Interpelacja w sprawie projektu zmian w systemie egzaminowania i edukacji rowerowej dzieci i młodzieży

Szanowny Panie Ministrze,

jak pokazują wszystkie badania i raporty, lawinowo rośnie liczba użytkowników rowerów i hulajnóg.

W związku z pracami podejmowanymi aktualnie przez Krajową Radę Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego i podjęcia prac legislacyjnych przez resort infrastruktury dotyczącą obligatoryjnego stosowania kasków przez dzieci i młodzież do ukończenia 16. roku życia poruszających się na rowerach, hulajnogach elektrycznych oraz urządzeniach transportu osobistego, wnoszę o ustosunkowanie się do poniższych zagadnień.

Uzyskiwania karty rowerowej
Egzamin na pozyskanie karty rowerowej to często formalność, która nie przekłada się na realne przygotowanie do poruszania się po drogach. Kursanci nie nabywają faktycznych umiejętności bezpiecznego poruszania się po drogach, ścieżkach rowerowych, ponieważ jazda po boisku lub placu manewrowym, nie uczy jazdy w realnym ruchu ulicznym.

• Nie istnieje ogólnopolska, standardowa baza pytań, przez co przygotowania są nierówne – pytania egzaminacyjne bywają trudne, niespójne i niejasno sformułowane.
• Materiały przygotowujące uczniów i nauczycieli są często przestarzałe, nie uwzględniają np. nowych przepisów dotyczących hulajnóg.
• Zdanie egzaminu nie oznacza, że dziecko potrafi bezpiecznie jeździć w naturalnych warunkach – dokument nie gwarantuje rzeczywistych umiejętności.

1. Czy ministerstwo posiada statystyki zdawalności egzaminu w podziale na województwa? Czy posiada wnioski dotyczące tych liczb?
2. Czy ministerstwo zakłada wprowadzenie zmian w egzaminie i zamianę jazdy po placu rowerowym w realnym ruchu drogowym?
3. Czy w planach ministerstwa jest stworzenie ogólnopolskiej bazy pytań egzaminacyjnych wzorem tych na egzamin prawa jazdy w wersji przyjaznej dzieciom – animacji, filmów, grafik?
4. Czy wzorem WORD-ów są plany przygotowywania nauczycieli w ramach szkoleń online, by przekazywać najnowsze przepisy?
5. Czy wzorem dla Polski jest np. Dania lub Holandia, gdzie brak jest jednorazowego kursu, a popierana długofalowa edukacja drogowa w szkołach?

Poniżej przedstawiam wersję uproszczoną z wnioskami z przeprowadzonych spotkań, dyskusji:

1. Diagnoza problemu

Obecny model egzaminu na kartę rowerową:

- ma charakter formalny, nie przygotowując realnie do poruszania się w ruchu drogowym,
- skupia się głównie na teorii i manewrach w warunkach sztucznych (plac, boisko),
- opiera się na przestarzałych i niespójnych materiałach dydaktycznych,
- cechuje się niską zdawalnością (szczególnie w części teoretycznej),
- nie daje uczniom poczucia bezpieczeństwa i pewności w realnym ruchu drogowym.

Efekt: dokument często nie świadczy o faktycznych umiejętnościach dziecka, a rodzice i nauczyciele traktują go jako formalność.

2. Cele zmian

a) Poprawa bezpieczeństwa dzieci – przygotowanie ich do jazdy w realnych warunkach drogowych.
b) Ujednolicenie systemu egzaminacyjnego – wspólna baza pytań i materiały dla całego kraju.
c) Unowocześnienie narzędzi dydaktycznych – multimedialne materiały, aplikacje, e-learning.
d) Podniesienie prestiżu karty rowerowej – dokument ma być dowodem faktycznych umiejętności, a nie formalnością.
e) Integracja edukacji komunikacyjnej z systemem oświaty – uczenie zasad ruchu drogowego od najmłodszych lat.

3. Propozycje zmian

a) Reforma egzaminu praktycznego

• Obowiązkowa część w realnym ruchu drogowym – minimum 20 minut jazdy w obecności instruktora/egzaminatora.
• Scenariusze manewrów: przejazd przez skrzyżowanie, włączanie się do ruchu, zmiana pasa, zatrzymanie i ruszanie, korzystanie ze ścieżki rowerowej i pobocza.
• Certyfikacja szkół i WORD-ów – egzaminy mogą być przeprowadzane tylko w jednostkach spełniających kryteria bezpieczeństwa.

b) Reforma egzaminu teoretycznego

• Ogólnopolska, ujednolicona baza pytań – aktualizowana co roku przez ministerstwo i WORD-y.
• Nowe formy pytań: testy interaktywne, pytania oparte na filmach i animacjach, sytuacje drogowe „do rozwiązania“.
• Cyfrowy dostęp – uczniowie i nauczyciele mają dostęp do pełnej bazy pytań online (na wzór prawa jazdy).

c) Nowoczesne materiały dydaktyczne

• Pakiet multimedialny dla szkół (filmy, animacje, symulatory online).
• Aplikacja mobilna „Bezpieczny rowerzysta” – do nauki.
• Scenariusze lekcji ruchu drogowego dla nauczycieli – gotowe materiały zgodne z podstawą programową.

d) Wsparcie nauczycieli i szkół

• System szkoleń online i stacjonarnych dla nauczycieli prowadzących kursy.
• Stworzenie sieci koordynatorów rowerowych w każdym województwie (we współpracy z WORD-ami).
• Program dotacyjny na miasteczka rowerowe mobilne (namioty, oznakowanie, sygnalizacja świetlna w wersji szkolnej).

e) Integracja edukacji komunikacyjnej

• Stopniowe wprowadzanie do szkół podstawowych zajęć praktycznych z ruchu drogowego (klasy IV-VI).
• Możliwość zdobywania karty rowerowej także poprzez system harcerski, sportowy lub w klubach rowerowych (po ujednoliceniu wymagań).
• Włączenie edukacji o bezpieczeństwie pieszych i użytkowników hulajnóg elektrycznych.

4. Efekty oczekiwane

a) Realna poprawa bezpieczeństwa dzieci na drogach.
b) Większe poczucie odpowiedzialności i świadomości zasad ruchu wśród młodych rowerzystów.
c) Zaufanie rodziców do systemu – karta rowerowa jako rzetelny dowód umiejętności.
d) Wzrost prestiżu dokumentu i ograniczenie liczby wypadków z udziałem nieletnich rowerzystów.

Z poważaniem

Paweł Papke
Poseł na Sejm RP