Interpelacja w sprawie polityki Ministerstwa Zdrowia dotyczącej antykoncepcji awaryjnej

Szanowna Pani Ministro,

po zapoznaniu się z informacjami prasowymi dotyczącymi zawiadomienia w sprawie dr. Jarosława Górnickiego, które ministerstwo złożyło do rzecznika odpowiedzialności zawodowej przy Okręgowej Izbie Lekarskiej w Warszawie, składam niniejszą interpelację w celu uzyskania informacji w przedmiotowej sprawie.

I. Sytuacja doktora Jarosława Górnickiego w kontekście oskarżeń i jego motywacji

Doktor Jarosław Górnicki z Centrum Zdrowia Dziecka, ceniony alergolog i pediatra z kilkudziesięcioletnim doświadczeniem i doktoratem, został objęty postępowaniem okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej lekarzy. Oskarżenia dotyczyły wystawiania recept na antykoncepcję awaryjną EllaOne, głównie w formie telekonsultacji, bez należytych, „uporządkowanych badań”, co miało stanowić naruszenie Kodeksu Etyki Lekarskiej. Na swojej stronie internetowej oferował e-recepty na EllaOne, wymagając podania kompletnych danych pacjentki. Lekarz wystawia miesięcznie kilkaset recept, pobierając za to symboliczne opłaty i część dochodu przeznaczając na wsparcie organizacji pozarządowych.

Motywacją doktora pozostaje świadomy sprzeciw wobec decyzji ówczesnego rządu Prawa i Sprawiedliwości z 2017 roku, który wprowadził obowiązek posiadania recepty na EllaOne. Należy zaznaczyć, że zgodnie z Europejską Agencją Leków EllaOne jest bezpieczna. Komisja Europejska już w 2015 r. zmieniła kategorię dostępności tabletki zawierającej octan uliprystalu z dostępnego na receptę na dostępny bez recepty.

II. Niespójność Ministerstwa Zdrowia w kontekście działań wobec dr. Górnickiego a obecnej polityki dotyczącej EllaOne

Obecna postawa Ministerstwa Zdrowia w kwestii antykoncepcji awaryjnej ujawnia głęboką niespójność oraz rażącą hipokryzję w podejściu do polityki zdrowia reprodukcyjnego.

W dniu 1 maja 2024 roku Ministerstwo Zdrowia pod kierownictwem ministry Izabeli Leszczyny uruchomiło program pilotażowy, który umożliwia farmaceutom wystawianie recept na EllaOne osobom powyżej 15. roku życia bez konieczności wizyty u lekarza[1]. Minister Leszczyna publicznie oświadczyła, że jest to „bezpieczna tabletka z punktu widzenia medycznego i akceptowalna z punktu widzenia etycznego”. Stwierdziła również, że program ma na celu ułatwienie dostępu do antykoncepcji awaryjnej i jest zgodny z intencją, aby EllaOne docelowo była dostępna bez recepty, tak jak w większości krajów UE.

Jednocześnie lekarze tacy jak dr Górnicki, który od lat realizuje, zbieżną z aktualną polityką ministerstwa, misję ułatwiania kobietom dostępu do legalnej antykoncepcji, są podmiotami w postępowaniach sądów lekarskich, co jak w przypadku dr. Górnickiego ma miejsce z inicjatywy ministerstwa.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:

1. Jakie jest aktualne stanowisko Ministerstwa Zdrowia w sprawie oskarżeń stawianych doktorowi Jarosławowi Górnickiemu w kontekście wystawiania recept na EllaOne, biorąc pod uwagę obecne działania ministerstwa mające na celu ułatwienie dostępu do tego leku? Czy ministerstwo zamierza dokonać rewizji lub wycofania oskarżeń wobec dr. Górnickiego, uznając jego działania za zgodne z obecnymi dążeniami do liberalizacji dostępu do antykoncepcji awaryjnej?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia uznaje, że postępowanie doktora Górnickiego, który ułatwiał dostęp do EllaOne poprzez telekonsultacje, pobierając symboliczną opłatę, było zgodne z duchem obecnych dążeń ministerstwa do liberalizacji dostępu do tego leku, czy też nadal traktuje je jako „wystawianie recept bez uporządkowanych badań”?
3. W jaki sposób ministerstwo zamierza rozwiązać kwestię prawną dotyczącą wydawania EllaOne osobom niepełnoletnim (15–18 lat) przez farmaceutów bez zgody rodziców, skoro Naczelna Rada Aptekarska deklaruje, że taki lek może być sprzedany niepełnoletnim tylko za zgodą rodzica? Czy ministerstwo zamierza doprecyzować przepisy, aby w przyszłości uniknąć podobnych zarzutów o „nieuporządkowane działanie”, z jakimi mierzył się dr Górnicki?
4. Biorąc pod uwagę fakt, że okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej lekarzy wezwał dr. Górnickiego do przekazania dokumentacji medycznej 15 pacjentek w związku z oskarżeniami, a obecnie program pilotażowy zakłada gromadzenie danych przez apteki w systemie informacji w ochronie zdrowia, jakie środki ostrożności zostaną podjęte, aby zapewnić poufność danych pacjentek, zwłaszcza małoletnich, i uniknąć potencjalnych nadużyć lub ujawnienia ich bez ich zgody?
5. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważy wprowadzenie systemowych rozwiązań, które zapewnią lekarzom, takim jak dr Górnicki, jasne wytyczne i ochronę prawną w przypadku podejmowania decyzji o ułatwieniu dostępu do antykoncepcji awaryjnej, aby uniknąć sytuacji, w której lekarze działający w dobrej wierze są oskarżani o naruszenia etyki zawodowej, podczas gdy polityka państwa zmierza w tym samym kierunku?

Z poważaniem

Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP

Źródła:

[1] https://www.gov.pl/web/zdrowie/antykoncepcja-awaryjna