Interpelacja w sprawie przestrzegania przez organa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynikającego z Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązku zawieszania postępowań administracyjnych do czasu rozstrzygnięcia przez TSUE o pytaniu prejudycjalnym w sprawach rolnych

W dniu 5 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie skierował, w sprawie o sygn. akt I GSK 1486/22, pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o następującej treści:

„Czy użyty w przepisach art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. L 95/312 z dnia 23 grudnia 1995 r.) oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L 2013.347.549) zwrot <<korzyści>> należy interpretować w ten sposób, że oznacza on nieprzyznanie lub wycofanie całej płatności wynikającej z sektorowego prawodawstwa rolnego, czy wyłącznie tej części płatności, która wynika ze stworzenia sztucznych warunków.“

Zadając to pytanie, sąd zmierza do ustalenia, czy w sprawach, w których zarzuca się rolnikom sztuczny podział gospodarstwa rolnego w celu ominięcia mechanizmu degresywności stawek płatności bądź limitów powierzchniowych, organa ARiMR uprawnione są do odmowy wypłaty całości płatności, czy też jedynie uprawnione są do odmowy wypłaty tej części płatności, która stanowi korzyść do uzyskania której beneficjenci zmierzali, dokonując sztucznego podziału gospodarstwa.

W chwili obecnej toczy się przed organami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wiele postępowań, w których organy te – rozpatrując wnioski płatnościowe producentów rolnych – weryfikują czy beneficjenci ci nie dopuścili się stworzenia sztucznych warunków. W przypadku, w którym organa ARiMR, w toku prowadzonego postępowania dowodowego, ustalą stworzenie sztucznych warunków, konieczne będzie wydanie decyzji administracyjnej odmawiającej przyznanie płatności. Elementem takiej decyzji powinno być określenie jakiej kwoty płatności odmawia się producentowi rolnemu, który dopuścił się stworzenia sztucznych warunków. Określenie tej kwoty zależne jest od tego, jakiej odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane w sprawie o sygn. akt I GSK 1486/22 udzieli Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wydanie na obecnym etapie decyzji administracyjnej odmawiającej wypłaty całości płatności, przy świadomości, że kwestia prawidłowej wykładni przepisów unijnych jest przedmiotem rozstrzygania przez TSUE, może być uznane za działanie nieprawidłowe i w szczególności naruszające wynikający z art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wydając decyzję odmawiającą płatności z uwagi na stworzenie sztucznych warunków, organa ARiMR nie są bowiem w stanie uniknąć dokonania wykładni przepisów objętych cytowanym wyżej pytaniem prejudycjalnym. Dokonując takiej wykładni, narażają się na ryzyko, że zastosowana przez nie wykładnia będzie sprzeczna z wykładnią dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ponadto naruszenie obowiązku z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., to jest brak oczekiwania na rozstrzygnięcie TSUE, może być traktowane jako niedopełnienie obowiązku wyrażonego w tym przepisie, które może skutkować naruszeniem prywatnego interesu producentów rolnych dotkniętych wydaniem decyzji implementującej wykładnię przepisów unijnych ocenioną w przyszłości jako wadliwa przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Mając powyższe na uwadze, proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi dokonał samodzielnie, bądź zlecił to prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, analizy prawnej obowiązku zawieszenia postępowań administracyjnych, w których zachodzi ryzyko wydania decyzji odmawiającej płatności rolnych z uwagi na stworzenie sztucznych warunków, do czasu udzielenia przez TSUE odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane w sprawie o sygn. akt I GSK 1486/22? Jeśli tak, to jakie są wyniki takiej analizy?
2. Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi planuje – w związku z zadaniem pytania prejudycjalnego w sprawie o sygn. akt I GSK 1486/22 – dokonać zmiany wydanego na podstawie art. 4 ustawy z dnia dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. 2024 poz. 1741) dokumentu „Wytyczne podstawowe w zakresie pomocy finansowej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027“, znak MRiRW/PSWPR 2023–2027/1(3), przez wprowadzenie w tych wytycznych obowiązku zawieszania postępowań administracyjnych angażujących weryfikację stworzenia sztucznych warunków do czasu udzielenia przez TSUE odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane w sprawie o sygn. akt I GSK 1486/22?
3. Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi planuje wdrożyć działania zmierzające do ochrony kierowników biur powiatowych ARiMR oraz dyrektorów oddziałów regionalnych ARiMR przed ryzykiem wszczęcia i prowadzenia przeciwko nim postępowań dotyczących przekroczenia uprawnień w związku z wydawaniem decyzji administracyjnych odmawiających w całości przyznania płatności z uwagi na stworzenie sztucznych warunków bez oczekiwania na rozstrzygnięcie przez TSUE o pytaniu prejudycjalnym zadanym w sprawie o sygn. akt I GSK 1486/22 (tj. w związku z naruszeniem obowiązku z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.)?