Interpelacja w sprawie reakcji Rzeczypospolitej Polskiej na działania organizacji zaangażowanych w nielegalne osadnictwo na terytoriach okupowanych oraz eskalację przemocy wobec ludności cywilnej w Strefie Gazy

Szanowny Panie Ministrze,

w dniu 27 maja 2025 roku Ambasada Państwa Palestyny w Warszawie skierowała do Polsko-Palestyńskiej Grupy Parlamentarnej notę dyplomatyczną o numerze GEN-30/2025. Dokument ten, napisany w tonie powagi i troski o przestrzeganie międzynarodowych norm prawnych, zawiera szereg istotnych informacji oraz wezwań dotyczących sytuacji na palestyńskich terytoriach okupowanych przez izraelskie siły zbrojne, w tym szczególnie w Strefie Gazy. Treść noty koncentruje się na wskazaniu systemowych i wieloaspektowych naruszeń prawa międzynarodowego przez podmioty państwowe i niepaństwowe działające w interesie izraelskiej polityki okupacyjnej i kolonialnej.

Ambasada Palestyny wskazuje na bezpośrednią odpowiedzialność szeregu organizacji – zarejestrowanych jako pozarządowe – za działania wspierające i umożliwiające kontynuację budowy nielegalnych osiedli, prowadzenia wysiedleń oraz innych działań mających na celu sztuczne wpływanie na strukturę i liczbę ludności w regionie. Do organizacji tych zaliczono między innymi: Żydowski Fundusz Narodowy (JNF), Fundację Elad, Stowarzyszenie Ateret Cohanim, Organizację Nahalat Shimon, Światową Organizację Syjonistyczną, Chrześcijan Zjednoczonych dla Izraela (CUFI), organizację M.E.L.A.D. oraz Agencję Żydowską na rzecz Izraela. Według dokumentu, mimo formalnej niezależności, działają one w ścisłej symbiozie z izraelskim aparatem państwowym, korzystając z przywilejów legislacyjnych, ochrony politycznej i wsparcia finansowego, co czyni je faktycznymi wykonawcami izraelskiej polityki ekspansji osadniczej i dyskryminacji etnicznej.

Działania tych organizacji mają charakter zorganizowany, trwały i systemowy, a ich celem – jak wskazuje ambasada – jest trwałe włączenie terytoriów okupowanych do państwa izraelskiego poprzez usunięcie ludności palestyńskiej, zniszczenie dziedzictwa kulturowego i rozbicie wspólnot lokalnych. Takie działania stanowią, zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym i karnym, zbrodnie wojenne i mogą zostać zakwalifikowane jako elementy czystek etnicznych. Szczególne znaczenie ma tu art. 49 IV konwencji genewskiej z 1949 roku, który dotyczy zakazu przymusowych przesiedleń i deportacji ludności cywilnej z terytoriów okupowanych oraz zakazu przesiedlania ludności cywilnej na terytoria okupowane.

Ponadto w nocie przytoczono szereg aktów prawa międzynarodowego, które wskazują na bezprawność takich działań, m.in.: rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 242, 338 i 2334, opinię doradczą Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości z 2004 roku w sprawie budowy muru separacyjnego oraz postanowienia Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego, które definiują czystki etniczne i przymusowe przesiedlenia jako zbrodnie przeciwko ludzkości.

Równolegle z powyższą notą publikowane są liczne raporty instytucji międzynarodowych, takich jak OCHA, WHO, MSF, FAO czy WFP, które dokumentują dramatyczną sytuację humanitarną w Strefie Gazy pogłębiającą się od października 2023 r. i osiągającą bezprecedensowy poziom wiosną 2025 roku.

Zgodnie z danymi na dzień sporządzenia raporty te potwierdzają:

• śmierć ponad 54 000 osób, w tym ponad 16 000 dzieci, z czego wiele ofiar to osoby zmarłe w wyniku celowych ataków na schroniska, szkoły i szpitale;
• poważne zniszczenia infrastruktury cywilnej – ponad 90% szpitali, szkół, punktów opieki zdrowotnej i instalacji wodno-kanalizacyjnych zostało uszkodzonych lub zniszczonych;
• zabójstwa ponad 450 pracowników organizacji humanitarnych i 219 dziennikarzy;
• dramatyczny brak dostępu do żywności, wody pitnej i podstawowych leków;
• celowe ataki na konwoje humanitarne i składy pomocy;
• masowe, przymusowe przesiedlenia milionów osób, które często nie mają dokąd wracać, ani gdzie się schronić.

Dodatkowo odnotowano przypadki zbiorowych kar, arbitralnych zatrzymań, bezterminowego przetrzymywania cywilów bez postawienia zarzutów oraz stosowania tortur. Systematyczność i skala tych działań rodzi uzasadnione pytania o ich charakter jako elementów polityki ludobójczej.

W świetle tych dramatycznych informacji, jako posłanka na Sejm RP, zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych prowadzi systemowy monitoring działalności wymienionych w nocie Ambasady Państwa Palestyny w Warszawie organizacji na terytorium Polski, w szczególności w zakresie prowadzenia zbiórek publicznych, działań lobbingowych i transferów środków finansowych?

2. Czy w świetle obowiązującego prawa istnieją procedury pozwalające na ograniczenie działalności organizacji podejrzewanych o wspieranie zbrodni wojennych i naruszeń prawa międzynarodowego na terytorium RP?

3. Czy MSZ planuje wystosowanie formalnej odpowiedzi dyplomatycznej do Ambasady Państwa Palestyny w Warszawie oraz przekazanie stanowiska Rzeczypospolitej Polskiej w tej sprawie na forum międzynarodowym?

4. Jakie działania podjęła Polska w ramach struktur Unii Europejskiej oraz ONZ celem ochrony międzynarodowego prawa humanitarnego i praw człowieka na terytoriach okupowanych w Strefie Gazy?

5. Czy wobec eskalacji przemocy, zniszczeń infrastruktury cywilnej oraz dokumentowanych przypadków śmierci dzieci, cywilów i pracowników humanitarnych Polska planuje podjęcie kroków dyplomatycznych względem Izraela, w tym ewentualne wezwanie ambasadora lub rozważenie sankcji?

6. Czy Polska planuje podjęcie działań dyplomatycznych lub czy współdziała z organizacjami humanitarnymi w obliczu masowego głodzenia ludności palestyńskiej w Strefie Gazy?

Pragnę nadmienić, że na tle rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ 43/177, w roku 1988, Polska uznała Palestynę jako państwo, w związku z czym przyjęła wobec tego terytorium stosunki dyplomatyczne, jak i zobowiązanie przestrzegania prawa międzynarodowego. Wobec tego Polska zobowiązała się przyjąć, że obywatele Palestyny mają prawo do życia, wolności, bezpieczeństwa, edukacji, opieki zdrowotnej i godnego życia.

Polska jako państwo członkowskie ONZ, na podstawie art. 4 Karty Narodów Zjednoczonych, zobowiązała się do wykonywania działań miłujących pokój, w związku z czym, wobec skali katastrofy humanitarnej oraz systemowego naruszania prawa międzynarodowego, niezbędne jest, aby Rzeczpospolita Polska – jako państwo członkowskie Unii Europejskiej, Organizacji Narodów Zjednoczonych i strona najważniejszych konwencji międzynarodowych stanowiących o pomocy humanitarnej i prawach człowieka – zajęła jednoznaczne, odważne i proporcjonalne stanowisko.

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek