Interpelacja w sprawie konieczności systemowych działań zwiększających dofinansowanie dla warsztatów terapii zajęciowej i wsparcia pracowników tychże placówek

Szanowna Pani Ministro,

zwracam się z wnioskiem o odpowiadające potrzebom zabezpieczenie finansowe warsztatów terapii zajęciowej (WTZ) w 2025 roku oraz realne zwiększenie dofinansowania WTZ w 2026 roku i wypracowanie mechanizmu zapewniającego coroczny wzrost dofinansowania od 2027 roku.

Przedstawiciele Ogólnopolskiego Forum WTZ co roku apelują o zwiększanie poziomu finansowania działalności oraz o wdrożenie systemowych rozwiązań, by wzrost kwoty dofinansowania warsztatów terapii zajęciowej był oparty na wskaźnikach ekonomicznych, realny i adekwatny do poziomu inflacji, wzrostu najniższej krajowej oraz sytuacji na rynku pracy.

Brak perspektywicznego systemu finansowania WTZ, uwzględniającego zmiany w gospodarce, powoduje coroczne problemy w bieżącej realizacji działalności tych placówek oraz planowaniu działań długofalowych i utrzymaniu pracowników. Warsztaty przy tak niskim dofinansowaniu nie są w stanie zapewnić godnych wynagrodzeń, często bardzo wysoko wykształconym, pracownikom. Obecne rozporządzenie w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym nie przewiduje planowego ujęcia zmian wynagrodzeń pracowników warsztatu adekwatnie do zmieniającego się przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej ani zwiększenia dofinansowania do prowadzenia działalności. Brak prac nad zmianami w tym zakresie powoduje i będzie powodował dalszy regres warsztatów i odejścia pracowników, a jednorazowe, po wielu monitach, wyrównywanie braków nie daje perspektywy rozwoju tych placówek.

Najwyższa Izba Kontroli, w dniu 7 lipca 2025 roku, podczas panelu ekspertów pt. „Zatrzymani w terapii – gdzie kończy się rehabilitacja, a zaczyna stagnacja?“, organizowanym w związku z prezentacją wyników kontroli nr P/24/036 „Organizacja i funkcjonowanie warsztatów terapii zajęciowej dla osób z niepełnosprawnościami“, wskazała m.in. na niskie zarobki pracowników warsztatów. W raporcie podkreśla, że otrzymane przez WTZ środki „uniemożliwiały stworzenie konkurencyjnych warunków zatrudnienia“, oraz że wynagrodzenia w warsztatach są aż o 34% niższe niż średnie wynagrodzenie, czyli były niewiele wyższe niż płaca minimalna.

Pracownicy WTZ nie otrzymali dodatku motywacyjnego w wysokości 1000 zł, pomimo że inna grupa pracownicza, wykonująca podobną pracę, taki dodatek otrzymała już w licu 2024 roku i jest on wypłacany tej grupie do teraz.

Godzina profesjonalnej rehabilitacji prowadzonej przez pracowników WTZ jest finansowana znacznie niżej niż godzina opieki wytchnieniowej czy asystentury.

Wzrost dofinansowania działalności WTZ w ostatnich latach zdecydowanie nie nadążał za wzrostem najniżej krajowej. Najniższa krajowa w 2024 roku wzrosła o 19,5%, podczas gdy dofinansowanie kosztów działalności WTZ o 7,67%. W 2025 roku najniższa krajowa wzrosła o 8,5%, a dofinansowanie WTZ o 4,45%. Należy podkreślić, że minimum 80% budżetu WTZ stanowią koszty wynagrodzeń pracowników. To oznacza, że wynagrodzenia naszych pracowników są od dwóch lat zamrożone, podczas gdy rosną wynagrodzenia innych grup pracowniczych wykonujących podobny rodzaj pracy.

Wzrost dofinansowania na bieżący rok działalności nie wystarczał nawet na pokrycie kosztów inflacji, ponieważ koszyk wydatków WTZ jest trochę inny niż koszyk inflacyjny. Wzrosty opłat cen energii czy gazu są znacznie większe niż inflacja, a to jeden z głównych składników naszych budżetów poza wynagrodzeniami.

Występuje także duża dysproporcja w finansowaniu ze środków PFRON podobnego rodzaju działalności w ramach programów – i tak np. kwota finansowania uczestnika WTZ za 147 godzin rehabilitacji wynosi 2.933 zł miesięcznie, natomiast finansowanie uczestnika programu „Rehabilitacja 25 plus“ wynosi 3.807 zł za 100 godzin miesięcznie. Nadmieniamy jednocześnie, że uczestnikami programu są, a przynajmniej powinny być, osoby, które oczekują na przyjęcie do placówki pobytu dziennego, czyli potencjalni uczestnicy WTZ.

Dysproporcje w finansowaniu podobnego rodzaju rehabilitacji oraz dysproporcje w wynagrodzeniach pracowników wykonujących podobny rodzaj pracy wywołują duże niezadowolenie społeczne i sprawiają, że środowisko WTZ rozpoczęło akcje protestacyjne.

Wobec powyższego zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo planuje pilne zwiększenie dofinansowania działalności WTZ w 2025 roku, aby zapewnić placówkom płynność finansową i przeciwdziałać negatywnym skutkom inflacji oraz rosnącym kosztom utrzymania? Jeśli tak, w jakim terminie i w jakiej wysokości?
2. Czy w 2026 roku ministerstwo przewiduje realne podniesienie dofinansowania WTZ, które umożliwi podniesienie wynagrodzeń dla pracowników warsztatów terapii zajęciowej? Jakie konkretne działania zostaną podjęte, aby zapobiec kryzysowi kadrowemu w WTZ?
3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie stałego mechanizmu waloryzacji finansowania WTZ, który zapewni stabilność i przewidywalność na lata, zgodnie z postulatem OFWTZ? Czy ministerstwo jest gotowe podjąć prace nad zmianami w rozporządzeniu w sprawie algorytmu przekazywania środków PFRON lub w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, tak aby wprowadzić zapis o corocznym wzroście finansowania o wskaźnik wzrostu średniej krajowej od 2027 roku?
4. Czy podjęte zostały prace nad opracowaniem systemu wzrostu wynagrodzeń pracowników warsztatów wraz ze wzrostem przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, zapewniając w ten sposób godne i równe płace tak jak to jest w innych sektorach gospodarki?

Z poważaniem

Janusz Cichoń
Poseł na Sejm RP