Interpelacja w sprawie monitoringu jakości powietrza na obszarach wiejskich północnego Mazowsza

Szanowna Pani Minister,

jako poseł ziemi mazowieckiej zwracam się z interpelacją dotyczącą systemu monitoringu jakości powietrza na obszarach wiejskich północnej części województwa mazowieckiego obejmujących powiaty: ciechanowski, płoński, żuromiński, mławski oraz przasnyski.

Obecnie w tych powiatach funkcjonuje zaledwie kilka stacji pomiarowych jakości powietrza zlokalizowanych głównie w miastach powiatowych. W mniejszych miejscowościach i na wsiach – takich jak gminy Regimin, Dzierzążnia czy Radzanów – brak jest stałych punktów monitorujących. Powoduje to, że mieszkańcy tych terenów pozbawieni są bieżących i rzetelnych informacji o stanie powietrza, którym oddychają na co dzień.

Tymczasem raporty o stanie środowiska jednoznacznie wskazują, że największe problemy z jakością powietrza w Polsce występują właśnie w sezonie grzewczym, gdy w domowych piecach spalane są paliwa stałe – często niskiej jakości węgiel lub drewno. Zjawisko to, nazywane niską emisją, szczególnie dotyka obszary wiejskie, gdzie tradycyjne źródła ogrzewania są wciąż powszechnie stosowane.

Zanieczyszczenia powietrza – pyły zawieszone PM10 i PM2,5 czy benzo(a)piren – mają udokumentowany wpływ na zdrowie mieszkańców, prowadząc do chorób układu oddechowego, krążenia, a także zwiększając ryzyko nowotworów. Problem ten dotyczy również dzieci i osób starszych, szczególnie w regionach, gdzie monitoring jakości powietrza jest niewystarczający i nie daje wiarygodnych danych ostrzegających przed przekroczeniami norm.

Brak odpowiedniego systemu pomiarowego sprawia, że społeczności lokalne nie są świadome zagrożeń, a samorządy mają ograniczone możliwości podejmowania skutecznych działań antysmogowych. Rozbudowa sieci monitoringu pozwoliłaby nie tylko na lepsze rozpoznanie problemu, ale również na wdrożenie programów naprawczych – takich jak wymiana pieców, dofinansowania do czystych źródeł ciepła czy edukacja mieszkańców.

Dlatego zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Ile stacji i czujników jakości powietrza (zarówno w ramach państwowego monitoringu środowiska, jak i sieci lokalnych) działa obecnie na obszarze powiatów: ciechanowskiego, płońskiego, żuromińskiego, mławskiego i przasnyskiego? Proszę o przedstawienie szczegółowej lokalizacji oraz rodzaju wykonywanych pomiarów (pyły zawieszone PM10, PM2,5, benzo(a)piren, inne).

2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje w najbliższych latach zwiększenie liczby punktów pomiarowych w tych powiatach? Jeżeli tak – o ile stacji/czujników? W jakich lokalizacjach przewiduje się ich instalację?

3. Czy w gminach typowo wiejskich, takich jak Regimin (pow. ciechanowski), Dzierzążnia (pow. płoński), Radzanów (pow. mławski), ministerstwo dopuszcza uruchomienie pilotażowych czujników jakości powietrza, tak aby mieszkańcy otrzymywali bieżące dane o stanie powietrza w czasie rzeczywistym?

4. Czy ministerstwo prowadzi lub planuje prowadzić współpracę z samorządami powiatowymi i gminnymi w zakresie instalowania dodatkowych czujników, w szczególności w mniejszych miejscowościach, gdzie problem niskiej emisji z pieców węglowych jest najbardziej odczuwalny?

5. Czy planowane są środki finansowe (np. z programów NFOŚiGW, WFOŚiGW lub w ramach funduszy unijnych) na rozbudowę sieci monitoringu jakości powietrza w powiatach północnego Mazowsza, a jeśli tak – kiedy i w jakiej wysokości?

6. W jakim horyzoncie czasowym można spodziewać się przedstawienia harmonogramu działań ministerstwa w zakresie poprawy monitoringu powietrza na obszarach wiejskich północnego Mazowsza?

Podkreślam, że zapewnienie dostępu do wiarygodnych i aktualnych danych o jakości powietrza jest nie tylko kwestią zdrowia publicznego, ale również przejrzystości działania państwa wobec obywateli. Rozbudowa sieci monitoringu na terenach wiejskich północnego Mazowsza umożliwi podejmowanie realnych działań antysmogowych, podniesie świadomość ekologiczną społeczności lokalnych i w konsekwencji przyczyni się do poprawy jakości życia mieszkańców.

Z wyrazami szacunku

Rafał Romanowski
Poseł na Sejm RP