Interpelacja w sprawie warunków przetargów na sprzęt komputerowy dla szkół oraz strategii rozwoju polskiej branży półprzewodników

Szanowny Panie Premierze,

podczas posiedzenia sejmowej Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii w dniu 24 lipca 2025 r. rozpatrywana była „Informacja Ministra Cyfryzacji na temat polityki rządu na rzecz produkcji w sektorze IT“. W toku dyskusji strona społeczna poruszyła m.in. temat organizowanego na zlecenie Ministerstwa Cyfryzacji przetargu na zakup ponad 700 tysięcy laptopów i tabletów dla szkół[1].

W ocenie polskich producentów komputerów warunki tego przetargu są zbyt rygorystyczne i nieuzasadnione z punktu widzenia wymogów unijnych. Barierą uniemożliwiającą jakiemukolwiek polskiemu producentowi udział w przedmiotowym przetargu są wymogi dotyczące certyfikacji laptopów. Zamawiający wymaga bowiem, aby laptopy oferowane w ramach przetargu posiadały 2 certyfikaty środowiskowe: TCO oraz EPEAT. Spełnienie tego wymogu, zdaniem strony społecznej, jest niezwykle kosztowne i czasochłonne i w praktyce faworyzuje globalnych międzynarodowych producentów sprzętu komputerowego. Jednocześnie, zdaniem branży, nie jest on uzasadniony względami wymogów unijnych właściwych dla przetargów realizowanych w ramach KPO. Inne państwa unijne w analogicznych sytuacjach zdecydowały się na zastosowanie mniej uciążliwych rozwiązań, a jednocześnie do części urządzeń takich jak np. tablety specjalne ponadnormatywne certyfikaty nie są wymagane także w polskich przetargach na sprzęt finansowany ze środków KPO.

Obecny na przedmiotowym posiedzeniu komisji przedstawiciel ministerstwa, wiceminister Rafał Rosiński, zadeklarował, że stosowne wyjaśnienia zostaną skierowane do komisji na piśmie, gdyż jako osoba niezaangażowana w proces organizacji przetargu nie ma właściwej wiedzy w tym temacie. W związku z tym zwracam się do Pana z przedmiotową interpelacją. Jednocześnie zwracam się do Pana Premiera z prośbą o przeanalizowanie przez ministerstwo możliwości wprowadzenia bardziej elastycznych wymogów w zakresie certyfikatów środowiskowych wymaganych przy zakupie sprzętu komputerowego w ramach przetargów organizowanych przez administrację publiczną. Rząd wielokrotnie wskazywał, że troska o krajowych producentów jest mu w dzisiejszych czasach szczególnie bliska, zasadne jest więc, aby także praktyka postępowania władz zapewniała polskim producentom możliwie najpełniejszy dostęp do zamówień publicznych. Także sam Pan Premier wielokrotnie wskazywał, że chce wspierać polski biznes i polskich przedsiębiorców. Praktyka funkcjonowania Ministerstwa Cyfryzacji w zakresie chociażby ww. przetargu przeczy niestety tym deklaracjom. Jest to tym bardziej ważne, że także kolejne przetargi, w tym ogłoszony w dniu 12 sierpnia przez ministerstwo przetarg na zakup 16 tysięcy pracowni sztucznej inteligencji (AI) oraz pracowni nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM)[2] zawiera w odniesieniu do laptopów analogiczne ponadprzeciętne i wykluczające wymogi certyfikacyjne[3]. W przypadku ich utrzymania, także tym razem, żaden polski producent laptopów nie będzie mógł wziąć w nim udziału. Co ciekawe, także w tym przypadku wymóg dodatkowych certyfikatów dotyczy wyłącznie laptopów, a pozostały sprzęt IT kupowany w ramach zamówienia scharakteryzowany jest w zakresie wymogów środowiskowych na podstawowym i przystępnym poziomie.

Podczas przedmiotowego posiedzenia komisji poruszany był także temat opracowanej przez Ministerstwo Cyfryzacji strategii rozwoju sektora półprzewodników. W toku debaty na ten temat strona społeczna zwracała uwagę na cały szereg wyzwań stojących przez krajową polityką rozwoju w tym sektorze w najbliższych latach. Wskazywano przede wszystkim, że rozwój produkcji półprzewodników w Polsce wymaga systemowego podejścia do zagadnienia i wspierania budowy krajowych łańcuchów dostaw i odbiorów, które sprawią, że jak największa część wartości dodanej tej produkcji pozostanie w naszym kraju. Zdaniem przedstawicieli polskiej branży strategia opracowana przez ministerstwo powinna w większym stopniu skupić się na rozwoju kluczowych z punktu widzenia globalnego rynku sektorów produkcji procesorów i pamięci. Jednocześnie w ramach wsparcia polskiego przemysłu należy zadbać o stabilny i płynny rozwój podwykonawców, a także odbiorców produktów. Takie właśnie podejście zastosowały w poprzednich latach państwa, które potrafiły rozbudować swój potencjał produkcyjny w największym zakresie. Zbytnie opieranie polityki rozwoju na pozyskaniu dużych zagranicznych inwestycji (takich jak np. niedoszła fabryka Intela), nieuwzględniające jednocześnie konieczności budowy i rozwoju całości „ekosystemu“ może doprowadzić do sytuacji, w której największe korzyści z polskich półprzewodników osiągną z jednej strony zagraniczni globalni producenci, a z drugiej gospodarki innych państw, w których odbywać się będzie większość procesów w ramach całego łańcucha produkcyjnego.

Szanowny Panie Premierze, mając na względzie powyższe, proszę o udzielenie odpowiedzi na poniżej zamieszczone pytania. Proszę także, aby ministerstwo jeszcze raz przeanalizowało, czy zawarte w warunkach organizowanych przez resort przetargów wymogi są adekwatne, niezbędne i czy na gruncie obowiązujących przepisów oraz wymogów unijnych nie można przyjąć rozwiązań korzystniejszych dla polskich producentów. Proszę także o analizę wyzwań stojących przed polską branżą półprzewodników i o przygotowanie systemowych rozwiązań, które w możliwie pełny sposób pozwolą wykorzystać nasz potencjał rozwojowy w tym zakresie. Jednocześnie korzystając z okazji, pragnę wyrazić nadzieję, że powyżej przedstawione kwestie będą przedmiotem dalszego dialogu na poziomie parlamentarnym.

1. Czy w toku konsultacji publicznych dokumentu: „Polska w grze o przyszłość – polityka dla sektora półprzewodników 2025+“ przedsiębiorcy zgłaszali uwagi dotyczące potrzeby silniejszego uwypuklenia w ramach strategii roli sektora pamięci i procesorów, a także potrzebę budowy „ekosystemu“, w ramach którego jak największa część łańcucha produkcyjnego będzie funkcjonowała w Polsce? Jeśli tak, to jak ministerstwo odniosło się do tych uwag? Czy zostały one uwzględnione? Jeśli nie, to dlaczego?
2. Kiedy można spodziewać się skonkretyzowania działań planowanych w ramach strategii? Jakie konkretne cele stawia sobie w tym zakresie ministerstwo?
3. Jakie działania zmierzające do wspierania budowy polskiego potencjału w zakresie produkcji półprzewodników, procesorów, pamięci, innych podzespołów, a wreszcie całego sprzętu komputerowego w Polsce zamierza podjąć ministerstwo?
4. Pan Premier wielokrotnie wspominał, m. in. w trakcie niedawnej rozmowy z red. Rymanowskim, o potrzebie i chęci wspierania polskiego biznesu. Jak mają się te deklaracje do warunków przetargów organizowanych w ostatnich miesiącach przez Ministerstwo Cyfryzacji dotyczących zakupu sprzętu komputerowego dla szkół?

Dlaczego warunki tych przetargów wykluczają polskich przedsiębiorców, jednocześnie promując globalne, zagraniczne podmioty? Czy ministerstwo zamierza przeprowadzić audyt rozwiązań zastosowanych w tym zakresie po raz pierwszy przez poprzednie władze i dostosować warunki kolejnych przetargów w taki sposób, aby nie stanowiły one bariery dla polskich producentów sprzętu komputerowego?

[1] https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/otwarto-oferty-w-przetargu-na-komputery-przenosne-dla-szkol

[2] https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/ponad-5-mld-zl-z-kpo-dla-polskich-szkol

[3] https://nask.eb2b.com.pl/open-preview-auction.html/484166/dostawa-zestawow-laboratoriow-sztucznej-inteligencji-laboratoria-ai