Interpelacja w sprawie wykorzystania środków z programu SAFE oraz rozwoju polskiego przemysłu obronnego

Szanowny Panie Premierze,

Polska otrzymała najwyższą w całej Unii Europejskiej alokację w ramach programu SAFE – 43,7 miliarda euro, co stanowi około 29% całego budżetu tego programu. To ogromny sukces, który stwarza wyjątkową szansę na trwałe wzmocnienie bezpieczeństwa naszego państwa oraz rozwój krajowego przemysłu obronnego.

Środki te mogą nie tylko wzmocnić bieżące zdolności obronne Wojska Polskiego, lecz także przyczynić się do zbudowania głębi strategicznej, której obecnie brakuje, ponieważ dotychczas większość zakupów realizowano poza Europą. Silny i zróżnicowany łańcuch dostaw, obejmujący zarówno krajowe zakłady, jak i europejskich partnerów, zwiększa odporność państwa na zagrożenia, gwarantuje ciągłość produkcji nawet w sytuacjach kryzysowych oraz ogranicza ryzyko paraliżu w razie uderzeń przeciwnika w pojedyncze lokalizacje.

Konieczność ujednolicenia systemów uzbrojenia z sojusznikami to kolejny, często podkreślany postulat i jeden z fundamentalnych celów programu SAFE. Standaryzacja zwiększa interoperacyjność, ułatwia prowadzenie wspólnych działań w regionie, obniża koszty utrzymania oraz skraca czas potrzebny na naprawę sprzętu, co bezpośrednio wzmacnia potencjał obronny państwa.

Program SAFE stwarza również wyjątkową szansę dla Polski na pozyskanie nowoczesnych technologii. Udział w projektach międzynarodowych zapewnia dostęp do know-how w zakresie złożonych systemów obronnych oraz umożliwia transfer rozwiązań, które podniosą zdolności krajowego przemysłu. Dzięki temu Polska może nie tylko wytwarzać sprzęt na własne potrzeby, lecz także aktywnie współtworzyć europejskie standardy uzbrojenia i zaistnieć na rynkach europejskich oraz światowych. Jeżeli program SAFE zostanie właściwie wykorzystany, wyroby polskiego przemysłu nie będą przeznaczone wyłącznie dla odbiorcy krajowego – jak często dzieje się obecnie – lecz trafią również do wyposażenia armii państw współtworzących z Polską europejski system bezpieczeństwa. Taki kierunek rozwoju zapewni większą skalę produkcji, ułatwi rozwój eksportu, wzmocni konkurencyjność krajowych zakładów i ograniczy ryzyko uzależnienia ich przyszłości wyłącznie od finansowania z budżetu państwa.

W związku z powyższym proszę Pana Premiera o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jaki procent z przyznanych środków z programu SAFE zostanie przeznaczony na programy realizowane wyłącznie przez polski przemysł, a jaka część trafi na projekty wspólne z partnerami w ramach SAFE?

2. Ile systemów uzbrojenia i jakich typów zostanie uwspólnionych w ramach programu SAFE w Polsce? Z jakimi państwami zostaną utworzone te partnerstwa?

3. SAFE to także okazja zaistnienia dla już istniejących polskich wyrobów przemysłu obronnego, które warto rozkooperować produkcyjnie w innych państwach, aby wzmocnić ich łańcuch dostaw. W ilu projektach wspólnych zostały zaproponowane polskie wyroby?

4. Ubiegłoroczne obroty Polskiej Grupy Zbrojeniowej wyniosły ok. 13 mld zł, a drugiego największego podmiotu w Polsce Grupy WB ok. 3 mld zł. Szacuje się, że cały krajowy przemysł obronny wygenerował w 2024 r. łącznie ok. 31,2 mld zł przychodów, z czego podmioty inne niż PGZ (w tym sektor prywatny) odpowiadały za około 18–20 mld zł, co oznacza, że sektor prywatny osiąga obroty porównywalne z PGZ. Jak w kontekście napływu dodatkowych środków z programu SAFE (średniorocznie ponad 35 mld zł) planowany jest wzrost obrotów całego polskiego przemysłu obronnego – zarówno państwowego, jak i prywatnego – w kolejnych latach i jakie działania są podejmowane, aby zapewnić trwałość tego efektu? Jak rząd zamierza uniknąć ryzyka przeskalowania zakładów, które mogłoby prowadzić do nadmiernych kosztów ich utrzymania w przyszłości, szczególnie w stosunku do wyrobów nabywanych w procedurze wyłączenia zasady współpracy? Proszę o przedstawienie harmonogramu wydatkowania środków z SAFE na lata 2026–2030 w zakresie projektów zakupowych realizowanych na zasadzie współpracy, jak i z wyłączeniem tej zasady.

5. Czy w ocenie Pana Premiera, w ramach wykorzystania środków z programu SAFE, zasadne jest zwiększenie współpracy sektora prywatnego ze spółkami Skarbu Państwa w celu osiągnięcia efektu synergii oraz szerszej dywersyfikacji produkcji w Polsce?