Interpelacja w sprawie naruszenia przepisów o ochronie sygnalistów w Instytucie Pileckiego oraz działań Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się z interpelacją w sprawie naruszenia przepisów o ochronie sygnalistów w Instytucie Pileckiego oraz działań Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W sierpniu 2025 roku miało miejsce rażące naruszenie przepisów o ochronie sygnalistów w instytucji państwowej podległej Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Hanna Radziejowska, kierowniczka berlińskiego oddziału Instytutu Pileckiego, została odwołana niedługo po zgłoszeniu poważnych nieprawidłowości dotyczących działań dyrektora instytutu, prof. Krzysztofa Ruchniewicza[1] [2]. Jej zgłoszenie – odnoszące się m.in. do planów organizacji seminariów o zwrocie dóbr kultury przez Polskę innym krajom, sprzecznych z państwową polityką historyczną – zostało formalnie uznane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Radziejowska otrzymała status sygnalistki, zgodnie z ustawą z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów, co powinno gwarantować jej szczególną ochronę[3].

Tymczasem poufna korespondencja sygnalistki została przekazana osobie, której zgłoszenie dotyczyło, a następnie wyciekła do mediów i polityków koalicji rządzącej. Radziejowską odwołano w trybie natychmiastowym, rozważając wobec niej również dyscyplinarne zwolnienie – mimo formalnie wdrożonego trybu ochrony sygnalisty[4]. Takie postępowanie stanowi naruszenie zasad poufności i bezpieczeństwa sygnalistów oraz może być kwalifikowane jako przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności, zgodnie z rozdziałem 6 ustawy o ochronie sygnalistów.

Sprawa generuje poważne konsekwencje nie tylko dla samej osoby pokrzywdzonej, ale również dla kondycji mechanizmów prawnych chroniących pracowników przed działaniami odwetowymi oraz dla standardów transparentności w instytucjach publicznych. Dotychczasowe reakcje Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Instytutu Pileckiego oraz resortu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, pracy nie wskazują na realne działania naprawcze czy wyjaśniające – a sama sytuacja niesie ryzyko zniechęcenia pracowników państwowych do zgłaszania nadużyć i łamania prawa.

W związku z powyższym domagam się wyjaśnienia oraz żądam odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Pracy, Pracy i Polityki Społecznej oraz Państwowa Inspekcja Pracy zamierzają przeprowadzić kontrolę w Instytucie Pileckiego oraz Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ze szczególnym uwzględnieniem procedur ochrony sygnalistów, poufności zgłoszeń oraz działań odwetowych wobec zgłaszających nieprawidłowości?

2. Czy PIP analizuje obecnie potrzebę podjęcia czynności kontrolnych lub interwencyjnych w tej sprawie, w związku z ryzykiem naruszenia art. 54-59 ustawy o ochronie sygnalistów?

3. Jakie są obecnie mechanizmy zapewnienia faktycznej ochrony sygnalistów w państwowych instytucjach kultury – czy zostaną wdrożone pilne środki zaradcze i szkolenia dla kadry zarządzającej w zakresie przepisów o ochronie sygnalistów?

4. Czy minister rodziny, pracy i polityki społecznej zamierza podjąć działania wobec osób odpowiedzialnych za złamanie przepisów ustawy o ochronie sygnalistów, w tym wobec dyrekcji Instytutu Pileckiego oraz przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego?

5. Czy PIP oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie obawiają się, że zaniechanie kontroli w tej sprawie prowadzi do utrwalenia praktyk zagrażających transparentności, wolności zgłaszania nieprawidłowości oraz bezpieczeństwu pracowników państwowych instytucji kultury?

Z wyrazami szacunku

Michał Moskal
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

[1] Zmiany w Instytucie Pileckiego. Hanna Radziejowska odwołana https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2025-08-14/zmiany-w-instytucie-pileckiego-kierowniczka-oddzialu-w-berlinie-odwolana/

[2] Ujawniamy. Rządowy wyciek i odwet na sygnalistce. Afera w ... https://magazyn.wp.pl/article/ujawniamy-rzadowy-wyciek-i-odwet-na-sygnalistce-afera-w-instytucie-pileckiego

[3] Skandal wokół Instytutu Pileckiego. "Wyciek z ministerstwa kultury" https://dorzeczy.pl/kraj/768996/odwolanie-radziejowskiej-nowe-skandaliczne-ustalenia.html

[4] Echa afery. Szef Instytutu Pileckiego zdecydował, Radziejowska ... https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-echa-afery-szef-instytutu-pileckiego-zdecydowal-radziejowska,nId,22174507