Interpelacja w sprawie zasad podziału środków z funduszu leśnego na cele utrzymania infrastruktury drogowej

Zwróciło się do nas Zrzeszenie Gmin Województwa Lubuskiego z postulatem zmian legislacyjnych, w tym przepisów ustawowych, jak ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach, ustawa o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg, oraz wykonawczych, jak zarządzenie nr 13 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z 29 stycznia 2025 r. w sprawie udziału Lasów Państwowych we wspólnych przedsięwzięciach drogowych, mających związek z gospodarką leśną, w zakresie zasad partycypacji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w kosztach utrzymania dróg gminnych i krajowych, w tym podziału środków z funduszu leśnego na cele utrzymania infrastruktury drogowej.

W 2024 r. roku przychód ze sprzedaży drewna wyniósł 11,2 miliarda złotych, a zysk brutto osiągnął blisko 870 milionów złotych. Zysk netto Lasów Państwowych wyniósł ok. 764 mln zł – poinformowała PAP.

Oczywiste jest, że poziom sprzedaży drewna należy powiązać z nadmierną eksploatacją i niszczeniem dróg gminnych i powiatowych, które nie są przystosowane do ruchu pojazdami transportu ciężkiego wykorzystywanymi w przewozie drewna i maszyn leśnych. Konieczne jest zatem ustalenie powszechnie obowiązujących zasad partycypowania Państwowego Gospodarstwa Leśnego LP w kosztach remontów i modernizacji tych dróg.

Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych dokonuje corocznie wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg z przychodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna w wysokości i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg (t.j. Dz.U.2025.94) wśród źródeł pochodzenia środków Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg wymienia się wpłaty Dyrekcji Generalnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w wysokości stanowiącej równowartość 2% przychodów uzyskanych przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna. Zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg jednostka samorządu terytorialnego może otrzymać ze środków funduszu dofinansowanie zadania powiatowego albo zadania gminnego w wysokości do 80% kosztów realizacji tego zadania.

W ocenie samorządowców zasady wyliczania wysokości dofinansowania nie gwarantują zaspokojenia realnych potrzeb w zakresie usuwania skutków gospodarki leśnej polegającej na pozyskiwaniu i transporcie drewna tym jednostkom samorządu terytorialnego, których powierzchnia jest w znacznym stopniu zalesiona. Obliczenie wysokości dofinansowania opiera się głównie na danych historycznych i nie ma nic wspólnego z zaspokajaniem bieżących potrzeb danej jednostki. Obok wpłat na rzecz Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg ustawa o lasach przewiduje również inną formę partycypacji w utrzymaniu infrastruktury drogowej poprzez możliwość przeznaczania na ten cel określonych środków z zasobów funduszu leśnego.

W ocenie Zrzeszenia Gmin Województwa Lubuskiego powyższe zasady, podobnie jak przewidziane w ustawie o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg, również nie dają gwarancji celowego i bieżącego zaspokojenia niezbędnych potrzeb samorządów. Przyznanie dofinansowania wymaga zachowania długotrwałej i skomplikowanej procedury, zaangażowania wielu komórek organizacyjnych Lasów Państwowych różnych szczebli, począwszy od nadleśnictw, aż po podejmującego ostateczną decyzję dyrektora generalnego Lasów Państwowych, i oceny skomplikowanych i niejasnych kryteriów.

Zdaniem samorządowców celem zapewnienia prawidłowego i celowego wykorzystania środków funduszu leśnego w części przeznaczonej na tworzenie infrastruktury niezbędnej do prowadzenia gospodarki leśnej, czyli na finansowanie (dofinansowywane) remontów dróg lokalnych, gminnych i powiatowych, zasadne są:

- scedowanie uprawnień do podejmowania decyzji w zakresie udzielenia dofinansowania na szczebel niższy, to jest do regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych, które najtrafniej ocenią wpływ prowadzonej gospodarki leśnej na lokalną infrastrukturę drogową w danym regionie,

- uzależnienie wysokości środków funduszu leśnego w części planowanej na dofinansowanie utrzymania dróg, a przeznaczonych na dany region, od wielkości obszaru, na którym prowadzona jest gospodarka leśna (powierzchnia zalesienia) oraz od wysokości dochodów uzyskanych przez Lasy Państwowe ze sprzedaży drewna w danym regionie,

- uzależnienie dofinansowania z funduszu leśnego od stanu dróg gminnych i powiatowych narażonych na wzmożony ruch ciężkiego transportu wywożącego drewno,

- zmiana zasad ustalania wysokości środków z funduszu leśnego przeznaczonych na udział Lasów Państwowych w kosztach utrzymania dróg poprzez wprowadzenie zmian legislacyjnych w ustawie o lasach i wprowadzenie konkretnego zapisu, nakazującego obowiązkowe przeznaczanie określonej części dochodu funduszu leśnego na utrzymanie i remonty dróg powiatowych i gminnych (w tym wewnętrznych w gminach), przyjmując jako wskaźnik ustalania wysokości dofinansowania wielkość obszaru zalesionego i dochód ze sprzedaży drewna w danym regionie.

W związku z powyższym zwracamy się do Pani Minister z zapytaniem: Które z ww. postulatów ministerstwo uzna za zasadne i kiedy można spodziewać się wprowadzenia ich w życie?