Interpelacja w sprawie trudnej sytuacji osób głuchych i potrzeby wzmocnienia wsparcia dla nich

Szanowna Pani Minister,

większość osób niesłyszących nie znajduje z różnych przyczyn zatrudnienia, bezrobocie w tej grupie szacowane jest na około 70 procent. A z drugiej strony osoby, które urodziły się głuche, albo utraciły słuch w dzieciństwie bądź młodości, aby uzyskać rentę socjalną bądź rodzinną, muszą wykazać całkowitą niezdolność do pracy – choćby okresową. Sam fakt niesłyszenia nie daje im automatycznego prawa do świadczenia. W efekcie osoby głuche pozostają bez świadczenia finansowego, które mogłoby pokrywać koszty wynikające z niepełnosprawności lub zapewniać środki do życia w sytuacji braku możliwości podjęcia pracy. Sam fakt, że nie słyszą, powoduje, iż pracodawcy nie chcą się podjąć zatrudnienia i szukają innych osób do pracy. Wiele osób głuchych otrzymuje jedynie 215 zł z zasiłku pielęgnacyjnego (niewaloryzowanego od 2019 roku) i muszą liczyć tak naprawdę na najbliższych w przeżyciu z miesiąca na miesiąc.

W zeszłorocznej petycji w sprawie sytuacji osób głuchych skierowanej do marszałka Sejmu RP Szymona Hołowni i premiera Donalda Tuska wskazane jest, że obecne przepisy o rencie socjalnej są dyskryminujące i nie uwzględniają trudności komunikacyjnych jako kryterium przyznawania świadczeń. Lekarze orzecznicy rzadko traktują głuchotę jako istotny czynnik utrudniający komunikację, który ogranicza możliwość wykonywania pracy lub korzystania z posiadanych kwalifikacji i uprawnień. Od lat postulowane jest wprowadzenie do ustawy przepisu, zgodnie z którym renta socjalna przysługiwałaby każdej osobie pełnoletniej z rozpoznaną całkowitą głuchotą lub obustronnym upośledzeniem słuchu niezależnie od orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy. Rozwiązanie to pozwoliłoby osobom głuchym korzystać z minimalnego zabezpieczenia socjalnego, a jednocześnie podejmować aktywność zawodową bez ryzyka utraty świadczenia.

W związku z powyżej nakreśloną sytuacją często poruszaną przez osoby niesłyszące proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje nowelizację ustawy o rencie socjalnej w celu przyznania prawa do świadczenia osobom pełnoletnim z całkowitą głuchotą lub obustronnym upośledzeniem słuchu – niezależnie od orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy?

2. Jakie inne formy wsparcia (np. programy aktywizacji zawodowej, szkolenia, ułatwienia w komunikacji) zamierza w najbliższym czasie wprowadzić ministerstwo, aby poprawić sytuację osób głuchych na rynku pracy?

3. Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby przeciwdziałać dyskryminacji osób głuchych w systemie orzeczniczym i uwzględnić trudności komunikacyjne jako istotne kryterium przy ocenie zdolności do pracy?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP