Interpelacja w sprawie nielegalnego graffiti

Szanowny Panie Ministrze,

nielegalne graffiti jest coraz poważniejszym problemem w wielu polskich miastach. Dewastowane są elewacje budynków mieszkalnych, obiekty użyteczności publicznej, przystanki, pociągi, mosty, a także cenne zabytki wymagające szczególnej ochrony. Straty finansowe związane z ich usuwaniem liczone są w milionach złotych rocznie. Oprócz aspektu ekonomicznego problemem jest poczucie bezkarności sprawców oraz pogorszenie estetyki przestrzeni publicznej, co negatywnie wpływa na komfort życia mieszkańców i wizerunek miast.

Coraz częściej proceder ten przybiera zorganizowany charakter. Grafficiarze dokumentują swoje działania i chwalą się nimi w Internecie, publikując zdjęcia i nagrania na portalach społecznościowych czy w zamkniętych grupach komunikatorów. W ten sposób promują wandalizm i zachęcają innych do naśladowania podobnych zachowań. Zjawisko to staje się coraz bardziej widoczne, a mieszkańcy zgłaszają przypadki profili internetowych, na których sprawcy wprost pokazują akty dewastacji.

Skala problemu jest ogromna. Według danych Komendy Stołecznej Policji, opublikowanych w kwietniu 2025 roku, w Warszawie w 2024 roku odnotowano 902 zgłoszenia dotyczące nielegalnego graffiti, a sprawców udało się ustalić jedynie w 89 przypadkach, co oznacza wykrywalność na poziomie poniżej 10 procent. W pierwszych trzech miesiącach 2025 roku zgłoszeń było już 246, przy ustaleniu tożsamości 30 sprawców. Podobne sygnały płyną z innych dużych miast, w tym z Łodzi, gdzie dewastowane są m.in. budynki mieszkalne, przystanki i infrastruktura kolejowa. Wiele wspólnot mieszkaniowych i samorządów inwestuje znaczne środki w usuwanie graffiti, często przy wsparciu funduszy miejskich, jednak problem stale narasta, gdyż działania prewencyjne i represyjne okazują się niewystarczające.

Skuteczność organów państwa w walce z tym zjawiskiem jest ograniczona – sprawcy działają najczęściej nocą w miejscach słabo oświetlonych lub poza zasięgiem monitoringu. Często zasłaniają twarze, a dowody w postaci nagrań czy zdjęć okazują się niewystarczające do ustalenia ich tożsamości. Tymczasem internetowe profile promujące graffiti mogą stanowić cenne źródło informacji dla służb, pozwalając na identyfikację sprawców i powiązań między nimi.

Na przykład w Łodzi w ostatnich miesiącach głośnym echem odbiła się sprawa młodego wandala, który w połowie czerwca został przyłapany na dewastowaniu elewacji w rejonie ul. Kilińskiego. Na widok strażników miejskich wyciągnął w ich stronę środkowe palce i krzyknął wulgarnie: „I tak mnie k… nie złapiecie!“. Niestety, jego przekonanie o bezkarności znalazło potwierdzenie – po krótkim czasie ponownie został ujęty, tym razem podczas niszczenia przystanku i murów w rejonie parku im. Sienkiewicza, gdzie w biały dzień malował napisy białą farbą w sprayu. Na widok funkcjonariuszy próbował uciekać, jednak ponownie został zatrzymany. Wartość szkód zdecyduje, czy odpowie on za wykroczenie (art. 124 Kodeksu wykroczeń – szkody do 800 zł), czy za przestępstwo z art. 288 Kodeksu karnego zagrożone karą nawet do 5 lat pozbawienia wolności, przy czym w przypadku recydywy sankcje mogą być surowsze.

Opisany przypadek pokazuje, jak duże jest poczucie bezkarności wśród sprawców i jak ważne jest skuteczne działanie służb w celu ich identyfikacji i ukarania, a także prowadzenie działań prewencyjnych, w tym edukacyjnych.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania.

1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, w tym nadzorowana przez Pana Ministra Policja, w celu monitorowania Internetu i identyfikacji profili promujących nielegalne graffiti, na których sprawcy chwalą się dewastacją mienia publicznego i prywatnego?
2. Czy w strukturach Policji funkcjonują specjalistyczne zespoły zajmujące się analizą treści publikowanych w Internecie w kontekście wandalizmu, a jeśli tak – jakie są ich zadania, liczebność i procedury działania?
3. Jakie działania operacyjne i prewencyjne są prowadzone w skali kraju, aby ograniczyć skalę nielegalnego graffiti, szczególnie w miejscach o wysokiej wartości historycznej lub strategicznej, takich jak zabytki, dworce, tabor kolejowy czy obiekty infrastruktury krytycznej?
4. Czy ministerstwo dysponuje danymi dotyczącymi liczby zgłoszeń związanych z nielegalnym graffiti w ostatnich trzech latach? Proszę o przedstawienie tych danych w podziale na województwa wraz z informacją o wykrywalności tych przestępstw.
5. Jakie mechanizmy współpracy funkcjonują między Policją, samorządami, Strażą Miejską, zarządcami nieruchomości i innymi instytucjami w zakresie zapobiegania graffiti oraz szybkiego usuwania skutków wandalizmu?
6. Czy ministerstwo planuje kampanie edukacyjne skierowane do młodzieży, mające na celu ograniczenie zjawiska nielegalnego graffiti przez promowanie legalnych form sztuki ulicznej, takich jak murale, oraz jakie środki finansowe mogą zostać przeznaczone na ten cel?
7. Czy w ocenie ministerstwa obecne przepisy prawne są wystarczające do skutecznej walki z nielegalnym graffiti, czy też widzi Pan Minister potrzebę ich nowelizacji, np. przez zaostrzenie sankcji lub uproszczenie procedur ścigania sprawców?

Z wyrazami szacunku

Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP