Interpelacja w sprawie zmiany przepisów dotyczących ponoszenia kosztów pobytu mieszkańców w domach pomocy społecznej oraz możliwości egzekwowania tych opłat

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację w związku z uchwałą nr XXI/105/2025 Rady Gminy Sochaczew z dnia 30 lipca 2025 r., w której samorząd wyraża stanowisko dotyczące konieczności pilnej zmiany przepisów prawa w zakresie ponoszenia przez gminy kosztów pobytu mieszkańców w domach pomocy społecznej (DPS) oraz możliwości egzekwowania tych opłat.

Zgodnie z obecnie obowiązującymi regulacjami mieszkaniec DPS zobowiązany jest do ponoszenia opłat w wysokości do 70% swojego dochodu. W praktyce jednak w wielu przypadkach kwota ta nie wystarcza na pokrycie rzeczywistego miesięcznego kosztu utrzymania w DPS. Zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej gmina jest zobowiązana do pokrycia różnicy między rzeczywistymi kosztami pobytu a odpłatnością wnoszoną przez pensjonariusza.

Problem polega na tym, że obecne przepisy nie przewidują mechanizmu pozwalającego gminom dochodzić zwrotu ponoszonych wydatków od spadkobierców osób przebywających w DPS, nawet w sytuacji gdy dysponują oni znacznym majątkiem dziedziczonym po podopiecznych. W efekcie gmina, a więc wszyscy jej mieszkańcy, ponosi obciążenia finansowe sięgające dziesiątek, a nierzadko setek tysięcy złotych rocznie.

Dla zobrazowania skali problemu Rada Gminy Sochaczew wskazała, że średni roczny koszt pobytu pensjonariusza w publicznym DPS w 2024 r. wyniósł 47 474,43 zł, a w 2025 r. koszty te jeszcze wzrosły. Tymczasem dochody pensjonariuszy, nawet przy maksymalnym odprowadzaniu 70% dochodu, w znacznym stopniu nie pokrywają rzeczywistych wydatków, co generuje poważne obciążenia dla budżetu gmin.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:

1. Czy w resorcie trwają prace legislacyjne zmierzające do zmiany art. 96 ustawy o pomocy społecznej w taki sposób, aby gminy mogły dochodzić zwrotu poniesionych kosztów z masy spadkowej mieszkańców DPS, niezależnie od tego, czy spadkobiercy przyjmą spadek?

2. Czy planowane jest wprowadzenie przepisów, które zapewnią gminom większą ochronę finansową i ograniczą nadmierne obciążenia związane z pokrywaniem kosztów pobytu mieszkańców w DPS?

3. Czy rząd planuje przeprowadzenie analizy finansowej skutków obecnego systemu dla budżetów gmin w skali kraju i przygotowanie rozwiązań rekompensujących te koszty?

Wielokrotnie podnoszony problem braku skutecznych mechanizmów egzekucji należności za pobyt mieszkańców w DPS pozostaje nierozwiązany od wielu lat. Obecna praktyka prowadzi do sytuacji, w której koszty utrzymania osób dysponujących majątkiem w całości przenoszone są na gminy. Takie rozwiązanie jest niesprawiedliwe wobec społeczności lokalnych i wymaga pilnej interwencji ustawodawcy.

W imieniu mieszkańców gmin, które ponoszą znaczące wydatki w tym zakresie, proszę Panią Minister o przedstawienie planowanych działań legislacyjnych zmierzających do rozwiązania opisanych problemów.