Interpelacja w sprawie zwiększenia środków finansowych na remonty oraz działalność kulturalną wiejskich domów kultury i świetlic środowiskowych w północno-zachodniej części Mazowsza

Szanowna Pani Minister,

dostęp do kultury jest jednym z podstawowych praw obywateli, a jego zapewnienie – obowiązkiem państwa. W praktyce jednak istnieją znaczące dysproporcje pomiędzy mieszkańcami dużych miast a społecznościami wiejskimi, jeśli chodzi o możliwości uczestnictwa w życiu kulturalnym.

Na obszarze północno-zachodniego Mazowsza – w powiatach ciechanowskim, przasnyskim, mławskim, żuromińskim i płońskim – wiejskie domy kultury i świetlice środowiskowe odgrywają fundamentalną rolę w życiu lokalnych społeczności. Są one często jedynymi instytucjami, które umożliwiają mieszkańcom, zwłaszcza dzieciom, młodzieży oraz osobom starszym, udział w zajęciach artystycznych, edukacyjnych i integracyjnych.

Niestety, sytuacja tych placówek jest trudna. Problemy, z jakimi borykają się gminy, obejmują:

- funkcjonowanie w budynkach wzniesionych kilkadziesiąt lat temu, często nieremontowanych od dekad, bez izolacji termicznej, z przestarzałymi instalacjami elektrycznymi i sanitarnymi,
- brak nowoczesnego wyposażenia sal (nagłośnienia, multimediów, komputerów, instrumentów muzycznych),
- ograniczone środki na bieżącą działalność, co skutkuje redukcją liczby zajęć i wydarzeń kulturalnych,
- niewystarczające wsparcie kadrowe – instruktorzy i animatorzy kultury pracują często na niepełnych etatach, co uniemożliwia rozwinięcie stałej oferty programowej.

Jednocześnie lokalne samorządy sygnalizują rosnące potrzeby inwestycyjne w tym zakresie. Szacuje się, że koszt remontów i doposażenia jednej świetlicy czy domu kultury waha się od 500 tys. zł do nawet kilku milionów złotych w przypadku większych inwestycji. Budżety gmin wiejskich są niewystarczające, aby samodzielnie udźwignąć te wydatki, szczególnie wobec licznych innych potrzeb infrastrukturalnych.

Warto podkreślić, że brak odpowiednich warunków funkcjonowania placówek kultury na wsi przyczynia się do pogłębiania różnic społecznych i cywilizacyjnych pomiędzy obszarami wiejskimi a miejskimi. W dłuższej perspektywie skutkuje to ograniczonymi możliwościami rozwoju młodych pokoleń, osłabieniem więzi społecznych i marginalizacją kulturową mieszkańców.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje uruchomienie dedykowanego programu wsparcia dla wiejskich domów kultury i świetlic środowiskowych, uwzględniającego zarówno remonty, jak i doposażenie w nowoczesny sprzęt?

2. Czy możliwe jest zwiększenie środków w ramach już istniejących programów, takich jak „Infrastruktura domów kultury”, tak aby większa liczba gmin wiejskich mogła skutecznie aplikować o dofinansowanie?

3. Jakie działania podejmuje obecnie ministerstwo, aby zapewnić równe szanse dostępu do kultury zarówno mieszkańcom wsi, jak i miast, w szczególności w regionach oddalonych od dużych ośrodków kulturalnych?

4. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmów premiujących gminy wiejskie w konkursach grantowych, aby zniwelować dysproporcje w możliwościach aplikacyjnych pomiędzy samorządami wiejskimi a miejskimi?

5. Czy możliwe jest włączenie do współfinansowania inwestycji kulturalnych w gminach wiejskich dodatkowych środków z funduszy europejskich w ramach nowej perspektywy finansowej?

Podsumowując: zwiększenie środków na rozwój infrastruktury kulturalnej na obszarach wiejskich nie jest jedynie kwestią poprawy warunków lokalowych. To inwestycja w rozwój kapitału społecznego, edukację kulturalną i podtrzymywanie dziedzictwa narodowego. Wiejskie domy kultury i świetlice środowiskowe stanowią centra życia lokalnego, których rola – w dobie kryzysu więzi społecznych – jest nieoceniona.

Z wyrazami szacunku

Rafał Romanowski
Poseł na Sejm RP