Interpelacja w sprawie doręczania dokumentów elektronicznych do organów podatkowych

Szanowny Panie Ministrze,

w obowiązującym stanie prawnym podatnicy zobowiązani są do składania szeregu deklaracji, zeznań i innych pism wyłącznie w formie elektronicznej (np. JPK, deklaracje VAT, CIT, PIT dla przedsiębiorców, a w przyszłości również Krajowy System e-Faktur). Skuteczne złożenie dokumentu elektronicznego uzależnione jest od uzyskania urzędowego poświadczenia odbioru (UPO). W przypadku braku tego poświadczenia dokument traktowany jest jako niezłożony, nawet jeśli podatnik wprowadził go prawidłowo do systemu.

Rozwiązanie to budzi istotne wątpliwości konstytucyjne. Podatnik nie ma bowiem żadnego wpływu na funkcjonowanie systemu teleinformatycznego organu podatkowego – nie kontroluje on drogi, jaką dokument przebywa w systemie, nie ma wpływu na czas przetworzenia dokumentu przez serwery administracji ani na wystąpienie ewentualnych awarii. Mimo to odpowiedzialność za skuteczność doręczenia przerzucona jest w całości na podatnika. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której podatnik ponosi ryzyko za działanie systemu państwowego, na które nie ma realnego wpływu.

Należy zwrócić uwagę, że w przypadku przesyłek papierowych odpowiedzialność podatnika kończy się w momencie uzyskania potwierdzenia nadania przesyłki w placówce operatora wyznaczonego. Dalszy proces doręczenia leży po stronie państwa. Odmiennie traktowani są podatnicy zobowiązani do składania dokumentów elektronicznych, co narusza zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP).

Ponadto takie rozwiązanie może być sprzeczne z art. 2 Konstytucji RP (zasada zaufania obywatela do państwa i bezpieczeństwa prawnego) oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP (zakaz zamykania drogi sądowej do dochodzenia naruszonych wolności lub praw), gdyż brak alternatywnej ścieżki złożenia dokumentu (np. w formie papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego lub osobiście w urzędzie) prowadzi do ryzyka utraty prawa do skutecznego wniesienia środka prawnego.

W związku z powyższym proszę o udzielnie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów uważa, że obecne regulacje dotyczące obowiązkowego elektronicznego składania dokumentów podatkowych są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 2, art. 32 oraz art. 77 ust. 2?
2. Czy planowane jest wprowadzenie ustawowych gwarancji, że w przypadku awarii systemu teleinformatycznego państwa podatnik nie poniesie negatywnych konsekwencji z tytułu braku skutecznego doręczenia?
3. Czy rząd rozważa wprowadzenie alternatywnej formy składania dokumentów (np. papierowej poprzez operatora publicznego – Pocztę Polską – lub bezpośrednio w urzędzie) na wypadek niedostępności systemów elektronicznych?
4. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Finansów, aby zapewnić podatnikom rzeczywiste bezpieczeństwo prawne i wyeliminować ryzyko przypisywania im odpowiedzialności za działanie systemu teleinformatycznego, którego nie są administratorami ani operatorami?

Z wyrazami szacunku

Michał Wawer
Poseł na Sejm RP