Interpelacja w sprawie mechanizmu transferowania do Polski nielegalnych migrantów przez służby niemieckie oraz wpływu tych działań na system ochrony zdrowia w Polsce

Szanowna Pani Minister,

mieszkańcy terenów przygranicznych z Niemcami, media oraz straże graniczne od wielu miesięcy alarmują o systemowym transferowaniu przez niemieckie służby (w tym policję federalną Niemiec) na terytorium Polski osób nielegalnie przebywających na terenie UE, często bez dokumentów tożsamości oraz bez jakiejkolwiek dokumentacji medycznej potwierdzającej stan zdrowia, historię szczepień ochronnych, przebyte choroby zakaźne czy wykonane badania profilaktyczne.

Praktyki te stanowią de facto jednostronną relokację osób niepożądanych przez RFN i budzą poważne pytania o kwestię ochrony zdrowia publicznego w Polsce.

Wśród tych osób mogą znajdować się:
• osoby wymagające natychmiastowej pomocy medycznej,
• nosiciele chorób zakaźnych,
• osoby z zaburzeniami psychicznymi wymagające opieki specjalistycznej,
• osoby z chorobami nieuleczalnymi wymagającymi regularnego i metodycznego leczenia (np. leczenie nowotworów).

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Ilu transferowanych cudzoziemców nielegalnie przebywających na terenie UE bez dokumentów tożsamości i medycznych przyjęto do systemu ochrony zdrowia w Polsce od dn. 13 grudnia 2023 r. do chwili obecnej?

2. Ile tych osób skorzystało z pilnej pomocy medycznej, SOR-ów, hospitalizacji lub konsultacji specjalistycznych? Jaka była liczba wykonanych badań diagnostycznych i hospitalizacji?

3. Jakie są całkowite koszty udzielonych świadczeń medycznych nielegalnym migrantom „przerzuconym” przez zachodnią i wschodnią granicę do Polski?
Skąd pochodzi finansowanie tych kosztów? Czy źródłem finansowania jest NFZ, budżet państwa, fundusze europejskie czy inna forma (jeśli tak, proszę wskazać jaka, a także proporcje partycypacji w tych kosztach)?
Czy Polska otrzymuje lub planuje otrzymać wsparcie finansowe z UE lub niemieckiego rządu także w tej materii?
Czy ministerstwo oszacowało potrzeby zdrowotne tej grupy osób - w tym liczbę koniecznych badań medycznych, konsultacji oraz hospitalizacji? Czy szacunki te zostały poczynione także na płaszczyźnie finansowej? Jeśli tak, proszę je uwzględnić w odpowiedzi.

4. Z jakiego powodu nielegalni migranci "przerzucani" od grudnia 2023 r. z Niemiec mają pierwszeństwo przyjęcia do SOR-u, jeśli przywożą ich służby?
Na jakiej podstawie prawnej oparto taką praktykę i czy wydłuża ona kolejki dla polskich pacjentów?
Czy świadczenia medyczne dla cudzoziemców są udzielane bez obniżenia standardu dostępności lub wydłużenia czasu oczekiwania dla obywateli RP?

5. Czy migranci objęci są obowiązkowymi badaniami na choroby zakaźne np. gruźlicę, WZW, odrę, HIV ?
Jak zapewniona jest izolacja, monitoring lub leczenie osób zidentyfikowanych jako zakażone, zwłaszcza w sytuacji braku dokumentów i wywiadu?

6. Kto koordynuje leczenie, diagnostykę i opiekę medyczną migrantów bez ubezpieczenia i zatrudnienia o statusie nielegalnego migranta?
Czy powołano specjalny zespół czy centralną instytucję odpowiedzialną za ich obsługę?

7. Czy analogiczna praktyka przerzutu migracyjnego występuje również na granicy polsko-białoruskiej?
Jakie różnice występują w zakresie procedur, opieki medycznej i finansowania przy migrantach z RFN vs. z Białorusi?

8. Kto ponosi odpowiedzialność finansową i prawną za decyzje o hospitalizacji, diagnostyce lub umieszczeniu w SOR osób nieposiadających dokumentów?
Czy opracowano procedury minimalizujące ryzyko dla personelu medycznego i polskich pacjentów korzystających z tych samych placówek relokacyjnych?

Opisane praktyki mogą naruszać nie tylko zasady prawa UE (np. zasady prawa o swobodnym przepływie osób), ale także zagrażają bezpieczeństwu zdrowia publicznego, szczególnie przy braku dokumentacji tożsamościowej. Chociaż procedury readmisyjne (Dublin III, readmisja prosta) są uregulowane prawnie, to doniesienia medialne wskazują na przypadki naruszenia tych procedur - w tym zatrzymywanie osób w głębi RFN i ich przewożenie poza klasycznym kontekstem readmisji.

Zapewnienie opieki medycznej dla tej grupy powinno być transparentne, efektywne i zgodne z konstytucyjnymi obowiązkami państwa (art. 68 Konstytucji RP), również w kontekście odniesienia się Konstytucji RP do leczenia obywateli (a nie migrantów) Rzeczypospolitej Polskiej.

Ministerstwo Zdrowia nie udostępnia danych medycznych lub/i finansowych w zakresie tematyki rzeczonej interpelacji, co uniemożliwia ocenę realnych kosztów obciążających system zdrowia. Dodatkowo sytuacje, gdy migranci bez dokumentów trafiają do SOR-u na zasadzie pierwszeństwa mogą wpływać na dostępność świadczeń dla obywateli RP.
Kwestia epidemiologii jest kluczowa - osoby transferowane przez granice w opisany powyżej sposób mogą stanowić potencjalne źródło chorób zakaźnych, co stwarza zagrożenie zdrowia publicznego, zwłaszcza w sytuacji braku procedur badań i izolacji.

W świetle powyższego, poza odpowiedzią na powyższe pytania proszę o:
• pełne dane i wyjaśnienia finansowe, organizacyjne i epidemiologiczne,
• wskazanie instytucji odpowiedzialnych za koordynację opieki dla migrantów bez prawa pobytu,
• ocenę wpływu tych działań na system ochrony zdrowia w Polsce,
• uzasadnienie podstaw prawnych dla nadawania priorytetu migrantom w SOR-ach.

Biorąc pod uwagę powagę sytuacji, uprzejmie proszę o pilne udzielenie odpowiedzi oraz dostarczenie informacji pozwalających na zrozumienie przyjętego przez rząd 13 grudnia 2023 r. mechanizmu transferowania do Polski nielegalnych migrantów oraz wpływu tych działań na system ochrony zdrowia w Polsce.

Z poważaniem

Katarzyna Sójka
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej