Interpelacja w sprawie alarmujących informacji dotyczących przyszłości Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy

Zakład Poprawczy i Schronisko dla Nieletnich w Świdnicy działa od ponad 75 lat i ma istotne znaczenie dla polskiego systemu resocjalizacji nieletnich w związku z faktem, iż jest jedną z dwóch takowych placówek funkcjonujących na terenie województwa dolnośląskiego. Placówka, będąca własnością Skarbu Państwa, podlega Ministerstwu Sprawiedliwości.

Zgodnie z zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 11 kwietnia 2023 r. w sprawie utworzenia zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich (Dz. Urz. MS poz. 108) pełni ona podwójną funkcję:

● zakładu poprawczego dla chłopców z limitem 48 miejsc,
● schroniska dla nieletnich chłopców z limitem 48 miejsc.

W marcu 2022 r. wychowanków przeniesiono do innego zakładu dla nieletnich, a obiekt przekazano wojewodzie dolnośląskiemu na potrzeby zakwaterowania uchodźców – dzieci będących sierotami i ich opiekunów z Ukrainy. Obecnie przebywa tam 119 osób, w tym 55 dzieci, 5 rodzin zastępczych, rodzinne domy dziecka oraz seniorzy przeniesieni z innych ośrodków.

W sierpniu 2025 r. rzecznik wojewody potwierdził, że placówka ma zostać zlikwidowana najpóźniej po zakończeniu I semestru roku szkolnego 2025/2026 (styczeń–luty 2026 r.). Osobom z grup wrażliwych, które nie usamodzielnią się do tego czasu, Dolnośląski Urząd Wojewódzki ma zapewnić wsparcie w innych obiektach o podobnym standardzie, choć nie wskazano ich lokalizacji.

Zgodnie z nowelizacją ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ochrona i zakwaterowanie w takich ośrodkach mają obowiązywać do 4 marca 2026 r., ale od 1 listopada 2025 r. będą przysługiwać wyłącznie określonym grupom (m.in. osobom z niepełnosprawnościami, seniorom, kobietom w ciąży, rodzinom wielodzietnym, małoletnim w pieczy zastępczej).

Według relacji pracowników i mediów lokalnych Ministerstwo Sprawiedliwości nie przedstawiło dotąd oficjalnego dokumentu określającego przyszłość placówki. Biuro prasowe resortu nie odpowiedziało na pytania portalu Swidnica24.pl w tej sprawie.

Wiceminister Maria Ejchart oraz pełnomocnik ds. nieletnich Marek Konopczyński odwiedzili Świdnicę dwukrotnie (w listopadzie 2024 r. oraz w sierpniu 2025 r.). Podczas pierwszej wizyty minister nie spotkała się z dyrektorem placówki ani z mediami. Podczas drugiego spotkania – z udziałem dyrekcji, kadry kierowniczej i przedstawicieli związków zawodowych – nie przedstawiono szczegółowych planów, a uczestników poproszono o nieudzielanie informacji prasie.

Pracownicy i związki zawodowe podkreślają, że brak jasnej komunikacji i oficjalnych decyzji budzi niepokój zarówno wśród kadry pracowniczej, jak i obecnych mieszkańców obiektu.

Wobec powyższego zwracam się do Pana Ministra Sprawiedliwości z prośbą o udzielenie wyczerpujących odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie są szczegółowe plany dotyczące przyszłości Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy? Czy placówka zostanie zlikwidowana, przekształcona w okręgowy ośrodek wychowawczy, czy też jej dotychczasowe funkcje zostaną utrzymane po zakończeniu okresu zakwaterowania uchodźców?

2. Komu zostanie przekazany majątek Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy, a jest to teren o powierzchni 3,5 ha i 15 budynków w centrum miasta będące w trwałym zarządzie placówki?

Zgodnie z pismem DWOiP-V.071.21.2025 z dnia 21.08.2025 r. kierowanym do przewodniczącego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Schronisk dla Nieletnich i Zakładów Poprawczych po wielomiesięcznych rozmowach w podejmowaniu decyzji o likwidacji placówki brał udział „samorząd i władze miasta Świdnica oraz inne zainteresowane strony”. W rozmowach tych nie uczestniczył dyrektor placówki, która ma być zlikwidowana.

Kim są te „inne zainteresowane strony”? Czy jest to np. Służba Więzienna, MSWiA, czy może deweloperzy i biznesmeni mający chęć przejąć bardzo atrakcyjny teren i zabudowania? Jaka jest rola prezydent miasta Świdnica w procesie likwidacji Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy, skoro nie jest organem prowadzącym czy nadzorującym placówkę?

3. W jaki sposób Ministerstwo Sprawiedliwości wyjaśnia rozbieżność między swoim oficjalnym stanowiskiem o braku planów likwidacji jakichkolwiek zakładów dla nieletnich, a wcześniejszymi informacjami o planowanym zakończeniu działalności placówki w Świdnicy w roku szkolnym 2025/2026?

Czy w kontekście wykluczających się wypowiedzi pani wiceminister Marii Ejchart można poważnie traktować zapewnienia z dnia 11.07.2025 r. złożone dyrekcji, kierownictwu placówki i przedstawicielom związków zawodowych w Świdnicy o staraniach czynionych przez prezydent miasta Świdnica, aby zapewnić pracę dla pracowników likwidowanej placówki? I jak to ma się do wypowiedzi pani wiceminister z dnia 16.07.2025 r. o braku planów likwidacji jakiegokolwiek zakładu poprawczego i schroniska dla nieletnich w Polsce?

4. Jakie rozwiązania zostaną wdrożone w odniesieniu do 119 uchodźców z Ukrainy przebywających na terenie placówki? Czy dzieci z Ukrainy przerwą naukę w świdnickich szkołach po I semestrze roku szkolnego 2025/2026? I jak to odnosi się do wywiadu udzielonego gazecie „Rzeczpospolita” w dniu 26.08.2025 r. przez pełnomocnika ministra sprawiedliwości ds. nieletnich prof. dr hab. Marka Konopczyńskiego nt. przerywania nauki w polskich szkołach przez młodzież z Ukrainy? Profesor Marek Konopczyński jest jednym z dwóch decydentów w sprawie likwidacji Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy i wydalenia z terenu placówki 55 dzieci – uchodźców pobierających naukę w świdnickich szkołach? Czy szkodliwość przerwania nauki po I semestrze roku szkolnego nie dotyczy tych dzieci?

5. Czy planowane jest przeprowadzenie konsultacji w sprawie przyszłości placówki z przedstawicielami samorządu terytorialnego, związków zawodowych oraz środowiska pracowników i podopiecznych zakładu?

Czy pani wiceminister Marii Ejchart i pełnomocnikowi ministra sprawiedliwości ds. nieletnich Markowi Konopczyńskiemu wystarczy kiedyś czasu na spotkanie z pracownikami likwidowanej placówki i uchodźcami z Ukrainy? Jak do tej pory nie było możliwe takie spotkanie i np. zakomunikowanie uchodźcom z Ukrainy decyzji o konieczności opuszczenia placówki. Był za to czas na zwiedzanie zabytków w Świdnicy oraz wyremontowanego placu Grunwaldzkiego, podpisywanie książek, omawianie resocjalizacji więźniów muzykoterapią, filmoterapią, udziałem więźniów w Festiwalu Bachowskim w Areszcie Śledczym w Świdnicy. Podczas spotkania w dniu 12.08.2025 r. z dyrekcją i kierownictwem likwidowanego zakładu zapowiedziano, że spotkanie musi odbyć się w ciągu godziny z uwagi na inne ważne spotkania.

6. Czy część placówki pełniąca funkcję schroniska dla nieletnich zostanie zlikwidowana, przeniesiona, włączona w inną strukturę, czy też ponownie uruchomiona po zakończeniu okresu zakwaterowania uchodźców? Zgodnie z art. 102 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy minister sprawiedliwości, po ustaniu przesłanek wynikających z ustawy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy, przywraca regulaminową działalność zakładu i schroniska.

7. Jakie działania planuje podjąć Ministerstwo Sprawiedliwości w celu zwiększenia przejrzystości oraz zapewnienia terminowej, jasnej i rzetelnej komunikacji z pracownikami, związkami zawodowymi, władzami lokalnymi oraz opinią publiczną w kwestiach dotyczących przyszłości zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich?

Czy pracownicy likwidowanej placówki będą musieli nadal czerpać informacje z mediów społecznościowych pełnomocnika ministra sprawiedliwości ds. nieletnich? Czy wpisy na Facebooku prof. Marka Konopczyńskiego są formą komunikacji z 58 pracownikami, którzy mają stracić pracę? Jak można spotkanie dotyczące likwidacji placówki nazwać „owocnym i ciekawym pobytem w Świdnicy” czy też „spotkaniem konsultacyjnym z pracownikami Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy”? Czy odpowiednia jest wypowiedź, że likwidacja zakładu oraz konieczność podjęcia nowej pracy może być „doświadczeniem odświeżającym” dla części kardy?

8. Czy w przypadku zamknięcia zakładu rozważano zmianę profilu placówki poprzez przeznaczenie jej na okręgowy ośrodek wychowawczy dla dziewcząt lub nieletnich z dysfunkcjami intelektualnymi, biorąc pod uwagę znaczną dysproporcję w liczbie tego typu placówek dla dziewcząt oraz brak okręgowego ośrodka wychowawczego dla nieletnich, którzy mają orzeczony lekki lub umiarkowany stopień niepełnosprawności w całej Polsce, chociaż istnieje wymóg ustawowy utworzenia tego typu placówki?

9. Czy kwestie finansowe są według Ministerstwa Sprawiedliwości głównym powodem likwidacji placówki?

To największa w Polsce placówka tego typu. Posiada możliwości, których nie posiada żaden inny zakład poprawczy, schronisko dla nieletnich czy okręgowy ośrodek wychowawczy. W jednym miejscu, w jednej miejscowości mogłoby przebywać około 120 wychowanków. Roczne koszty utrzymania takiej placówki mogłyby równać się z ponoszonymi aktualnie kosztami utrzymania co najmniej 4 placówek. Potencjał placówki jest tak ogromny, że niedorzeczne byłoby nieskorzystanie z oferowanych możliwości edukacyjnych i resocjalizacyjnych.

Posiada wykwalifikowaną kadrę, doskonałą infrastrukturę, odpowiednie wyposażenie ogromnej liczby przestronnych pomieszczeń mieszkalnych, pomieszczeń dostosowanych do nauki szkolnej, nauki zawodu i zajęć pozalekcyjnych, duże zaplecze sportowe oraz zewnętrzne tereny zielone.

Atuty placówki były bardzo ważne dla Ministerstwa Sprawiedliwości w momencie podejmowania decyzji, który zakład dla nieletnich spełnia wszystkie niezbędne wymogi i nadaje się na miejsce tymczasowego zakwaterowania uchodźców z Ukrainy uciekających przed wojną. Dodatkowo placówka jest objęta nadzorem konserwatora zabytków i wpisana na listę strategicznych obiektów militarnych.

Oczekuję wyczerpujących i jednoznacznych odpowiedzi na przedstawione pytania, mając na uwadze dobro nieletnich podopiecznych, pracowników placówki oraz przejrzystość działań organów państwa.

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP