Interpelacja w sprawie sytuacji finansowej oraz przyszłości warsztatów terapii zajęciowej (WTZ)

Szanowna Pani Minister,

w imieniu własnym oraz uczestników warsztatów terapii zajęciowej (WTZ), a także pracowników tych placówek zwracam się z interpelacją dotyczącą trudnej sytuacji finansowej i organizacyjnej WTZ w Polsce.

Warsztaty terapii zajęciowej od 1992 roku wspierają osoby z niepełnosprawnościami umiarkowanymi i znacznymi w procesie rehabilitacji oraz przygotowania do samodzielnego życia i aktywizacji zawodowej. Uczestnicy WTZ dzięki specjalistycznym zajęciom oraz wsparciu instruktorów mają możliwość rozwijania swoich umiejętności, odnajdywania poczucia sprawczości i przygotowywania się do aktywnego udziału w życiu społecznym i zawodowym.

Obecnie jednak działalność wielu placówek WTZ jest zagrożona z powodu rosnących kosztów utrzymania – w szczególności kosztów energii, ogrzewania, transportu oraz usług realizowanych na rzecz uczestników. Wzrosty te, sięgające kilkunastu i kilkudziesięciu procent rocznie, przy jednocześnie niewystarczającym poziomie dofinansowania, tworzą poważne bariery w utrzymaniu ciągłości pracy i jakości oferowanego wsparcia.

Najwyższa Izba Kontroli w raporcie z dnia 7 lipca 2025 r. wskazała na konieczność pilnych działań zmierzających do poprawy sytuacji osób z niepełnosprawnościami i funkcjonowania WTZ. Niestety, mimo wcześniejszych deklaracji rządowych sytuacja finansowa warsztatów pozostaje trudna.

Środowisko WTZ formułuje następujące postulaty:

1. Zwiększenie i stabilizacja finansowania WTZ:

- Zwiększenie dofinansowania działalności WTZ jeszcze w 2025 r., aby zapewnić płynność finansową placówek i przeciwdziałać skutkom rosnących kosztów.
- W perspektywie 3 lat zwiększenie miesięcznej kwoty finansowania uczestnictwa osoby z niepełnosprawnością w WTZ do poziomu odpowiadającego minimalnemu wynagrodzeniu od 2028 r.
- Wprowadzenie stałego mechanizmu corocznej waloryzacji dofinansowania powiązanego ze wzrostem średniego wynagrodzenia.

2. Uznanie specyfiki pracy w WTZ jako pracy w warunkach szczególnych:

- Zaliczenie pracy instruktorów terapii zajęciowej do pracy w szczególnych warunkach, podobnie jak pracy nauczycieli szkół specjalnych.
- Zrównanie urlopów pracowników WTZ z uprawnieniami przewidzianymi dla nauczycieli szkół specjalnych (np. urlop 35 dni).
- Ograniczenie czasu pracy instruktorów zgodnie z planowanymi zmianami w Kodeksie pracy (np. wprowadzenie 35-godzinnego tygodnia pracy).

3. Zapewnienie systemowych i kompleksowych rozwiązań wspierających osoby z niepełnosprawnościami:

- Stworzenie koordynacji systemu wsparcia na poziomie powiatów, obejmującego wszystkie instytucje wspierające osoby z niepełnosprawnościami.
- Umożliwienie uczestnikom WTZ łączenia aktywności zawodowej z uczestnictwem w zajęciach, co byłoby zgodne z systemem obowiązującym w środowiskowych domach samopomocy.
- Reforma systemu orzekania – w szczególności zniesienie sztywnego wskazania do terapii jako warunku przyjęcia do WTZ, co pozwoliłoby elastyczniej odpowiadać na potrzeby osób z niepełnosprawnościami.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań w celu zwiększenia i stabilizacji finansowania WTZ jeszcze w 2025 roku?

2. Czy są przewidziane zmiany legislacyjne umożliwiające zaliczenie pracy w WTZ do pracy w szczególnych warunkach i dostosowanie wynagrodzeń oraz urlopów pracowników?

3. Jakie systemowe rozwiązania planuje rząd, aby zapewnić kompleksowe wsparcie osobom z niepełnosprawnościami oraz lepszą koordynację między różnymi formami wsparcia?

4. Czy ministerstwo zamierza uwzględnić postulaty środowiska WTZ przy planowanych zmianach w systemie orzekania i aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami?