Interpelacja w sprawie wypłat odszkodowań i zadośćuczynień dla osób przesiedlonych w ramach akcji "Wisła" oraz pełnej skali toczących się spraw przeciwko Skarbowi Państwa

Kieruję interpelację dotyczącą polityki rządu RP w zakresie wypłat odszkodowań i zadośćuczynień dla osób przesiedlonych w ramach akcji „Wisła“ (1947 r.) oraz pełnej skali spraw sądowych i administracyjnych związanych z tym tematem.

Uzasadnienie

Akcja „Wisła“ była działaniem państwa mającym na celu ochronę polskich obywateli przed terrorem UPA oraz rozbicie zaplecza, które wspierało działalność ukraińskich formacji nacjonalistycznych. W tym kontekście szczególnie bulwersujące jest, że współcześnie Skarb Państwa ma być obciążany coraz liczniejszymi roszczeniami finansowymi, nierzadko po wielu dekadach, co generuje realne koszty dla budżetu i ryzyko tworzenia niebezpiecznych precedensów. Obywatele mają prawo wiedzieć: ile publicznych pieniędzy wypłacono, ile spraw się toczy, kto i na jakiej podstawie decyduje o tych świadczeniach?

Pytania

1. Ile spraw dotyczących odszkodowań i/lub zadośćuczynień w związku z przesiedleniami w ramach akcji „Wisła“ było w toku:

   a) w latach 1989-2025 do dnia udzielenia odpowiedzi – z rozbiciem na: sądy okręgowe/apelacyjne/SN, tryby administracyjne u wojewodów oraz postępowania przed Prokuratorią Generalną.

2. Jakie kwoty zasądzono i/lub wypłacono z budżetu państwa (Skarb Państwa, jednostki budżetowe, fundusze celowe) tytułem:

   a) odszkodowań majątkowych,
   b) zadośćuczynień za krzywdę,

   w sprawach związanych z akcją „Wisła“:

   • łącznie w latach 1989-2025 w układzie kwartalnym i rocznym, z podaniem paragrafów klasyfikacji budżetowej, jednostek wypłacających oraz źródeł finansowania.

3. Proszę o imienny (zanonimizowany) wykaz spraw zakończonych prawomocnie od 1989 roku, zawierający co najmniej: inicjały stron, sygnaturę, sąd i datę orzeczenia/ugody, podstawę prawną (wskazanie przepisów), kwotę główną, odsetki, koszty zastępstwa, jednostkę dokonującą wypłaty oraz datę wypłaty.

4. Ile spraw pozostaje w toku na dzień odpowiedzi i jaka jest łączna wartość przedmiotu sporu? Proszę o podział na etapy (I instancja/II instancja/SN; postępowania administracyjne; przedsądowe wezwania do zapłaty) oraz wskazanie przewidywanych rezerw lub odpisów aktualizujących w MF/Prokuratorii/właściwych resortach.

5. Czy Skarb Państwa lub jego jednostki składały w tych sprawach propozycje ugodowe? Jeżeli tak, proszę o liczbę i zakres kwotowy propozycji oraz kryteria, którymi kierują się organy państwa przy podejmowaniu decyzji ugodowych (w tym wpływ na przyszłe roszczenia o podobnym charakterze).

6. Na jakiej podstawie prawnej zapadają rozstrzygnięcia przyznające świadczenia w sprawach dotyczących akcji „Wisła“ w ostatnich latach (wskazanie konkretnych ustaw, trybów nadzwyczajnych, linii orzeczniczych)? Proszę o zestawienie najważniejszych prawomocnych orzeczeń (sygnatura, sąd, data, krótka teza, kwota).

7. Czy rząd RP przygotował lub przygotowuje jednolite wytyczne dla organów państwa dotyczące reprezentacji Skarbu Państwa w sprawach związanych z akcją „Wisła“ (w tym co do polityki ugodowej, szacowania ryzyka budżetowego, sposobu gromadzenia materiału dowodowego i kwestionowania roszczeń)?

8. Czy w budżecie na lata 2023-2025 zabezpieczono środki na realizację roszczeń w tej kategorii? Jeżeli tak, proszę o wskazanie części i działów budżetu, paragrafów klasyfikacji oraz kwot (plan, wykonanie, prognoza).

9. Czy rząd planuje przedstawienie opinii publicznej raportu (białej księgi) obejmującego: skalę roszczeń, sumę wypłat, wpływ na budżet, konsekwencje precedensowe, rekomendacje legislacyjne ograniczające ryzyko nieuzasadnionych wypłat i zapewniające konsekwentną linię obrony interesu Skarbu Państwa? Proszę o termin i zakres prac.

Oczekuję pełnej transparentności w sprawie, która dotyczy bezpieczeństwa i pamięci historycznej państwa oraz realnych obciążeń polskich podatników. Akcja „Wisła“ miała chronić polskich obywateli przed terrorem UPA i struktur wspierających działalność nacjonalistycznej partyzantki; tym bardziej konieczne jest wyjaśnienie, na jakiej podstawie i w jakiej skali dziś obciąża się budżet państwa roszczeniami z tym związanymi.