Interpelacja w sprawie rażącego naruszenia zasad lojalności wobec państwa polskiego przez obywatela naturalizowanego oraz konieczności reformy systemu przyznawania i odbierania obywatelstwa polskiego

Szanowny Panie Premierze,

w ostatnich dniach opinię publiczną w Polsce wstrząsnęły skandaliczne wypowiedzi dziennikarza ukraińskiego Witalija Mazurenki pod adresem prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Wypowiedzi te miały charakter obraźliwy, uwłaczający godności urzędu prezydenta RP oraz polskiej pamięci historycznej. Wypowiedziane przez osobę, która uzyskała obywatelstwo polskie, uderzają w samo serce zaufania, jakie państwo polskie okazuje cudzoziemcom, przyjmując ich do wspólnoty narodowej.

Sytuacja ta wywołuje szereg poważnych pytań:

• Czy procedura nadania obywatelstwa temu człowiekowi została przeprowadzona prawidłowo?
• Czy obecne zasady nie są zbyt łagodne i nie pozwalają na uzyskiwanie obywatelstwa przez osoby, które nie mają elementarnej więzi z państwem polskim ani szacunku do jego instytucji?
• Czy państwo polskie posiada realne narzędzia do odebrania obywatelstwa w przypadkach ujawnienia rażących błędów proceduralnych lub braku lojalności wobec Rzeczypospolitej?

Obywatelstwo polskie nie jest wyłącznie aktem administracyjnym. Jest to najwyższa forma uznania więzi cudzoziemca z naszym państwem i narodem. Przyjmując kogoś do wspólnoty narodowej, Polska zobowiązuje się do zapewnienia mu ochrony, praw politycznych i socjalnych. W zamian państwo i społeczeństwo mają prawo oczekiwać lojalności, szacunku dla instytucji oraz identyfikacji z polską historią i kulturą.

Wypowiedzi Mazurenki pokazują, że ta więź jest wątpliwa, a procedura przyznania obywatelstwa mogła zostać przeprowadzona pochopnie i powierzchownie. Prokuratura powinna z urzędu zbadać, czy nie doszło do publicznego znieważenia konstytucyjnych organów RP (art. 135 § 2 i art. 226 Kodeksu karnego), a jednocześnie konieczne jest przeanalizowanie procedury nadania mu obywatelstwa.

Obecnie obowiązujące przepisy ustawy o obywatelstwie polskim przewidują możliwość naturalizacji cudzoziemców po stosunkowo krótkim okresie pobytu oraz przy wymogu jedynie podstawowej znajomości języka. Obywatelstwo można uzyskać także z tytułu małżeństwa z obywatelem polskim po 3 latach – co w praktyce oznacza, że już po kilku latach pobytu w Polsce cudzoziemiec może otrzymać obywatelstwo bez głębszej weryfikacji jego postawy wobec państwa i narodu polskiego.

Widać wyraźnie, że mechanizmy te są zbyt liberalne, a Polska – kraj o trudnej historii i położeniu geopolitycznym – nie może pozwolić sobie na pochopne rozdawanie obywatelstwa.

Dlatego zwracam się do Pana Premiera z pytaniami i propozycjami, które sformułowałem we wcześniejszych wystąpieniach parlamentarnych. Są to:

1) wydłużenie wymogu stałego pobytu do 15 lat, tak aby obywatelstwo uzyskiwały osoby rzeczywiście zakorzenione w Polsce;
2) wprowadzenie obowiązku znajomości języka polskiego na poziomie co najmniej C1 potwierdzonej państwowym egzaminem;
3) egzamin państwowy z historii Polski, kultury i wiedzy o ustroju państwa, podobny do testów obywatelskich stosowanych w USA, Niemczech czy Kanadzie;
4) rezygnacja z podwójnego obywatelstwa przy naturalizacji – cudzoziemiec powinien wybrać jedno obywatelstwo, aby uniknąć konfliktu lojalności;
5) egzamin ze znajomości Konstytucji RP oraz przysięga obywatelska na konstytucję – by kandydat rozumiał prawa i obowiązki wynikające z obywatelstwa;
6) zaostrzenie zasad przy obywatelstwie przez małżeństwo – minimum 5 lat trwania małżeństwa, a w przypadku rozwodu w ciągu 3 lat od uzyskania obywatelstwa – możliwość jego odebrania.

Obecnie, zgodnie z Konstytucją RP (art. 34 ust. 2), obywatelstwa polskiego nie można nikomu odebrać wbrew jego woli. Ale w sytuacji gdy obywatelstwo zostało nadane z naruszeniem procedury, na podstawie fałszywych danych, lub gdy ujawniono poważne błędy formalne, możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.

Sprawa ta nie jest incydentem medialnym, lecz poważnym problemem systemowym. Jeśli Polska nie zacznie traktować obywatelstwa jako najwyższego dobra publicznego, będziemy świadkami kolejnych przypadków, gdy obywatelem polskim staje się ktoś, kto nie tylko nie szanuje Polski, ale wręcz ją obraża. To niebezpieczne dla naszej wspólnoty narodowej, spójności społecznej i bezpieczeństwa państwa.

W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Premiera o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Czy premier zamierza zwrócić się do prokuratury o wszczęcie postępowania z urzędu wobec skandalicznych wypowiedzi Mazurenki?
2. Czy została przeprowadzona szczegółowa analiza procedury nadania mu obywatelstwa i czy miały w niej miejsce uchybienia formalne?
3. Czy obecne przepisy o obywatelstwie nie są zbyt liberalne i czy rząd planuje ich zmianę w kierunku przedstawionych propozycji (15 lat pobytu, język na poziomie C1, egzamin historyczno-obywatelski, brak podwójnego obywatelstwa)?
4. Jak rząd ocenia możliwość wprowadzenia przepisów umożliwiających odebranie obywatelstwa osobom naturalizowanym w przypadku rażącej nielojalności lub publicznego znieważania instytucji państwa polskiego?
5. Czy premier nie uważa, że przykład Mazurenki pokazuje całkowitą fikcję obecnych procedur naturalizacyjnych, w których obywatelem polskim może zostać osoba, która nie identyfikuje się z Polską ani nie szanuje jej instytucji?
6. Czy informacja o tym, iż pan Mazurenko „zastanawia się z Banderą i Szuchewyczem wciąż nad tym samym pytaniem (…)”, ujawniona na portalu X pod adresem https://x.com/JanMolskiIII/status/1960427835467714701/photo/1, jest prawdziwa oraz czy po jej ujawnieniu nie uważa Pan Premier, iż obywatelstwo polskie zostało nadane pochopnie, z błędami formalnymi, z powodu nieujawnienia przez Policję czy ABW poglądów banderowskich pana Mazurenki?
7. Czy standardy wydawania opinii przez Policję i ABW o osobie ubiegającej o polskie obywatelstwo są w Pana ocenie prawidłowe, skoro obywatele w ciągu chwili potrafią odnaleźć skandaliczny wpis pana Mazurenki na platformie X, a Policja i ABW, wydając opinię o panu Mazurence, raczej do niego nie dotarła?