Interpelacja w sprawie realizacji Programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych "Aktywni+" na lata 2012-2025 - edycja 2025

Szanowna Pani Minister,

program „Aktywni+” został ustanowiony uchwałą nr 167 Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2020 r., a jego aktualizacja nastąpiła uchwałą nr 70 Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 2024 r. Program obowiązuje w latach 2021-2025 i zakłada coroczne finansowanie działań w kwocie około 40 mln zł. Głównym celem programu jest zwiększenie uczestnictwa osób starszych we wszystkich dziedzinach życia społecznego poprzez wsparcie aktywności organizacji pozarządowych działających na rzecz seniorów. Cele szczegółowe obejmują m.in. wzrost zaangażowania seniorów w kontakty społeczne, zwiększenie ich partycypacji społecznej, rozwój kompetencji cyfrowych, a także budowanie pozytywnego wizerunku starości i zapewnienie bezpieczeństwa osób starszych.

Beneficjentami programu mogą być organizacje pozarządowe oraz inne podmioty uprawnione ustawą o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Projekty finansowane są w czterech priorytetowych obszarach: aktywność społeczna, partycypacja społeczna, włączenie cyfrowe oraz przygotowanie do starości. Kwoty dotacji wahały się od 25 000 zł do 250 000 zł, a wnioskodawcy musieli zapewnić minimum 10% wkładu własnego, który mógł być finansowy, osobowy lub mieszany. Planowany termin realizacji projektów w edycji 2025 obejmował okres od 1 marca do 31 grudnia 2025 r.

W komunikatach medialnych oraz w dokumentach rządowych wielokrotnie podkreślano, że celem programu jest transparentność, co znalazło odzwierciedlenie m.in. w komunikacie KPRM z 31 lipca 2024 r., w którym wskazano na zmiany w regulaminie konkursu mające wyeliminować ingerencję polityczną w oceny ofert. Udostępnione są regulamin i załączniki konkursowe, generator ofert, publikowane są wyniki konkursów oraz sprawozdania z realizacji poprzednich edycji programu, np. 2022, w których można znaleźć dane dotyczące liczby ofert oraz liczby seniorów objętych działaniami.

Z informacji dostępnych publicznie wynika, że nabór ofert w edycji 2025 trwał do 31 stycznia 2025 r., przy zapewnieniu, że wyniki zostaną ogłoszone najpóźniej do 1 marca 2025 r. Tymczasem rzeczywiste ogłoszenie wyników nastąpiło dopiero 30 maja 2025 r., co oznaczało znaczne opóźnienie względem pierwotnych deklaracji. W relacjach organizacji pozarządowych wskazuje się, że skutkiem tego opóźnienia był skrócony czas realizacji projektów – część beneficjentów miała do dyspozycji tylko kilka miesięcy na zrealizowanie zadań przewidzianych w umowie.

Ponadto wnioskodawcy sygnalizują niedostatki w zakresie komunikacji i transparentności. Brak było automatycznych powiadomień o zmianach terminów, przez co konieczne było samodzielne monitorowanie komunikatów na stronach rządowych. Dodatkowo nie udostępniono wnioskodawcom kart oceny merytorycznej ani listy ekspertów, którzy oceniali projekty. Takie praktyki budzą pytania o rzeczywistą przejrzystość procedur i sprawiedliwość w traktowaniu wnioskodawców, co jest szczególnie istotne w kontekście polityki senioralnej, która powinna cechować się otwartością i transparentnością.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czym były spowodowane opóźnienia w ogłoszeniu wyników konkursu edycji 2025 oraz podpisywaniu umów?
2. Jak ministerstwo ocenia skutki tych opóźnień dla realizacji projektów, w tym ewentualne ograniczenie skali działań lub konieczność skrócenia okresu realizacji?
3. W jaki sposób zapewniono, aby wszyscy wnioskodawcy byli informowani o zmianach terminów lub opóźnieniach i dlaczego nie zastosowano automatycznych powiadomień dla wnioskodawców?
4. W jaki sposób ministerstwo dba o transparentność polityki senioralnej w kontekście programu „Aktywni+”, w szczególności w odniesieniu do udostępnienia kart oceny merytorycznej oraz list ekspertów oceniających projekty?
5. Jak zapewniana jest kontrola i nadzór nad procedurami konkursowymi, aby uniknąć zarzutów o nierówne traktowanie wnioskodawców?
6. Czy administracja rządowa w ramach programu „Aktywni+” stosuje te same mechanizmy przejrzystości i kontroli, jakie obowiązują w innych programach wsparcia NGO, takich jak procedury NIOW czy NIW?
7. Czy w planach jest publikacja dobrych praktyk i wzorców postępowania w celu zwiększenia bezpieczeństwa i przejrzystości procedur konkursowych w kolejnych edycjach programu?