Interpelacja w sprawie transformacji energetycznej pow. zgorzeleckiego i kompleksu Turów

Szanowna Pani Minister,

transformacja energetyczna jest jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed Polską w nadchodzących dekadach. Szczególne znaczenie ma ona dla regionów górniczo-energetycznych, które od dziesięcioleci opierały swoją gospodarkę i zatrudnienie na wydobyciu węgla oraz produkcji energii z paliw kopalnych. Jednym z takich regionów jest powiat zgorzelecki i miasto Bogatynia, gdzie funkcjonuje Kopalnia Węgla Brunatnego Turów oraz Elektrownia Turów – kompleks zatrudniający ponad 6,5 tys. osób i będący największym pracodawcą w regionie.

Koncesja na wydobycie węgla brunatnego w Turowie wygasa w roku 2044. Już wcześniej, według zapowiedzi, w 2030 roku mogą zostać wygaszone pierwsze bloki energetyczne w elektrowni[1]. Jednocześnie brak jest jasnego harmonogramu transformacji oraz przejrzystego planu inwestycyjnego[2], który dawałby samorządom i mieszkańcom pewność co do przyszłości regionu.

Pomimo deklaracji Ministerstwa Klimatu i Środowiska o znaczeniu Turowa jako strategicznego producenta energii powiat zgorzelecki i Bogatynia nie otrzymały dotychczas wsparcia finansowego na nowe inwestycje w ramach polityki transformacji energetycznej. Region został również wykluczony z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST), który miał służyć wsparciu społeczności lokalnych w przejściu od węgla ku gospodarce niskoemisyjnej[3]. Według szacunków powiat zgorzelecki mógłby otrzymać z tego źródła ponad miliard złotych – środki, które są dziś kluczowe dla modernizacji gospodarki, tworzenia nowych miejsc pracy i ochrony dochodów mieszkańców.

Brak dostępu do FST uzasadniono długim okresem koncesji (do 2044 roku). Jednak w świetle wcześniejszego wygaszania bloków oraz rosnących wyzwań związanych z dekarbonizacją i bezpieczeństwem energetycznym decyzja ta wydaje się szczególnie dotkliwa i niesprawiedliwa. Alternatywą mógłby być Fundusz Modernizacyjny, który nie jest ograniczony terytorialnie i mógłby pełnić rolę wsparcia pomostowego dla regionu[4].

Szanowna Pani Minister, transformacja energetyczna to proces wymagający wieloletnich, konsekwentnych działań – nie da się go przeprowadzić w kilka lat. Dlatego niezbędne jest rozpoczęcie przygotowań już teraz, aby uniknąć dramatycznych skutków społecznych i gospodarczych, jakie przyniesie stopniowe wygaszanie kompleksu Turów. Odkładanie decyzji grozi destabilizacją rynku pracy, utratą dochodów samorządów i narastającym poczuciem niepewności wśród mieszkańców.

Odpowiedzialność za przygotowanie regionu spoczywa na obecnych władzach. Negatywne konsekwencje pojawią się dopiero za 10–20 lat, gdy zamykane będą pierwsze bloki energetyczne i zmniejszy się zatrudnienie w kopalni oraz elektrowni. Jeśli nie zostaną podjęte działania już dziś, kryzys, który dotknie region w latach 2035–2044, będzie skutkiem zaniechań obecnego rządu. To dzisiejsze decyzje (lub ich brak) zdecydują o tym, czy region zgorzelecki przejdzie transformację w sposób sprawiedliwy i bezpieczny dla mieszkańców.

Wobec powyższego zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Na jakim etapie znajdują się prace nad przygotowaniem i przyjęciem Terytorialnego Planu Sprawiedliwej Transformacji dla regionu turoszowskiego umożliwiającego dostęp do środków z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji?
2. Czy rząd planuje uruchomienie środków z Funduszu Modernizacyjnego w celu wsparcia transformacji powiatu zgorzeleckiego zanim środki z FST będą dostępne?
3. Jakie działania planuje ministerstwo w zakresie inwestycji infrastrukturalnych w regionie (rozwój OZE, magazynów energii, etc.)?
4. Czy PGE Polska Grupa Energetyczna posiada lub planuje opracować szczegółowy i publiczny harmonogram wygaszania bloków Elektrowni Turów oraz plany budowy nowych instalacji, np. bloku gazowego, i czy harmonogram ten zostanie przekazany lokalnym samorządom?
5. Jakie mechanizmy wsparcia socjalnego i programy przekwalifikowania pracowników kompleksu Turów planuje uruchomić rząd, aby ograniczyć negatywne skutki społeczne transformacji?
6. Jakie działania podejmuje ministerstwo w zakresie prowadzenia dialogu społecznego w regionie, aby proces transformacji przebiegał w sposób sprawiedliwy, transparentny i zrozumiały dla mieszkańców?

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP

Źródła:

[1] https://luzyce24.pl/wygaszenie-blokow-energetycznych-w-elektrowni-turow-w-2030-roku/.

[2] https://luzyce24.pl/zarzad-pge-odpowiedzial-akcjonariuszom-nie-ma-szczegolowego-planu-komunikacji-harmonogramu-transformacji-kompleksu-turow/.

[3] https://www.zgorzelec.info/news/23644.

[4] https://instrat.pl/regiony-wykluczone-z-funduszu-na-rzecz-sprawiedliwej-transformacji/.