Interpelacja w sprawie działań kontrolnych Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF) w zakresie zgodności działań polskich giełd kryptowalut z przepisami AML

Szanowny Panie Ministrze,

mając na względzie fakt, że sprawuje Pan nadzór nad działalnością Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, zwracam się do Pana w związku z potencjalnymi nieprawidłowościami zaobserwowanymi w ramach działalności giełdy kryptowalut Kanga świadczącej usługi na rzecz polskich klientów. Działalność ta budzi poważne wątpliwości w zakresie m.in. przestrzegania obowiązujących w Polsce przepisów AML, a modele biznesowe promowane przez tą giełdę wydają się w niewłaściwy sposób zabezpieczać interesy majątkowe jej konsumentów, a także potencjalnie naruszać bezpieczeństwo obrotu środkami pieniężnymi na terenie Polski.

Jak wynika z danych, zawartych na stronie internetowej giełdy kryptowalut Kanga, podmiotami będącymi operatorami tej strony są spółki z Polski (dla klientów z obszaru EOG), Słowacji (dla klientów z tego państwa) oraz spółka zarejestrowana na Karaibach, w Saint-Lucii. Mając na względzie, że 2 z tych 3 podmiotów są zarejestrowane w państwach UE, a jedna ze spółek jest spółką polską, działalność giełdy powinna podlegać m.in. krajowym i wspólnotowym przepisom w zakresie AML - czyli przeciwdziałania praniu pieniędzy. Tymczasem podmioty prowadzące giełdę promują korzystanie z usług Kanga Kantor i Kanga Local, polegających na wymianie kryptoaktywów na gotówkę lub odwrotnie, za pośrednictwem VPN i logowania się z adresów IP spoza europejskiego obszaru gospodarczego, co utrudnia - a w niektórych przypadkach uniemożliwia - spełnienie wymogów KYC, czyli pozyskania wiedzy o kliencie korzystającym z usług objętych regulacją AML.

Dla porównania podmioty regulowane i zarejestrowane formalnie jako giełdy kryptowalut na terenie Unii Europejskiej mają obowiązek wykrywania używania VPN przez klientów w celu m.in. zapobiegania obchodzenia sankcji przez obywateli takich państw jak Rosja, jak również w celu uniemożliwienia obrotu środków finansowych pochodzących z przestępstwa. Tymczasem stosując VPN, możliwe jest transferowanie środków niewiadomego pochodzenia, przez niezidentyfikowane osoby, de facto bez limitów kwotowych. Zresztą, na stronie kangakantor.pl „brak limitów i kontroli” wskazuje się jako jeden z argumentów do pytania „Dlaczego warto korzystać z Kanga Kantor”. Z kolei na stronie usługi Kanga Local możemy przeczytać, że giełda sama de facto zachęca osoby biorące udział w takiej wymianie do unikania rejestracji działalności gospodarczej oraz niewprowadzania środków wymienianych w ramach transakcji z lokalnym pośrednikiem do obrotu bankowego.

Analizując komunikację reklamową giełdy Kanga, można odnieść zdumiewające wrażenie, że jej działalność jest poza jakimkolwiek nadzorem organów zobowiązanych do dbania o przestrzeganie przepisów AML, co z kolei stoi w kontrze do wyrażanej niedawno przez Przewodniczącego KNF opinii, iż Polska jest państwem z wysoką reputacją i stabilnym, bezpiecznym sektorem finansowym.

Szanowny Panie Ministrze,

mając na względzie powyższe, zwracam się do Pana z prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy powyżej przedstawione praktyki działania giełdy kryptowalut Kanga są znane GIIF? Czy podejmowano w sprawie tych praktyk jakieś działania? Czy analizowano te praktyki pod kątem ewentualnych naruszeń przepisów?
2. Czy GIIF posiada dzisiaj jakiekolwiek narzędzia, które mogłyby skutecznie zaniechać stosowania powyżej opisanych praktyk? Jeśli nie, to czy w polskim systemie prawnym możliwe jest podjęcie działań przeciwko podmiotom naruszającym przepisy o AML przez inne organy? Jeśli tak, to jakie? Czy GIIF powiadamiał lub zamierza powiadomić te organy o powyższych praktykach?