Interpelacja w sprawie nowelizacji ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych

Szanowny Panie Ministrze, Szanowna Pani Minister,

ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych pozostaje jednym z najstarszych obowiązujących aktów normatywnych w polskim porządku prawnym, a jej główne założenia nie były dotychczas objęte kompleksową reformą. Liczne zmiany społeczne, demograficzne, kulturowe i technologiczne, jakie zaszły w Polsce w ostatnich dekadach, wyraźnie ukazują niedostosowanie tej regulacji do obecnych realiów i potrzeb społeczności lokalnych oraz samorządów.

Na przestrzeni ostatnich lat wielokrotnie zgłaszana była potrzeba nowelizacji ustawy, wskazując na szereg trudności praktycznych, z którymi mierzą się np. zarządcy cmentarzy komunalnych. Brak jednoznacznych przepisów oraz przestarzałe regulacje ustawowe skutkują narastaniem problemów w codziennym funkcjonowaniu cmentarzy.

Z punktu widzenia samorządu co najmniej dwie kwestie wymagają pilnego uporządkowania:

1. Opłaty związane z utrzymaniem i funkcjonowaniem infrastruktury cmentarnej

Obowiązujące przepisy nie przewidują wyraźnych podstaw prawnych do nakładania przez gminy dodatkowych opłat za korzystanie z infrastruktury cmentarnej, mimo że generuje ona realne koszty. Przykładowo, opłaty pobierane przez gminy za: wjazd pojazdów na teren cmentarza, pobór wody z punktów czerpalnych, dochowanie urny do istniejącego grobu, ustalenie warunków montażu, demontażu lub renowacji nagrobka, wytyczenie grobu przez zarządcę, pozostają na barkach gmin, jako koszty funkcjonowania cmentarza. Gminy, chcąc prawidłowo realizować swoje obowiązki związane z utrzymaniem cmentarzy, potrzebują jasnych i precyzyjnych przepisów w tym zakresie.

2. Niemożność likwidacji grobów zawierających urny z prochami

Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy, nie jest możliwe ponowne użycie grobu, jeżeli została do niego dochowana urna z prochami – nawet jeśli grób ten nie jest już opłacany i nie zgłaszają się do niego osoby uprawnione. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której zarządcy cmentarzy nie mają żadnego prawnego narzędzia do dysponowania miejscami pochówku w dłuższej perspektywie czasowej.

Warto podkreślić, że w ostatnich latach obserwuje się systematyczny wzrost liczby kremacji oraz pochówków urnowych, w tym w grobach już istniejących. W niektórych gminach wskaźnik kremacji sięga już ponad 70%, a wielu mieszkańców decyduje się na tzw. dochówki urnowe do grobów rodzinnych. Ten trend wprowadzi do szybkiego zapełnienia miejsc na cmentarzu i w perspektywie najbliższych lat może doprowadzić do całkowitego braku dostępnych miejsc pochówku na istniejących cmentarzach komunalnych.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 192 ust. 1-7 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pana Premiera z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy planuje się podjęcie prac legislacyjnych mających na celu nowelizację ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych?
2. Czy rozważana jest zmiana przepisów w zakresie dopuszczenia możliwości pobierania dodatkowych opłat za korzystanie z infrastruktury cmentarnej przez jednostki samorządu terytorialnego celem rekompensaty ponoszonych kosztów funkcjonowanie cmentarzy przez gminy?
3. Czy planowana jest nowelizacja art. 7 ust. 3 ustawy, w szczególności w kontekście umożliwienia likwidacji grobów, do których dochowano urnę z prochami?

Z wyrazami szacunku

Patryk Jaskulski
Poseł na Sejm RP