Interpelacja w sprawie dopuszczenia stosowania procedury odwróconej w trybie podstawowym postępowań o udzielenie zamówienia publicznego

Szanowny Panie Ministrze,

w obecnym stanie prawnym tzw. procedura odwrócona - czyli możliwość najpierw dokonania wyboru najkorzystniejszej oferty, a następnie weryfikacji warunków udziału tylko wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona - została przewidziana wyłącznie w przetargu nieograniczonym na podstawie art. 139 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Pzp) pod warunkiem zamieszczenia takiej możliwości w SWZ lub ogłoszeniu.

Zgodnie z art. 239 ust. 1 tej ustawy zamawiający w trybie podstawowym zobowiązany jest do równoczesnego badania ofert i weryfikacji dokumentów wszystkich wykonawców. Procedura odwrócona, uregulowana w art. 139 ust. 1, została wyłączona z zastosowania w trybie podstawowym na mocy art. 266. Stanowisko to zostało potwierdzone w interpretacjach Urzędu Zamówień Publicznych.

Taki stan prawny powoduje szereg negatywnych skutków praktycznych, szczególnie w mniejszych jednostkach samorządu terytorialnego.

Należą do nich m.in.:

- wydłużenie postępowań i konieczność angażowania zasobów do oceny ofert niemających szans na wybór,
- potrzeba pozyskiwania i weryfikowania dokumentów od wykonawców, którzy nie są zainteresowani dalszym udziałem,
- zwiększone ryzyko błędów proceduralnych i formalnych,
- obciążenie jednostek samorządowych o ograniczonym potencjale kadrowym.

Z sygnałów przekazywanych przez JST wynika, że problem występuje w sposób powtarzalny i ogólny, a nie incydentalny, co sugeruje potrzebę postulatów legislacyjnych zmierzających do jego rozwiązania.

Proces deregulacji oraz upraszczania procedur administracyjnych obecnie prowadzony przez rząd stanowi naturalną przestrzeń dla rozważenia zmian w tym zakresie – wprowadzenie fakultatywnej procedury odwróconej w trybie podstawowym byłoby zgodne z duchem deregulacji, przy minimalnym ryzyku legislacyjnym i znacznym efekcie praktycznym dla JST.

Szanowny Panie Ministrze, proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy resort rozważa nowelizację art. 266 ustawy Pzp w kierunku dopuszczenia fakultatywnego stosowania procedury odwróconej w trybie podstawowym?

2. Jakie były pierwotne założenia ustawodawcy wyłączające tę procedurę z trybu podstawowego i czy są one nadal uznawane za aktualne i adekwatne?

3. Czy ministerstwo dokonało oceny lub planuje jej przeprowadzenie, uwzględniając czas, koszty administracyjne oraz skutki operacyjne realizowane przez małe i średnie JST?

4. Czy są prowadzone lub planowane konsultacje legislacyjne na temat przywrócenia procedury odwróconej – np. dla zamówień o określonej wartości lub dla określonych kategorii postępowań?

5. Jakie instrumenty systemowe (np. wytyczne, narzędzia cyfrowe, szkolenia) ministerstwo planuje wdrożyć celem usprawnienia trybu podstawowego, zwłaszcza tam, gdzie zasoby administracyjne są ograniczone?

Z poważaniem

Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm RP