Interpelacja w sprawie nierównego traktowania pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy przy naliczaniu dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych

Szanowna Pani Minister,

zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu pracy (art. 151 § 5) strony stosunku pracy ustalają w umowie o pracę dopuszczalną liczbę godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze, których przekroczenie uprawnia do dodatku do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. W praktyce oznacza to, że pracownik zatrudniony na pół etatu, w tym bardzo często matka wychowująca dzieci, dodatek za nadgodziny może otrzymać dopiero wtedy, gdy przepracuje liczbę godzin odpowiadającą pełnemu etatowi. Na problem ten zwraca uwagę m.in. „Rzeczpospolita“.

Przedmiotowe rozwiązanie zostało co prawda wielokrotnie potwierdzone w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jednak Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał na jego niezgodność z zasadą równego traktowania. W wyroku z dnia 19 października 2023 r. (sygn. C-660/20) TSUE stwierdził, że uzależnianie wypłaty dodatku od przepracowania wymiaru godzin odpowiadającego pełnemu etatowi jest sprzeczne z prawem unijnym. Stanowisko to zostało potwierdzone i rozwinięte w wyroku z dnia 29 lipca 2024 r. (sygn. C-184/22 i C-185/22), w którym Trybunał orzekł, iż postanowienia umowne przewidujące takie uzależnienie są nieważne.

Mimo jednoznacznego stanowiska TSUE, w polskim porządku prawnym nie zostały dotąd wprowadzone odpowiednie zmiany, a praktyka potencjalnie dyskryminująca pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze etatu – w tym przede wszystkim kobiety łączące obowiązki zawodowe i rodzinne – wciąż funkcjonuje. W efekcie osoby te ponoszą realne straty finansowe, a jednocześnie pozostają w gorszej sytuacji od pracowników pełnoetatowych, mimo że każda dodatkowa godzina pracy w ich przypadku oznacza często szczególne wyrzeczenie.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo planuje nowelizację przepisów Kodeksu pracy w celu dostosowania ich do orzecznictwa TSUE?

2. W jakim terminie można spodziewać się przedstawienia projektu zmian ustawowych w tej sprawie?

3. Jakie działania resort podejmuje obecnie, aby zapobiec dalszemu stosowaniu praktyk sprzecznych z zasadą równego traktowania?

4. Czy jest rozważane wprowadzenie mechanizmu rekompensaty dla pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze etatu, którzy zostali dotychczas pozbawieni należnych im dodatków?

Z poważaniem

Małgorzata Niemczyk