Interpelacja w sprawie stanowiska Ministerstwa Finansów wobec planowanych zmian w systemie finansowania budżetu Unii Europejskiej na lata 2028-2034 oraz ich wpływu na pełną suwerenność fiskalną Polski

Zgodnie z art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 Regulaminu Sejmu zwracam się z interpelacją poselską w sprawie stanowiska Ministerstwa Finansów wobec planowanych zmian w systemie finansowania budżetu Unii Europejskiej na lata 2028-2034 oraz ich wpływu na pełną suwerenność fiskalną Polski.

Komisja Europejska przedstawiła propozycje dotyczące nowego wieloletniego budżetu Unii Europejskiej na lata 2028-2034. W ich ramach planowane jest wprowadzenie trzech nowych mechanizmów pozyskiwania środków do budżetu UE, tzw. zasobów własnych UE. To TEDOR - czyli przekazywanie przez państwa członkowskie 15 proc. wpływów z akcyzy tytoniowej i nikotynowej, CORE - czyli płacona przez państwa ryczałtowa opłata od dużych firm o rocznych obrotach przekraczających 100 mln EUR oraz opłaty za brak recyklingu elektroodpadów. Część dochodów generowanych w krajach członkowskich ma więc być przekierowywana na poziom unijny, poza budżety państw. Dodatkowo Komisja Europejska, za pomocą aktów delegowanych, będzie mogła zmieniać stawki podatków (np. akcyzy) bez jednomyślnej decyzji krajów członkowskich.

Ten stan rzeczy może budzić obawy, takie jak ograniczenie wpływów do budżetów państw członkowskich oraz zmniejszenie suwerenności ich polityki fiskalnej wskutek narzucania jednolitych stawek podatkowych na poziomie unijnym. Szczególnie kontrowersyjna wydaje się propozycja w ramach mechanizmu TEDOR, która poprzez skokowy wzrost stawek akcyzy tytoniowej może mieć negatywny wpływ na kraje o niższych dochodach, takie jak Polska. Doświadczenia ostatnich lat potwierdzają tezę, że zbyt dynamiczne podnoszenie akcyzy prowadzi do wzrostu szarej strefy, a tym samym do obniżenia dochodów budżetowych. W pierwszym kwartale 2025 roku sprzedaż papierosów, tytoniu do palenia i tytoniu do podgrzewania spadła o blisko 20 proc. w porównaniu do 2024 r. Istnieje zatem ryzyko, że kolejna podwyżka akcyzy doprowadzi do pogłębienia zapaści rynku i wzrostu nielegalnego handlu. Już same zapowiedzi podwyżek spowodowały wzrost szarej strefy o ponad 2,2 proc. w ostatnim kwartale 2024 r. Propozycje UE wymagają więc szerokiej debaty publicznej oraz dokładnej analizy skutków dla Polski, zarówno finansowych jak i społecznych.

Niniejszym zwracam się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie jest stanowisko Ministerstwa Finansów wobec planowanej reformy finansów UE, szczególnie w kontekście proponowanych nowych zasobów własnych, głównie mechanizmu TEDOR?
2. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizę wpływu proponowanych zmian na dochody budżetu państwa?
3. Czy zdaniem resortu proponowane mechanizmy mogą ograniczyć suwerenność fiskalną Polski?
4. Jakie działania zamierza podjąć resort w celu ochrony krajowego rynku tytoniowego i zapobiegania wzrostowi szarej strefy w wyniku ewentualnego wdrożenia mechanizmu TEDOR?
5. Czy Ministerstwo Finansów będzie domagać się rewizji lub złagodzenia propozycji Komisji Europejskiej w zakresie nowych zasobów własnych?