Interpelacja w sprawie ograniczeń edukacji domowej i konieczności ochrony praw rodziców i uczniów korzystających z tej formy nauczania

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego wpływają prośby o podjęcie interwencji w sprawie zmian w rozporządzeniu Ministra Edukacji, które - zdaniem wielu rodziców i organizacji wspierających edukację domową - w sposób rażący ograniczają prawa uczniów oraz szkół wspierających edukację domową. Po analizie tych próśb oraz zgłaszanych problemów, uznałam za koniecznie zwrócenie się się do Pani z prośbą o wyjaśnienie w tej sprawie, albowiem nie może być tak, że osoby korzystające z edukacji domowej będą doznawały jakiejkolwiek formy dyskryminacji.
Edukacja domowa jest legalną formą realizacji obowiązku szkolnego w Polsce, zgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa oświatowego. Rodzice dokonują tego wyboru często z troską o dobro swoich dzieci - ze względu na potrzeby indywidualne (np. zdrowotne, emocjonalne, psychologiczne), przekonania światopoglądowe, kwestie wartości, czy też dążenie do edukacji bardziej elastycznej i dopasowanej do tempa i stylu uczenia się ucznia. Konstytucja RP (art. 48 i art. 70) gwarantuje prawo rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami oraz prawo do nauki. Ograniczenia finansowania czy limitowanie liczby uczniów edukacji domowej mogą być sprzeczne z zasadą równości wobec prawa.

W skierowanej do mojego biura poselskiego korespondencji wskazuje się na konkretne problemy i zagrożenia wynikające z proponowanych zmian, a tj.:

1. obniżenie przelicznika subwencji dla uczniów edukacji domowej, a więc zmniejszenie środków dla szkół wspierających edukację domową,
2. zmniejszenie limitu uczniów objętych wsparciem (z 200 do 96),
3. ograniczenie stabilności finansowej szkół, które działają z misją i zaangażowaniem rodziców, często bez zaplecza państwowego,
4. ryzyko ograniczania różnorodności edukacyjnej i niezależności tych szkół.

Jednocześnie należy zauważyć, że edukacja domowa ma wiele zalet, które potwierdzają dostępne raporty i badania, z których wynika, że edukacja domowa:

1. pozwala na indywidualizację nauczania, dopasowanie programu i tempa pracy do potrzeb ucznia, co zwiększa motywację i efektywność nauki,
2. umożliwia elastyczność czasową i sprzyja rozwojowi zainteresowań i pasji,
3. zyskuje coraz większą akceptację społeczną, jako wartościowa i odpowiedzialna ścieżka edukacyjna.

Ponadto, z przedstawionych mi danych wynika, że dynamicznie rośnie liczba uczniów korzystających z tej formy nauki - w latach 2021-2023 wzrost z około 20 tys. do ponad 42 tys. uczniów.

Rodziny zrzeszone wokół organizacji wspierających edukację domową apelują o utrzymanie stabilnych zasad finansowania, poszanowanie różnorodności edukacyjnej i respektowanie konstytucyjnego prawa do wyboru edukacji. Podnoszą, że szkoły wspierające edukację domową zapewniają nie tylko realizację obowiązku szkolnego, ale również integrację rodzin, wsparcie pedagogiczne i specjalistyczne oraz przestrzeń wychowania zgodną z wartościami chrześcijańskimi, patriotycznymi czy innymi, które rodzice chcą przekazywać swoim dzieciom.

W związku z powyższym proszę Pani Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie analizy finansowe i edukacyjne uzasadniają obniżenie subwencji oraz zmniejszenie limitów wsparcia dla uczniów korzystających z edukacji domowej?
2. Czy ministerstwo rozważa alternatywne rozwiązania, które nie ograniczałyby praw rodziców i uczniów, np. utrzymanie dotychczasowych zasad finansowania?
3. Jakie działania podjęto w ciągu ostatnich dwóch lat w celu ochrony praw rodzin korzystających z edukacji domowej?
4. Jaki jest harmonogram planowanych zmian regulacyjnych oraz jakie mechanizmy zabezpieczą konstytucyjne prawa rodziców i zasadę równego traktowania uczniów?
5. Czy planowane zmiany były konsultowane z rodzicami, szkołami, fundacjami i organizacjami pozarządowymi wspierającymi edukację domową?
6. Co przemawia za:
   1. zmniejszeniem przelicznika subwencji dla uczniów edukacji domowej,
   2. zmniejszeniem limitu uczniów objętych wsparciem,
   3. dyskryminacją uczniów w edukacji domowej?