Interpelacja w sprawie rozbieżności interpretacyjnych dotyczących opodatkowania odpraw, odszkodowań i rekompensat na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

Obowiązujące przepisy art. 30 ust. 1 pkt 15 i 16 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidują pobór zryczałtowanego podatku w wysokości 70% od odpraw i odszkodowań wypłacanych osobom zarządzającym spółkami. Przepisy te nie definiują jednak precyzyjnie pojęcia „odprawy“ czy „czynności związanych z zarządzaniem“, co prowadzi do znacznych rozbieżności interpretacyjnych.

W interpretacji indywidualnej z 26 sierpnia 2024 r. (nr 0115-KDIT2.4011.349.2024.2.ENB) dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że rekompensata z tytułu rozwiązania umowy o pracę w wysokości dziewięciomiesięcznego wynagrodzenia nie podlega opodatkowaniu 70-procentowym PIT, gdyż tego rodzaju świadczenie nie zostało wymienione w art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy. Podobne stanowisko zajął dyrektor KIS w interpretacji z 22 sierpnia 2024 r. (nr 0112-KDWL.4011.66.2024.2.TW).

Jednocześnie w innych sprawach organy podatkowe odmawiały wydania interpretacji, powołując się na art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej (klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania), zakładając, że świadczenie w postaci rekompensaty może być traktowane jak odprawa i tym samym podlegać sankcyjnemu podatkowi. Oznacza to, że w niemal identycznych stanach faktycznych podatnik raz otrzymuje korzystną interpretację, innym razem pozostaje pozbawiony ochrony prawnej i zmuszony do dochodzenia zwrotu podatku w postępowaniu nadpłatowym.

Rozbieżności te nie tylko podważają zasadę równości wobec prawa, ale także prowadzą do naruszenia zasady pewności prawa i zaufania obywateli do państwa. Przepisy, które miały dotyczyć nadmiernych odpraw dla członków zarządów dużych spółek, w praktyce mogą obejmować szeroki krąg osób, w tym menedżerów niższego szczebla czy specjalistów, a organy podatkowe nie stosują jednolitej wykładni.

Konsekwencją tego stanu rzeczy jest sytuacja, w której podatnicy nie wiedzą, czy świadczenia wynikające z rozwiązania stosunku pracy – w formie odprawy, odszkodowania czy rekompensaty – podlegają opodatkowaniu na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czy też nie. Taka niejednolitość interpretacyjna zwiększa liczbę sporów czy obciąża sądy i administrację.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Finansów (dalej: ministerstwo) planuje doprecyzowanie przepisów art. 30 ust. 1 pkt 15 i 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez ustawową definicję pojęcia „odprawa“ oraz „świadczenia związane z zarządzaniem“?
2. Jakie działania ministerstwo podejmuje w celu zapewnienia jednolitej i spójnej interpretacji przepisów dotyczących opodatkowania 70-procentowym podatkiem odpraw, odszkodowań i rekompensat dla osób pełniących funkcje zarządcze?
3. Jak ministerstwo odnosi się do sytuacji, w której organy podatkowe odmawiają wydania interpretacji indywidualnych, powołując się na klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119a Ordynacji podatkowej), podczas gdy w podobnych sprawach interpretacje są jednak wydawane?
4. Czy resort analizował skalę problemu polegającego na różnicach w interpretacji przepisów dotyczących odpraw i rekompensat? Jeśli tak – jakie są wyniki tej analizy?
5. Czy ministerstwo zamierza opracować oficjalne wytyczne lub objaśnienia podatkowe, które ujednolicą stosowanie art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez organy podatkowe?
6. Jak ministerstwo ocenia wpływ obecnych rozbieżności interpretacyjnych na pewność prawa oraz zaufanie obywateli do państwa i organów skarbowych?
7. Ile postępowań sądowych i nadpłatowych zostało zainicjowanych w ostatnich latach w związku ze stosowaniem art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o podatku od osób fizycznych?
8. Czy ministerstwo planuje nowelizację przepisów w celu wyeliminowania wątpliwości i sporów podatkowych dotyczących opodatkowania odpraw, odszkodowań i rekompensat? Jeśli tak – w jakim horyzoncie czasowym?