Interpelacja w sprawie nierównego traktowania osób z niepełnosprawnościami w procedurze przyznawania świadczenia wspierającego

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z niniejszą interpelacją w związku z sygnałami dotyczącymi nieprawidłowości w procedurze przyznawania świadczenia wspierającego, zwłaszcza wobec osób, które ukończyły 75. rok życia. Jedna z obywatelek, której matka znajduje się w bardzo ciężkim stanie zdrowotnym (zaawansowany Alzheimer, brak możliwości samodzielnego poruszania się, konieczność stałej opieki), opisała przypadek skrajnie nierzetelnej oceny funkcjonalnej dokonanej przez komisję. Wskazała na sytuację, w której jej matka – osoba całkowicie niesamodzielna – otrzymała 0 punktów w niektórych kategoriach oceny potrzeby wsparcia, mimo że nie jest w stanie wykonywać podstawowych czynności życiowych.

Zwracam uwagę, że zgodnie z przepisami obowiązującymi przed październikiem 2024 roku osoby w podobnym stanie zdrowia otrzymywały maksymalną punktację i miały prawo do świadczenia. Po wejściu w życie nowych wytycznych osoby po 75. roku życia są oceniane według założenia, że „z definicji” wymagają wsparcia, co prowadzi do sytuacji, w której nie są im przyznawane konkretne punkty w niektórych obszarach – niezależnie od ich faktycznego stanu. Takie podejście nie tylko pozbawia wiele osób należnego wsparcia, ale może nosić znamiona dyskryminacji ze względu na wiek.

Problemem jest także przewlekłość procedur. Opisana sprawa pokazuje, że komisja przeprowadzająca ocenę działała z blisko rocznym opóźnieniem mimo ustawowego, trzymiesięcznego terminu. W efekcie wniosek złożony w maju został oceniony dopiero po wejściu w życie nowych kryteriów. Tymczasem osoby, które miały komisję przed październikiem 2024 r., uzyskiwały wyższą punktację. Taki stan rzeczy skutkuje nierównym traktowaniem osób będących w identycznej sytuacji zdrowotnej – zależnie od daty przeprowadzenia oceny, a nie od ich realnych potrzeb. Trzeba też podkreślić, że w niektórych przypadkach osoby wnioskujące o świadczenie nie dożywają nawet wyznaczonego terminu komisji.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie działania i kiedy zamierza podjąć ministerstwo, by wyeliminować nierówne traktowanie osób po ukończeniu 75. roku życia w procedurze przyznawania świadczenia wspierającego?
2. Czy planowane są zmiany w wytycznych dla komisji oceniających, tak aby realnie uwzględniały potrzeby seniorów z ciężkimi schorzeniami bez stosowania arbitralnych założeń co do ich funkcjonowania? Jeśli tak, to kiedy?
3. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego ponowną ocenę wniosków złożonych przed październikiem 2024 roku, które zostały rozpatrzone z opóźnieniem na podstawie nowych, bardziej restrykcyjnych kryteriów?
4. Jakie działania podejmowane są w celu zapewnienia, że komisje przeprowadzające ocenę potrzeby wsparcia działają w terminie ustawowym i jak ministerstwo egzekwuje odpowiedzialność za przekroczenia tych terminów?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP