Interpelacja w sprawie problemów związanych z budową drogi ekspresowej S12 oraz kryteriów wyboru wariantu przebiegu inwestycji pn. "Projekt i budowa drogi ekspresowej S12, odcinek - węzeł Radom Południe (bez węzła), odcinek 2 - węzeł Przysucha (z węzłem) - węzeł Wieniawa (z węzłem)"

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z realizacją inwestycji pn. „Projekt i budowa drogi ekspresowej S12, odcinek – węzeł Radom Południe (bez węzła), Odcinek 2 – węzeł Przysucha (z węzłem) – węzeł Wieniawa (z węzłem)”, prowadzonej na podstawie umowy nr 4/07/R/2024 z dnia 15 lipca 2024 roku, do mojego biura poselskiego wpłynęły liczne uwagi mieszkańców gminy Wieniawa. Dotyczą one zagrożeń, jakie inwestycja może stwarzać dla funkcjonowania lokalnych gospodarstw rolnych. Wójt gminy Wieniawa oraz rolnicy z zagrożonych gospodarstw odbyli spotkania z łódzką dyrekcją GDDKiA oraz wykonawcą inwestycji, jednak nie otrzymują odpowiedzi na swoje pytania. Stąd moja interpelacja w celu wyjaśnienia wątpliwości.

Do najistotniejszych problemów wskazywanych przez rolników należą:

● ryzyko utraty zbiornika wodnego (specjalnego urządzenia wodnego zasilanego wodami gruntowymi i źródłami), niezbędnego do nawadniania sadów i utrzymania produkcji;
● podział gospodarstw i utrudniony dojazd do części działek i sadów;
● hałas i emisja spalin w trakcie budowy oraz eksploatacji drogi, mogące skutkować zanieczyszczeniem owoców oraz utratą certyfikatów jakości i prawa wprowadzenia produktów do obrotu;
● potencjalne uszkodzenia istniejącej infrastruktury wodnej oraz systemów melioracyjno-nawadniających;
● ryzyko utraty ciągłości funkcjonowania gospodarstwa i konieczności zaniechania działalności;
● w przypadku zastosowania rozwiązań kaskadowych nad uprawami ryzyko przebicia wód podziemnych i jednocześnie utrata zasobów wodnych.

Z informacji uzyskanych podczas konsultacji wynika również, że mimo wcześniejszego zgłaszania uwag do GDDKiA (w tym poprzez przekazanie dokumentacji do oddziału w Warszawie), część kluczowych argumentów mogła nie zostać uwzględniona w procesie decyzyjnym dotyczącym wyboru korytarza drogi. Ponadto mieszkańcy wskazują, że alternatywne warianty przebiegu S12, proponowane m.in. przez gminę, nie zostały dostatecznie wyjaśnione ani rzetelnie porównane z obecnie preferowanym rozwiązaniem.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. W jaki sposób Ministerstwo Infrastruktury oraz Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zamierzają zabezpieczyć interes właścicieli gospodarstw sadowniczych, których funkcjonowanie może zostać zagrożone w wyniku realizacji inwestycji?

2. Jakie działania zostaną podjęte w celu zapewnienia ciągłości dostępu do wody, ochrony systemów melioracyjno-nawadniających oraz ograniczenia ryzyka zanieczyszczeń wpływających na jakość produkcji rolnej?

3. Jakie procedury przewidziano w zakresie odszkodowań i rekompensat w przypadku ograniczenia lub utraty możliwości prowadzenia działalności gospodarczej?

4. Jakie rozwiązania techniczne planuje się zastosować, aby zapewnić nieprzerwane funkcjonowanie gospodarstw, które w wyniku budowy trasy zostały by podzielone na dwie części?

5. Jakie środki zostaną podjęte w celu ograniczenia zanieczyszczenia powietrza generowanego przez nową drogę, mogącego wpłynąć na jakość upraw i bezpieczeństwo żywności?

6. Na podstawie jakich kryteriów wybrano obecny wariant przebiegu drogi ekspresowej S12 na odcinku obejmującym gminę Wieniawa oraz jakie argumenty przesądziły o odrzuceniu alternatywnych wariantów proponowanych przez lokalny samorząd i właścicieli nieruchomości? Ile głosów zgłoszono w pierwszym okresie konsultacji, a ile uwag zostało uwzględnionych przy wyborze wariantu inwestycji?

7. Czy w ocenie ministerstwa, w procesie uzyskiwania decyzji środowiskowej oraz wyboru wariantu inwestycji należycie uwzględniono zgłaszane przez mieszkańców zagrożenia związane z hałasem, emisją spalin, ryzykiem utraty certyfikatów jakości produkcji rolnej oraz problemem podziału gospodarstw rolnych?

8. Czy prawdą jest, że jeden z wariantów odrzuconych przez GDDKiA był tańszy o około 100 mln euro? Z jakiego powodu nie został on wybrany?

9. Jakie ministerstwo przewiduje koszty dodatkowych odszkodowań związanych ze szkodami wynikającymi z przyjętego przebiegu trasy?

10. Dlaczego nadzór nad inwestycją przeniesiono z oddziału warszawskiej GDDKiA do łódzkiej?

Z uwagi na znaczenie sprawy – ponieważ inwestycja zagraża innowacyjnym i nowoczesnym gospodarstwom - rolnicy podkreślają, że ewentualne odszkodowania nie zrekompensują strat wynikających z likwidacji lub degradacji lokalnych upraw. Skutki te mogą prowadzić do trwałych zmian w strukturze społeczno-gospodarczej gminy i zmusić mieszkańców do zmiany profilu działalności oraz zatrudnienia.

Wobec powyższego uprzejmie proszę Pana Ministra o szczegółową odpowiedź na przedstawione pytania.

Z wyrazami szacunku

Agnieszka Górska
Poseł na Sejm RP