Interpelacja w sprawie zmian w funkcjonowaniu izb wytrzeźwień

Szanowna Pani Minister!

Od wielu miesięcy na terenie całego kraju narastają problemy związane z obowiązkową obsadą medyczną w placówkach prowadzących izby wytrzeźwień lub działy opieki nad osobami nietrzeźwymi, które zajmują się przyjmowaniem osób nietrzeźwych oraz sprawują nad nimi opiekę do czasu wytrzeźwienia. Ich źródłem są trudności z pozyskaniem odpowiedniej liczby lekarzy i felczerów niezbędnych do obsługi tych placówek. Główną przyczyną jest niedobór kadr połączony ze specyfiką pracy lekarzy oraz niskimi stawkami płacowymi, jakie są w stanie zaproponować organy prowadzące te jednostki. Lekarze oczekują wynagrodzenia zbliżonego do tego, jakie otrzymują w SOR-ach lub w ZOZ-ach, co przy braku możliwości spełnienia tych oczekiwań powoduje odpływ kadr medycznych do innych placówek.

Przepisy prawa obowiązujące w tym zakresie, czyli ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2014 r. w sprawie izb wytrzeźwień i placówek wskazanych lub utworzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego, określają precyzyjnie skład zmiany w izbie wytrzeźwień lub placówce, wymieniając m.in. lekarza lub felczera. W przypadku tej drugiej profesji pojawia się jednak problem natury praktycznej – od wielu lat w Polsce nie kształci się osób w tym zawodzie. W praktyce zawód ten jest coraz skuteczniej wypierany przez kadry ratowników medycznych. Pracownicy tej profesji pełnią coraz bardziej znaczącą rolę w całym systemie ratownictwa medycznego, skutecznie uzupełniając, a często nawet zastępując kadry lekarskie. Rola ta dostrzegana jest także w niektórych regulacjach prawnych, m.in. w ustawie o Państwowym Ratownictwie Medycznym.

Rola i pozycja ratowników oraz wynikające z nich możliwości zostały dostrzeżone również przez rzecznika praw obywatelskich, który już w 2016 r. wyraził pogląd, iż: „Wprowadzenie do ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi rozwiązań, umożliwiających ratownikowi medycznemu wykonywanie czynności zastrzeżonych dotąd wyłącznie dla lekarza lub felczera, nie zagraża bezpieczeństwu zdrowia pacjentów, a może przyczynić się do lepszego funkcjonowania izb wytrzeźwień lub placówek wykonujących zadania takich izb. Pozwoli bowiem dyrektorom i kierownikom ww. podmiotów na większą elastyczność kadrową, a tym samym przyczyni się do wzrostu konkurencyjności zatrudnienia i uniknięcia sytuacji zamykania izby czy placówki z powodu braku opieki lekarskiej”.

Tak samo osoby wykonujące zawód pielęgniarki i pielęgniarza powinny zostać dopuszczone do wykonywania wyżej wymienionych świadczeń. Tym samym wnioskujemy o rozszerzenie zakresu przepisów ustawowych poprzez dodanie – obok lekarzy i felczerów – także pielęgniarek i pielęgniarzy oraz ratowników medycznych.

Wzmocnieniem wyżej przedstawionej argumentacji są negatywne skutki związane z likwidacją izb wytrzeźwień wynikające z przyczyn finansowych lub kadrowych. Zadaniem ustawodawcy powinno być zatem wprowadzenie nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz odpowiednich rozporządzeń, m.in. ministra odpowiedzialnego za izby wytrzeźwień, w kierunku:

• obligatoryjnego tworzenia izb wytrzeźwień dla powiatów do określonego poziomu zaludnienia (np. jedna izba na 300 tys. mieszkańców z możliwością tworzenia wspólnych izb dla kilku powiatów),
• obniżenia kosztów ich funkcjonowania poprzez umożliwienie wyboru kadry medycznej nie tylko spośród lekarzy i felczerów, ale również pielęgniarek, pielęgniarzy i ratowników medycznych.

Można byłoby wprowadzić analogiczne rozwiązanie do procedury triażu w SOR-ach, gdzie najczęściej pielęgniarka, pielęgniarz lub ratownik medyczny klasyfikuje stan zdrowia pacjenta. Na tej samej zasadzie w izbach wytrzeźwień wspomniany personel mógłby dokonywać triażu, a w razie wątpliwości kierować pacjenta na badania do SOR-u, skąd – po ich wykonaniu – byłby natychmiast odsyłany do izby wytrzeźwień. Pozwoliłoby to uniknąć sytuacji takich jak w Nowym Sączu, gdzie osoby pijane zakłócają pracę SOR-u, zajmują niepotrzebnie miejsca przeznaczone dla pacjentów w nagłych przypadkach, co obniża jakość świadczonych usług, zagraża bezpieczeństwu pacjentów i powoduje wzrost kosztów utrzymania SOR-u, m.in. poprzez konieczność wdrażania ochrony.

Podniesione argumenty, obok szeregu innych wskazywanych przez osoby i instytucje składające podobne postulaty, stanowią podstawę do poważnego rozważenia zmian w obowiązujących przepisach w postulowanym kierunku.

W związku z tak opisanym stanem rzeczy pozwalam sobie zwrócić się do ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Pani Minister uznaje za zasadne wprowadzenie zmian w zakresie stworzenia prawnej i praktycznej alternatywy kadrowej dla niewystarczającej obsady i niezbędnych na innych odcinkach kadr medycznych poprzez dopuszczenie do pracy w izbach wytrzeźwień ratowników medycznych, pielęgniarek i pielęgniarzy?
2. Czy Pani Minister rozważa możliwość wprowadzenia obowiązku tworzenia izb wytrzeźwień przez powiaty bądź grupy powiatów zgodnie z zasadą: jedna izba na 300 tys. mieszkańców?
3. Czy Pani Minister rozważa możliwość obligatoryjnego przekazywania środków z tzw. korkowego w pierwszej kolejności na utrzymanie izb wytrzeźwień (przy czym gminy powinny zawierać umowy z powiatem prowadzącym izbę w zakresie przekazania części środków z „korkowego” na jej prowadzenie)?