Interpelacja w sprawie wykorzystywania spółek prawa handlowego do legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce

Szanowny Panie Ministrze,

zgłoszono do mnie problem dotyczący procederu zakładania przez cudzoziemców spółek prawa handlowego – głównie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością – które w rzeczywistości nie prowadzą żadnej rzeczywistej działalności gospodarczej, a ich jedynym celem jest umożliwienie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z posiadanych informacji wynika, że osoby pochodzące spoza Unii Europejskiej coraz częściej zakładają lub nabywają udziały w podmiotach gospodarczych zarejestrowanych w Polsce, przy czym nie wykazują faktycznej aktywności biznesowej, ani nie osiągają przychodów czy zatrudnienia. Te działania – choć pozornie zgodne z obowiązującymi przepisami – w praktyce mogą prowadzić do obchodzenia przepisów dotyczących legalnej migracji i kontroli granicznej. W wielu przypadkach cudzoziemcy posługują się pełnomocnikami lub usługami pośredników, którzy oferują gotowe „pakiety legalizacyjne”, obejmujące rejestrację spółki, nadanie numeru KRS i przygotowanie dokumentacji niezbędnej do uzyskania wizy krajowej lub zezwolenia na pobyt czasowy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Spółki te często pozostają fikcyjne – nie zatrudniają pracowników, nie wynajmują lokali biurowych, nie wykazują obrotów ani nie prowadzą faktycznych transakcji handlowych. Taka forma migracji gospodarczej może mieć istotny wpływ na przejrzystość systemu wizowego i pobytowego, a w szerszej perspektywie – stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa wewnętrznego oraz porządku publicznego. Zgodnie z art. 142 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej może zostać udzielone, jeżeli działalność ta jest faktycznie prowadzona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a jej celem jest kontynuowanie lub rozpoczęcie działalności gospodarczej. W praktyce jednak często nie dochodzi do rzetelnej weryfikacji ekonomicznej wiarygodności cudzoziemca i realności przedstawionego przedsięwzięcia. Obecne procedury koncentrują się głównie na ocenie formalnej – czyli posiadaniu wpisu do KRS oraz określonego zestawu dokumentów – bez rzeczywistej analizy celowości i opłacalności biznesu. Dodatkowo, system ten może być wykorzystywany do obejścia ograniczeń migracyjnych i uzyskania dostępu do strefy Schengen. Takie działania mają charakter systemowy, trudny do wykrycia przy braku skutecznych mechanizmów nadzorczych i wymiany informacji pomiędzy organami państwa. Zjawisko to, choć z pozoru marginalne, może prowadzić do destabilizacji systemu pobytowego, a także do powstania szarej strefy obejmującej fikcyjne przedsiębiorstwa i nieuczciwe praktyki wizowe. W interesie państwa leży zatem zarówno ograniczenie skali takich działań, jak i zapewnienie, aby system legalizacji pobytu w Polsce był spójny, rzetelny i odporny na nadużycia.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzi obecnie monitoring zjawiska zakładania przez cudzoziemców spółek w celu uzyskania dokumentów pobytowych?

2. Ilu cudzoziemcom wydano w latach 2020–2024 zezwolenia na pobyt czasowy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej?

3. Ilu z nich rzeczywiście podjęło działalność, osiągnęło przychody lub zatrudniło pracowników?

4. Czy MSWiA lub inne organy administracji publicznej podejmowały kontrole lub działania analityczne mające na celu ocenę, ile z tych podmiotów prowadziło działalność jedynie pozorną lub nieprowadzącą do realizacji celu, w jakim wydano zezwolenie?

5. Czy w ocenie ministerstwa obecne przepisy są wystarczające, aby zapobiegać procederowi zakładania fikcyjnych spółek przez cudzoziemców w celu legalizacji pobytu, czy też planowane są zmiany legislacyjne, które umożliwią np. lepszą ocenę ekonomicznej realności planowanego przedsięwzięcia, wprowadzenie warunku zatrudnienia określonej liczby pracowników w danym terminie lub osiągnięcia określonego obrotu w pierwszych miesiącach działania spółki?

6. Czy MSWiA prowadzi współpracę z Ministerstwem Spraw Zagranicznych i placówkami konsularnymi w zakresie weryfikacji prawdziwości i kompletności dokumentacji składanej przez cudzoziemców ubiegających się o wizę krajową w celach gospodarczych?

7. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmów umożliwiających cofanie zezwoleń pobytowych wydanych na podstawie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd oświadczeń cudzoziemców, a także prowadzenie postępowań wyjaśniających wobec pośredników oferujących takie „legalizacje biznesowe”?

Z poważaniem

Adam Gomoła
Poseł na Sejm RP