Interpelacja w sprawie sytuacji producentów owoców miękkich

Na podstawie licznych sygnałów płynących od producentów owoców miękkich oraz analizy rynku skupu owoców w województwie lubelskim, składam niniejszą interpelację w sprawie pogarszającej się sytuacji producentów owoców miękkich w Polsce.

Z przedstawionych danych wynika, że oferowane ceny skupu są drastycznie niskie i w wielu przypadkach nie pokrywają realnych kosztów produkcji. W sezonie 2025 ceny owoców kształtują się następująco:

- truskawka: przemysłowa ok. 4,00 zł/kg, z szypułką 4,40 zł/kg, bez szypułki 6,20–9,00 zł/kg; ceny targowe 20–28 zł/kg,
- malina: przemysłowa 7,50–8,00 zł/kg, na mrożenie 10,00 zł/kg, extra 10,00–24,00 zł/kg; ceny targowe 12–14 zł/0,5 kg,
- jeżyna: ceny targowe 8,00–10,00 zł/0,5 kg,
- wiśnia: przemysłowa 6,00 zł/kg, na przetwory 6,60 zł/kg, extra 7,00–8,00 zł/kg,
- borówka amerykańska: przemysłowa 12–25 zł/kg.

Z analizy opłacalności produkcji wynika, że rolnicy uzyskują minimalne zyski lub wręcz ponoszą straty, co spowodowane jest głównie przez:

- bardzo wysokie koszty ręcznego zbioru (sięgające nawet 70% całkowitych kosztów),
- rosnące ceny pracy, energii i środków produkcji,
- brak umów kontraktacyjnych i stabilnych warunków sprzedaży,
- nieuczciwe praktyki rynkowe oraz silną pozycję przetwórców,
- niekontrolowany napływ tanich owoców z zagranicy (m.in. z Ukrainy i Serbii), które destabilizują rynek.

Obecna sytuacja prowadzi do coraz częstszej rezygnacji rolników z produkcji owoców miękkich. Zwiększone koszty i niepewność sprzedaży zmuszają wielu producentów do zbioru mechanicznego, co obniża jakość towaru i jego wartość rynkową. W dłuższej perspektywie grozi to załamaniem całego sektora i utratą przez Polskę pozycji lidera w produkcji owoców miękkich w Europie.

W tym kontekście należy podkreślić, że producenci i organizacje rolnicze, w tym Lubelska Izba Rolnicza oraz Grupa Tematyczna ds. rolnictwa i obszarów wiejskich przy Urzędzie Marszałkowskim Województwa Lubelskiego, zgłaszają konkretne postulaty, m.in.:

- wprowadzenie interwencji państwowej na rynku zbóż i owoców,
- przeprowadzenie kontroli dotyczących obowiązku zawierania umów kontraktacyjnych przed sezonem zbiorów,
- precyzyjne ustalenie minimalnych cen skupu produktów rolnych,
- wprowadzenie obowiązku informowania o aktualnej cenie skupu co najmniej dzień przed dostawą, zakaz ustalania ceny dopiero w dniu dostawy surowca,
- utworzenie funduszu stabilizacyjnego dla producentów rolnych,
- zakaz stosowania tzw. komisów bez wcześniejszego ujawnienia ceny,
- uszczelnienie rynku skupu owoców,
- zobligowanie UOKiK-u i KOWR-u do przeprowadzenia kontroli i weryfikacji realizacji ustawowego obowiązku kontraktacji.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jakie działania podejmie Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w celu ustabilizowania rynku owoców miękkich, w tym cen skupu, i zapewnienia opłacalności ich produkcji?

2. Czy rozważane jest wprowadzenie minimalnych cen skupu, które zagwarantują producentom pokrycie realnych kosztów produkcji i zabezpieczą ich przed stratami?

3. Czy ministerstwo zamierza wdrożyć mechanizmy eliminujące nieuczciwe praktyki rynkowe i monopolistyczne działania przetwórców, w tym m.in. zakaz ustalania cen w dniu dostawy oraz obowiązek wcześniejszego informowania o cenach skupu?

4. Czy planowane jest wprowadzenie obowiązku kontraktowania produkcji z określoną ceną minimalną jeszcze przed sezonem zbiorów, co umożliwiłoby rolnikom przewidywalne planowanie działalności i ochronę przed spekulacjami cenowymi?

5. Jakie działania podejmie resort w celu ograniczenia importu owoców spoza Unii Europejskiej, w szczególności tych, które nie spełniają unijnych standardów produkcji i jakości, a destabilizują rynek?

6. Czy ministerstwo planuje uruchomienie programów wspierających sprzedaż detaliczną, eksportową oraz rozwój przetwórstwa na poziomie gospodarstw, a także funduszu stabilizacyjnego dla producentów owoców miękkich?

Sytuacja wymaga natychmiastowej i zdecydowanej reakcji. Zaniechanie działań grozi pogłębieniem kryzysu wśród producentów owoców miękkich, szczególnie w regionach takich jak województwo lubelskie, gdzie produkcja ta stanowi istotny filar.