Interpelacja w sprawie zgłoszenia na listę materialnego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy

Szanowny Panie Ministrze,

z inicjatywy Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju powstała koncepcja projektu zgłoszenia na listę materialnego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy. Ostateczny kształt projektu został wypracowany w wyniku licznych narad historyków papiernictwa, zarządców młynów papierniczych z Polski, Czech i Niemiec.

Koncepcja zakłada zgłoszenie na listę UNESCO kilku najcenniejszych historycznych papierni z epoki ręcznej produkcji papieru. Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju wybrało do współpracy kilka obiektów, których właściciele wyrazili zainteresowanie projektem. Grupa składa się z sześciu historycznych papierni: Polska (Duszniki-Zdrój), Czechy (Velke Loskiny), Niemcy (Homburg i Niederzwönitz), Hiszpania (Capellades) i Włochy (Pescia).

W październiku 2019 r. MKiDN zgłosiło dusznicką papiernię na polską listę informacyjną UNESCO. W grudniu 2019 r. odbyła się w MKiDN narada twórców koncepcji. Postanowiono, że państwem – stroną konwencji UNESCO zgłaszającym cały projekt w Centrum Światowego Dziedzictwa będzie Polska. Ustalono również harmonogram prac, który m.in. z powodu pandemii okazał się nierealny do realizacji.

W drugiej połowie 2021 roku MKiDN przeprowadziło spotkanie on-line z przedstawicielami ministerstw koordynujących sprawy UNESCO z Czech, Niemiec, Hiszpanii i Włoch.

W marcu 2023 r. w Niemczech została zorganizowana narada przedstawicieli ministerstw z Niemiec, Czech, Hiszpanii i Polski oraz zarządców papierni z tych samych krajów. Potwierdzono wówczas fakt, że Polska będzie liderem projektu. Ustalono, że w kolejnych miesiącach będą realizowane prace nad pierwszym ważnym krokiem: zgłoszeniem wszystkich sześciu młynów z pięciu państw na krajowe listy informacyjne UNESCO, tak aby do początku września 2023 r. wspólny dokument został zgłoszony w Centrum Światowego Dziedzictwa w Paryżu.

Prace nad dokumentem koordynowało w kolejnych miesiącach polskie MKiDN. Oprócz polskich ekspertów w dopracowywanie dokumentu mocno zaangażowali się przedstawiciele ministerstw z Niemiec i Czech. W połowie września dokument był niemal gotowy – należało zorganizować kolejne spotkanie on-line w celu dokonania ewentualnych drobnych korekt i procedowania dokumentu. Niestety, dalsze rozmowy zostały przesunięte na listopad 2023 r.

Ostatecznie spotkanie zostało zaplanowane na 1 grudnia 2023 r. Dokładnie został ustalony porządek spotkania: doprecyzowanie kilku drobnych szczegółów oraz wyrażenie zgody na złożenie dokumentu w Paryżu. Kilka godzin przed naradą zmieniono osobę prowadzącą spotkanie. Prowadzenie spotkania zlecono osobie, która nie miała wcześniej możliwości zapoznania się z projektem. W efekcie nie udało się osiągnąć żadnego z zaplanowanych celów. Zagraniczni partnerzy mogą być zdezorientowani, czy rząd Polski nadal jest w stanie zarządzać projektem.

Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju jest gotowe wziąć na siebie koordynowanie prac z polskimi ekspertami, którzy będą zaangażowani w prace nad nominacją. Muzeum również koordynuje współpracę ze wszystkimi młynami papierniczymi z zagranicy.

Departament Ochrony Zabytków MKiDN wielokrotnie oświadczał, że projekt wpisu na listę UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych jest wartościowy. Projekt jest korzystny dla Polski, gdyż po raz pierwszy nasz kraj stał się liderem dość dużego międzynarodowego zadania.

Panie Ministrze!

1. Czy weźmie Pan pod uwagę utworzenie zespołu pracowników MKiDN, którzy będą w stanie koordynować działania całej grupy zaangażowanej w projekt zgłoszenia na listę materialnego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy?
2. Czy resort rozważy wystąpienie do ministerstw w Czechach, Niemczech, Hiszpanii i we Włoszech z potwierdzeniem gotowości dalszego koordynowania prac nad projektem przez polski rząd?

Z wyrazami szacunku

MONIKA WIELICHOWSKA
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej