Interpelacja w sprawie skrajnie niebezpiecznej liberalizacji systemu monitorowania przewozu towarów SENT, która uderza w polskie rolnictwo

Szanowny Panie Ministrze,

w projekcie rozporządzenia widać jasno i bez wątpliwości linię polityczną obecnej koalicji: liberalizacja importu żywności z Ukrainy kosztem polskiego rolnika i konsumenta. To kolejny akt zdrady polskiej wsi po braku realizacji obietnic wyborczych złożonych w programie wyborczym PSL.

Przypomnę, że minister Anna Gembicka w listopadzie 2023 r. opublikowała listę firm importujących zboże z Ukrainy. Lista ta została usunięta w kwietniu 2024 r. przez ministra Czesława Siekierskiego, gdyż najwyraźniej zbyt mocno kłuła w oczy działaczy PSL i ukazywała skalę patologii w handlu. Zamiast przejrzystości i uczciwości — mamy więc ukrywanie faktów, a przypomnę, iż politycy obecnej koalicji rządzącej wielokrotnie domagali się ujawnienia tej listy, gdy została ujawniona, a politycy opozycji, którzy wzięli odpowiedzialność za polskie rolnictwo, szybko zapomnieli o własnych żądaniach ujawnienia listy firm, a ujawnioną przez PiS listę zdjęli ze stron Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Teraz rząd idzie krok dalej. Projektowane rozporządzenie usuwa z monitoringu SENT całe grupy produktów, które do tej pory były pod kontrolą:

• świeże owoce miękkie: truskawki (ex 0810 10 00), maliny (0810 20 10), borówki/żurawina (0810 40 50),
• część owoców mrożonych: porzeczki czarne (0811 20 39), borówka czarna (0811 90 50), pozostałe owoce mrożone (0811 90 95),
• mąki zbożowe: pszenna/meslin (1101 00), inne niż pszenna (1102),
• nasiona słonecznika (1206 00).

To oznacza otwarcie granic dla niekontrolowanego importu produktów, które są fundamentem polskiego rolnictwa i przetwórstwa.

Plantatorzy malin, truskawek czy borówek, którzy i tak zmagają się ze wzrostem kosztów produkcji, dostają jasny sygnał: „likwidujcie plantacje, bo rząd nie będzie was chronił”. Producenci porzeczek, którzy w tym roku otrzymali godne ceny, zostaną dobici przez zalew tanich mrożonek z importu.

Równie groźne są zmiany w zakresie mąki. Do tej pory SENT obejmował mąkę już od 100 kg, co chroniło rolników oraz polskie młyny i dawało kontrolę nad tym, co wjeżdża do Polski. Teraz mąka całkowicie wypada z katalogu! Rolnik sprzeda pszenicę za grosze, a do Polski będzie bez żadnej kontroli wjeżdżała mąka, niszcząc polskie przetwórstwo.

Jeszcze inną sprawą są zboża. Już dziś próg monitorowania pszenicy, kukurydzy czy rzepaku wynosi 10 000 kg — czyli ciężarówka z 9,5 tonami zboża przejeżdża bez kontroli, co uderza w tereny przygraniczne. Projekt nie tylko tego nie zmienia, ale dodatkowo usuwa z monitoringu słonecznik. To nie jest uszczelnianie systemu, to jego dalsze rozmontowywanie.

Rząd próbuje wmówić opinii publicznej, że projekt „doprecyzowuje” przepisy. W rzeczywistości osłabia system SENT, usuwa kluczowe towary i powiększa pole do nadużyć. Kto zyska? Importerzy i pośrednicy. Kto straci? Polscy rolnicy i polscy konsumenci.

To działanie jest nie tylko błędem politycznym — to świadome uderzenie w polską wieś, polski przemysł przetwórczy i bezpieczeństwo żywnościowe kraju.

W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Dlaczego rząd usuwa z systemu SENT takie produkty, jak świeże owoce miękkie (truskawki, maliny, borówki), porzeczki czarne mrożone, borówka czarna, inne owoce mrożone, mąki zbożowe oraz nasiona słonecznika, skoro są to towary kluczowe dla polskiego rolnictwa?
2. Czy rząd ma świadomość, że usunięcie tych produktów z monitoringu oznacza otwarcie granic dla niekontrolowanego importu z Ukrainy i innych państw, co doprowadzi do likwidacji wielu polskich gospodarstw i plantacji?
3. Jak rząd zamierza zrekompensować straty polskim rolnikom, plantatorom owoców miękkich, producentom porzeczek i młynom, które staną wobec fali importu?
4. Dlaczego w katalogu produktów pozostał jedynie „miód naturalny” (0409 00 00), a nie cały zakres produktów pszczelarskich, co pozbawia pszczelarzy ochrony przed zalewem taniego importu?
5. Dlaczego rząd nie zmniejsza progów monitorowania zbóż (np. z obecnych 10 ton do 500 kg), aby uszczelnić system, lecz wręcz go osłabia, usuwając kolejne pozycje?
6. Kto lobbuje za takimi zmianami? Proszę o ujawnienie listy organizacji, firm i instytucji, które zgłaszały postulaty liberalizacji katalogu SENT.
7. Czy rząd prowadzi analizy skutków tych zmian dla cen płaconych rolnikom i dla bezpieczeństwa żywnościowego Polski? Jeśli tak — proszę o przedstawienie szczegółowych danych i prognoz.