Interpelacja w sprawie konieczności uregulowania wymagań i kwalifikacji mediatorów wpisywanych do Krajowego Rejestru Mediatorów

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z interpelacją w sprawie braku jednoznacznych regulacji dotyczących wymagań i kwalifikacji, jakie powinni spełniać mediatorzy wpisywani do Krajowego Rejestru Mediatorów (KRM).

Obecnie sądy są przeciążone nadmiarem spraw, a czas trwania postępowań nieustannie się wydłuża. Społeczeństwo staje się coraz bardziej spolaryzowane, a dialog – zarówno w sporach drobnych, jak i poważnych – ulega degradacji. Jedną z kluczowych, choć nie jedyną odpowiedzią na te wyzwania, jest mediacja – prowadzona przez wykwalifikowanych i profesjonalnych mediatorów.

Niestety obowiązujące przepisy prawa nie precyzują w sposób wystarczający ani minimalnego zakresu przygotowania teoretycznego, ani praktycznego doświadczenia mediatorów rekomendowanych przez sądy. Brak systemowej weryfikacji kompetencji prowadzi do obniżenia jakości usług mediacyjnych, co z kolei wpływa na poziom zaufania społecznego do tej formy rozwiązywania sporów.

Zjawisko to zostało wielokrotnie wskazane przez przedstawicieli środowiska mediacyjnego, m.in. w Apelu Mediatorów z dnia 9 lutego 2021 r., popartym przez niemal 80 sygnatariuszy reprezentujących stowarzyszenia branżowe, ośrodki mediacji oraz środowisko naukowe. W dokumencie tym postuluje się m.in.:

• ustalenie minimalnego poziomu edukacji (60–120 godzin szkolenia ogólnego),
• wprowadzenie obowiązkowej specjalizacji (np. mediacja rodzinna, gospodarcza, karna),
• obowiązek udokumentowania praktyki mediacyjnej przed wpisem do KRM,
• wymóg stałego doskonalenia zawodowego (szkolenia, superwizje (tzw. terapie terapii), konferencje),
• weryfikację kwalifikacji osób już wpisanych na listy mediatorów.

Zgodnie z aktualnym stanem prawnym, decyzja o wpisie na listę mediatorów należy do prezesów sądów okręgowych, jednak brak jasnych standardów i mechanizmów oceny powoduje istotne dysproporcje i wątpliwości co do rzeczywistych kompetencji osób znajdujących się na tych listach. Zdarzają się przypadki wpisu na podstawie jedynie krótkiego kursu, bez doświadczenia zawodowego w mediacjach.

Projekt utworzenia Krajowego Rejestru Mediatorów (KRM), planowany jako narzędzie bardziej przejrzyste i jednolite od dotychczasowych list sądowych, nie zawiera do tej pory szczegółowych i obowiązujących wymogów kwalifikacyjnych. Budzi to obawy o powielenie dotychczasowych problemów w nowym systemie.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje wprowadzenie jednolitych, obowiązkowych standardów edukacyjnych i praktycznych dla mediatorów wpisywanych do KRM?

2. Czy planowane są mechanizmy weryfikacji osób już figurujących na obecnych listach mediatorów sądowych przed przeniesieniem ich do KRM?

3. Jakie działania podejmuje obecnie ministerstwo w celu zapewnienia jakości szkoleń dla przyszłych mediatorów?

4. Czy resort rozważa uzależnienie pozostawania w KRM od stałego doskonalenia zawodowego (np. udziału w superwizjach, szkoleniach, konferencjach)?

5. Czy przewiduje się doprecyzowanie ról i uprawnień sędziów koordynatorów ds. mediacji w zakresie nadzoru nad jakością pracy mediatorów?

Zwracam się z prośbą o potraktowanie tej interpelacji jako wyrazu oczekiwania środowiska zawodowych mediatorów oraz troski o jakość wymiaru sprawiedliwości w Polsce.

Z wyrazami szacunku