Interpelacja w sprawie konieczności zwiększenia finansowania i wsparcia systemowego dla warsztatów terapii zajęciowej

Szanowna Pani Ministro!

Warsztaty terapii zajęciowej (WTZ) od ponad trzydziestu lat pełnią niezwykle ważną rolę w systemie wsparcia osób z niepełnosprawnościami. To właśnie w tych placówkach tysiące osób z niepełnosprawnością umiarkowaną i znaczną otrzymuje możliwość rehabilitacji, rozwijania swoich umiejętności, budowania poczucia sprawczości, a także przygotowania do aktywnego życia społecznego i zawodowego. Dla wielu uczestników WTZ to nie tylko przestrzeń rozwoju, lecz także miejsce, które chroni przed wykluczeniem i daje szansę na odnalezienie swojego miejsca w społeczeństwie.

Jednakże, mimo ogromnej roli, jaką pełnią warsztaty, ich funkcjonowanie staje się coraz trudniejsze. Wzrost kosztów utrzymania placówek – w szczególności energii, ogrzewania, transportu czy usług zewnętrznych – przy jednoczesnym braku stabilnego i adekwatnego finansowania, stwarza realne ryzyko ograniczenia działalności, a nawet zamykania warsztatów. Problemem pozostają także niskie wynagrodzenia pracowników oraz brak środków na modernizację, zakup nowoczesnych narzędzi terapeutycznych i rozwój kompetencji uczestników.

W tym kontekście z apelem o podjęcie działań zwróciło się do mnie Ogólnopolskie Forum Warsztatów Terapii Zajęciowej, które reprezentuje środowisko prowadzące tego typu placówki w całym kraju. Forum wskazuje na potrzebę zarówno pilnego zwiększenia finansowania, jak i wdrożenia rozwiązań systemowych, które umożliwią dalszy rozwój i skuteczną aktywizację osób z niepełnosprawnościami.

W swoim wystąpieniu forum przedstawia następujące postulaty:

1. Zwiększenie i stabilizacja finansowania WTZ – w tym podniesienie dofinansowania już w 2025 roku, stopniowe zwiększanie kwoty finansowania uczestnictwa do poziomu minimalnego wynagrodzenia do 2028 roku oraz wprowadzenie od 2029 roku mechanizmu corocznej waloryzacji.
2. Uznanie specyfiki pracy w WTZ, jako pracy w szczególnych warunkach – z odpowiednim do niej wynagradzaniem pracowników, dodatkowymi świadczeniami pracowniczymi (zwiększenie wymiaru urlopu, zmiana tygodniowego czasu pracy).
3. Systemowe i kompleksowe rozwiązania wspierające uczestników – w tym koordynacja wsparcia na poziomie powiatu, umożliwienie łączenia aktywności zawodowej z uczestnictwem w WTZ oraz reforma systemu orzekania.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo uznaje, że obecny poziom finansowania WTZ nie nadąża za realnymi kosztami ich utrzymania, i czy planowane są działania naprawcze w tym roku?
2. Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmu corocznej waloryzacji finansowania WTZ, opartego np. na wskaźniku wzrostu średniego wynagrodzenia?
3. Czy planowane są zmiany w zakresie statusu zawodowego pracowników WTZ – uznanie pracy w szczególnych warunkach, podwyższenie świadczeń pracowniczych i dostosowanie czasu pracy?
4. Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić uczestnikom WTZ możliwość łączenia aktywności zawodowej z uczestnictwem w warsztatach?
5. Czy przewidziane są reformy systemu orzekania o niepełnosprawności, które ułatwiłyby kwalifikowanie osób do WTZ i znosiły niepotrzebne bariery formalne?
6. Jak ministerstwo zamierza zapewnić lepszą koordynację instytucji wspierających osoby z niepełnosprawnościami na poziomie powiatu?

Z wyrazami szacunku

Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP