Interpelacja w sprawie wyłączenia możliwości stosowania procedury VAT marża w odniesieniu do importu dzieł sztuki, antyków i przedmiotów kolekcjonerskich objętych obniżoną stawką VAT

Procedura VAT marża jest od wielu lat istotnym narzędziem dla przedsiębiorców działających w branży obrotu dziełami sztuki, antyków, przedmiotów kolekcjonerskich oraz innych towarów używanych. Umożliwia ona naliczanie podatku VAT wyłącznie od marży uzyskanej na sprzedaży, co jest szczególnie ważne w sytuacjach, gdy towar został nabyty od podmiotów niebędących czynnymi podatnikami VAT, a jego wartość jest trudna do ustalenia na etapie zakupu w sposób klasyczny. Do końca 2024 r. polskie przepisy pozwalały stosować procedurę VAT marża również w odniesieniu do towarów importowanych, jeśli były one objęte preferencyjną (obniżoną) stawką VAT. Nowelizacja ustawy o VAT, która weszła w życie w 2024 r., wyłączyła taką możliwość. W konsekwencji przedsiębiorcy sprowadzający np. obraz z Wielkiej Brytanii, antyczny mebel z USA czy kolekcjonerską książkę spoza Unii Europejskiej, korzystający z obniżonej stawki VAT przy imporcie, zostali zmuszeni do rozliczania VAT od całej wartości sprzedaży, a nie wyłącznie od marży. Zmiana ta została wprowadzona bez szerokich konsultacji z przedstawicielami środowiska galerii, domów aukcyjnych, antykwariuszy czy handlarzy dziełami sztuki. Nowelizacja znacząco pogarsza ich sytuację finansową, ogranicza płynność, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do wycofania się z legalnego obrotu i wzrostu transakcji w tzw. szarej strefie. Ponadto istnieje ryzyko utraty konkurencyjności polskich przedsiębiorców wobec podmiotów z państw członkowskich UE, które utrzymują szersze możliwości stosowania procedury VAT marża w tego typu transakcjach.

Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie były faktyczne, merytoryczne przesłanki wyłączenia możliwości stosowania procedury VAT marża do importu dzieł sztuki, antyków i przedmiotów kolekcjonerskich objętych obniżoną stawką podatku VAT? Czy decyzja ta była podyktowana koniecznością dostosowania polskiego prawa do wymogów unijnych, czy też była efektem autonomicznej decyzji Ministerstwa Finansów?
2. Czy przed wprowadzeniem tej zmiany Ministerstwo Finansów (dalej: ministerstwo) przeprowadziło ocenę wpływu nowelizacji na sytuację branży handlu dziełami sztuki, antyków i przedmiotów kolekcjonerskich, w tym na kondycję małych i średnich przedsiębiorstw działających w tym sektorze? Jeśli tak, proszę o udostępnienie wyników tej analizy.
3. Czy w procesie legislacyjnym przeprowadzono porównanie rozwiązań stosowanych w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej w zakresie procedury VAT marża dla towarów importowanych objętych obniżoną stawką podatku VAT? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, jakie były wyniki tego porównania oraz czy wzięto je pod uwagę przy podejmowaniu decyzji.
4. Czy rozważano alternatywne rozwiązania dla całkowitego wyłączenia możliwości stosowania procedury VAT marża, takie jak wprowadzenie limitów wartościowych, dodatkowych warunków dokumentacyjnych lub innych zabezpieczeń, które pozwoliłyby zachować ten mechanizm, minimalizując jednocześnie ryzyko ewentualnych nadużyć?
5. Czy zmiana ta była konsultowana z przedstawicielami branży, w szczególności z izbami gospodarczymi, stowarzyszeniami antykwariuszy, organizacjami handlu dziełami sztuki i domami aukcyjnymi? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie stanowisk zgłoszonych w toku konsultacji. Jeśli nie — proszę o wyjaśnienie powodów pominięcia tej grupy w procesie konsultacji publicznych.
6. Czy ministerstwo planuje dokonanie ponownej oceny skutków tej nowelizacji w perspektywie najbliższych miesięcy oraz czy dopuszcza możliwość przywrócenia wcześniejszych zasad lub wprowadzenia łagodniejszych regulacji w przypadku potwierdzenia negatywnych skutków dla legalnego obrotu na rynku sztuki i antyków?