Interpelacja w sprawie funkcjonowania Wielkopolskiego Parku Narodowego, w szczególności skali odstrzałów zwierząt oraz wydatków na stałą obsługę prawną i praktyk mogących mieć charakter SLAPP

Szanowna Pani Minister!

Zwracam się z interpelacją poselską w związku z licznymi publikacjami prasowymi oraz petycjach obywatelskich, gdzie formułowane są poważne wątpliwości dotyczące funkcjonowania Wielkopolskiego Parku Narodowego (WPN). Szczególne kontrowersje budzi skala odstrzałów zwierząt łownych w latach 2017-2022 w relacji do niewielkiej powierzchni Parku, a także sygnalizowane przypadki wykorzystywania stałej obsługi prawnej do działań mogących wywoływać efekt mrożący (SLAPP) wobec byłych pracowników i obywateli, w tym w związku z korzystaniem z prawa do informacji publicznej. W przestrzeni publicznej pojawiają się również informacje o sporach pracowniczych i zarzutach mobbingu, a także pytania o gospodarność i zgodność z dyscypliną finansów publicznych.

Zgodnie z art. 9 ustawy o ochronie przyrody minister sprawuje nadzór nad działalnością parków narodowych, w tym m.in. kontroluje funkcjonowanie parków, ich działalność gospodarczą, realizację zadań i planów finansowych oraz działania dyrektorów jako organów ochrony przyrody, a także sporządza roczne sprawozdania zbiorcze z działalności parków. Z uwagi na zasadniczy charakter sprawy oraz potrzebę rzeczywistej kontroli proszę o odpowiedzi na poniższe pytania oraz udostępnienie wskazanych danych i dokumentów:

Nadzór, kontrole i sprawozdawczość

1.1. Czy Minister w latach 2017-2024 przeprowadził kontrole doraźne lub planowe w WPN dotyczące:

a) skali i zasadności odstrzałów redukcyjnych/sanitarnych,
b) wydatków na obsługę prawną i sposobu jej wykorzystania,
c) przestrzegania dyscypliny finansów publicznych,
d) sytuacji kadrowej i polityki antymobbingowej?

Proszę o przekazanie kopii wystąpień pokontrolnych i zaleceń oraz informacji o ich wykonaniu.

1.2. Proszę o przekazanie rocznych sprawozdań z działalności WPN (części źródłowych, na podstawie których sporządzane są sprawozdania zbiorcze ministra) za lata 2017-2024, w tym: realizacja zadań ochronnych, dane o redukcji populacji zwierząt łownych, działalność gospodarcza, finanse.

1.3. Czy Minister planuje przeprowadzenie w 2025 r. kontroli doraźnej WPN w ww. zakresach? Jeśli tak – proszę o harmonogram i zakres, a jeśli nie – proszę o uzasadnienie.

Obsługa prawna i możliwe działania SLAPP

2.1. Czy Minister dysponuje informacją o umowach WPN na stałą obsługę prawną w latach 2017-2024 (w szczególności z Sowisło Topolewski Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych SKA)? Proszę o:
a) potwierdzenie zawarcia takich umów, okres obowiązywania, tryb wyboru wykonawcy (przetarg/zapytania ofertowe/inny), oraz
b) łączną wartość wynagrodzenia brutto wypłaconą z tytułu tych umów w ujęciu rocznym.

2.2. Proszę o zbiorcze zestawienie (2017-2024) spraw prowadzonych przez WPN z udziałem profesjonalnego pełnomocnika, z podziałem na kategorie:
a) spory pracownicze z (byłymi) pracownikami,
b) sprawy przeciw obywatelom/NGO/dziennikarzom/byłym pracownikom dotyczące ochrony dóbr osobistych, zniesławienia lub uporczywego nękania (w tym subsydiarne akty oskarżenia),
c) inne sprawy cywilne/administracyjne/karne,
z podaniem: podstawy prawnej roszczeń lub trybu, wartości przedmiotu sporu/zakresu żądania (jeżeli dotyczy), kosztów zastępstwa procesowego i opłat sądowych pokrytych przez WPN (w układzie rocznym).

2.3. Czy Minister, wykonując nadzór z art. 9 u.o.p., ocenił czy praktyka kierowania przez państwową osobę prawną (WPN) pozwów prywatnoskargowych lub cywilnych wobec krytyków mieści się w granicach realizacji ustawowych zadań parku narodowego oraz zasad celowości i oszczędności (art. 44 ustawy o finansach publicznych)? Jeśli tak – proszę o wynik takiej oceny i ewentualne zalecenia. Jeśli nie – proszę o przeprowadzenie takiej oceny i przedstawienie rezultatów.

2.4. Czy Minister prowadzi benchmark kosztów stałej obsługi prawnej dla parków narodowych? Proszę o informację, ile parków posiada stałe umowy, w jakich kwotach (widełki), oraz jaka jest praktyka co do zakresu świadczeń (zestawienie roczne 2019-2024).

Odstrzały redukcyjne i sanitarne

3.1. Proszę o roczne zestawienie (2017-2024) dla WPN: liczby odstrzelonych zwierząt w podziale na gatunki oraz reżim prawny (redukcja/sanitarne), wraz ze wskazaniem podstawy prawnej (zadania ochronne/zarządzenia/akty właściwych organów) i uzasadnień merytorycznych.

3.2. Proszę o informację, w ilu przypadkach odstrzały wykonywali pracownicy WPN, a w ilu osoby niebędące pracownikami WPN, oraz jakie obowiązują obecnie zasady wyboru i weryfikacji takich osób (w wykonaniu zaleceń pokontrolnych MŚ z 2018 r.). Proszę o informację, czy i kiedy te zalecenia zostały wdrożone.

3.3. Czy Minister dokonywał oceny proporcjonalności skali redukcji zwierząt w WPN na tle innych parków (z uwzględnieniem powierzchni i uwarunkowań siedliskowych)? Jeśli tak – proszę o wyniki analizy i ewentualne rekomendacje. Jeśli nie – proszę o przeprowadzenie takiej analizy i przedstawienie rezultatów.

3.4. Czy Minister rozważa audyt doraźny w WPN dotyczący zasadności i dokumentowania odstrzałów (w tym jakości uzasadnień, procedur i transparentności)? Proszę o stanowisko i plan działań.

Plan ochrony WPN

4.1. Jaki jest aktualny status prac i decyzji w sprawie ustanowienia planu ochrony dla WPN (projekt przekazany ponad dekadę temu, koszt opracowania przez BULiGL)? Czy Minister odmawiał jego ustanowienia – z jakich przyczyn, na jakiej podstawie i kiedy?

4.2. Czy prowadzone są prace nad nowym projektem planu ochrony? Proszę o informację o trybie wyboru wykonawcy, źródle finansowania, harmonogramie oraz mechanizmach zarządzania konfliktem interesów (w tym w relacji do potencjalnych wykonawców z rynku leśnego).

4.3. Proszę o wskazanie terminu ustanowienia planu ochrony dla WPN lub przedstawienie przyczyn braku terminu.

Gospodarowanie mieniem i dyscyplina finansów publicznych

5.1. Proszę o informację, ile pojazdów służbowych posiada WPN (stan na koniec lat 2019-2024), z wyszczególnieniem kosztów utrzymania (leasing/zakup, eksploatacja, ubezpieczenia, serwis) oraz zasad używania (w tym polityka używania pojazdów prywatnych do celów służbowych i skala wydatków z tego tytułu).

5.2. Czy Minister oceniał zgodność polityki flotowej WPN z zasadami celowości i oszczędności (art. 44 u.f.p.)? Proszę o wynik oceny lub o jej przeprowadzenie i przedstawienie rezultatów.

5.3. Czy Minister dysponuje wzorami/standardami umów dzierżawy gruntów rolnych w WPN oraz informacją, czy przewidują one postanowienia ochronne (np. ograniczenia w stosowaniu środków ochrony roślin, obowiązki badań gleb, raportowania upraw, grodzeń)? Proszę o przekazanie aktualnych wzorów i liczby obowiązujących umów (stan na koniec 2024 r.).

Kadry i polityka antymobbingowa

6.1. Proszę o zbiorcze dane dla WPN (2017-2024): liczba rozwiązań stosunku pracy, liczba zgłoszeń mobbingowych, liczba postępowań sądowych (z rozróżnieniem spraw o mobbing/odszkodowanie/zadośćuczynienie), liczba zakończonych ugodą i łączna kwota świadczeń wypłaconych z tego tytułu.

6.2. Czy w WPN przeprowadzano szkolenia antymobbingowe i wdrożono odpowiednie procedury? Proszę o terminy, wykonawcę i sposób doboru wykonawcy.

Prawo pierwokupu i ład majątkowy

7.1. Czy Minister prowadzi nadzór nad wykonywaniem przez WPN prawa pierwokupu nieruchomości położonych w granicach Parku (art. 10 u.o.p.)? Proszę o informację, czy w latach 2017-2024 odnotowano przypadki transakcji dokonanych z pominięciem zawiadomienia Parku i jakie działania podjęto (kontrole, zawiadomienia, środki prawne).

Proszę o udzielenie odpowiedzi wraz z przekazaniem wskazanych powyżej zbiorczych zestawień i dokumentów (w szczególności: wystąpienia pokontrolne i informacja o wdrożeniu zaleceń, sprawozdania roczne WPN, kopie umów dot. stałej obsługi prawnej oraz roczne zestawienia kosztów, aktualne wzory umów dzierżawy i regulacje wewnętrzne dot. odstrzałów). Dane proszę podać w układzie rocznym dla lat 2017-2024 (ew. 2019-2024 dla pozycji, które nie są prowadzone w dłuższym horyzoncie).

Z poważaniem

Małgorzata Tracz
Posłanka na Sejm RP