Interpelacja w sprawie zasad nakładania i wysokości kar za brak ważnego ubezpieczenia OC pojazdu mechanicznego

Szanowny Panie Ministrze,

obowiązek posiadania ubezpieczenia OC pojazdów mechanicznych stanowi kluczowy element systemu ochrony poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych. Nadzór nad jego przestrzeganiem pełni Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG), nakładając wysokie kary pieniężne w przypadku stwierdzenia przerwy w ubezpieczeniu.

Wysokość kar jest jednakowa niezależnie od tego, czy przerwa w ubezpieczeniu była efektem świadomego uchylania się od obowiązku, czy też wynikała z nieumyślnego zaniedbania, np. kilkudniowego (pow. 14 dni) zapomnienia o opłacie składki. W efekcie wielu obywateli, którzy nie działali z premedytacją, obciążanych jest karami, które niejednokrotnie przewyższają roczny koszt polisy OC.

Co więcej, choć przepisy przewidują możliwość obniżenia kary w przypadku szybkiego wznowienia polisy (do 14 dni), to po upływie tego terminu nie istnieje żadna ścieżka zmniejszenia sankcji – nawet w sytuacji, gdy brak opłaty nie był działaniem celowym. Prowadzi to do poczucia nadmiernej dolegliwości i braku proporcjonalności w stosowaniu prawa.

Należy również podkreślić, że nowi właściciele pojazdów, którzy nabyli samochód z już opłaconą wcześniej polisą OC, nie otrzymują żadnych powiadomień o zbliżającym się końcu jej ważności. W efekcie obecny system, działający wyłącznie w trybie represyjnym, a nie prewencyjnym, naraża wielu kierowców na dotkliwe kary wynikające wyłącznie z przeoczenia lub zapomnienia.

Celem wprowadzenia kar za brak OC jest ochrona osób poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych. Kara powinna jednak spełniać funkcję prewencyjną i wychowawczą, a nie jedynie fiskalną. Wprowadzenie mechanizmu szybkiej zapłaty (zastosowanie rozwiązania przewidującego ulgę bądź rabat w przypadku uregulowania należności w krótkim terminie od momentu ich wymagalności) pozwoliłoby na zwiększenie skuteczności systemu, poprawę ściągalności należności oraz większą akceptację społeczną obowiązujących regulacji.

W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:

1. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie możliwości redukcji wysokości kary również po upływie 14 dni od wygaśnięcia polisy – wprowadzenie mechanizmu tzw. szybkiej zapłaty zmniejszającej wysokość kary?

2. Czy planowane jest stworzenie systemu automatycznych powiadomień (SMS/e-mail/elektroniczna skrzynka/aplikacja mObywatel), które przypominałyby właścicielom pojazdów o zbliżającym się terminie końca polisy?

3. Czy ministerstwo nie uważa, że obecny model sankcji, pozbawiony rozwiązań prewencyjnych i rozróżnienia między „zapominalskimi” a „celowo uchylającymi się”, jest nadmiernie represyjny i wymaga pilnej korekty w duchu proporcjonalności i sprawiedliwości społecznej?

Z wyrazami szacunku