Interpelacja w sprawie tzw. emerytur groszowych

Szanowna Pani Minister,

obowiązujące regulacje ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określają warunek przyznania najniższej emerytury, jakim jest posiadanie minimalnego stażu okresu składkowego i nieskładkowego, wynoszącego odpowiednio 20 lat dla kobiet oraz 25 lat dla mężczyzn. Niespełnienie kryterium stażowego powoduje wypłacanie świadczenia niższego od najniższej emerytury, którego kwota wynika z odprowadzonych składek na ubezpieczenie społeczne. Dla wielu świadczeniobiorców oznacza to otrzymywanie co miesiąc bardzo niskich kwot, stanowiących mniej niż 50% wysokości najniższej emerytury. W tym miejscu podkreślić należy, że obecnie kwota najniższej emerytury to 1878,91 zł brutto, co oznacza, że wiele z tych osób otrzymuje mniej niż 939 zł brutto miesięcznie. Przy tak niskim świadczeniu emerytalnym, pobierający je, są zmuszeni do korzystania z różnego rodzaju pomocy społecznej, aby zapewnić sobie możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Świadczenia emerytalne wypłacane w kwocie niższej, niż najniższa emerytura są nazywane „emeryturami groszowymi”. Obecnie świadczenie takie pobiera około 438 tys. osób.

Jak wynika z danych przedstawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, liczba emerytur groszowych w latach 2011-2024 wzrosła z około 24 tys. do 433 tys. Stale rosnąca liczba świadczeniobiorców, którzy nie kwalifikują się do pobierania najniższej emerytury, powoduje konieczność pilnego zajęcia się problematyką tych świadczeń.

Wobec powyższego proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Ilu świadczeniobiorców pobiera obecnie świadczenie emerytalne mniejsze niż najniższa emerytura (z podziałem na zakres kwotowy: od 0 do 500 zł/miesięcznie, od 500 do 1000 zł/miesięcznie, od 1000 do 1500 zł/ miesięcznie oraz od 1500 zł/miesięcznie do najniższej emerytury)?
2. Jaka jest obecnie najniższa i najwyższa wypłacana tzw. emerytura groszowa?
3. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje w najbliższym czasie dokonać zmiany przepisów w zakresie wypłacania emerytur mniejszych niż najniższa emerytura? W jakim kierunku zmierzać będą takie zmiany i w jakim terminie można spodziewać się ich wprowadzenia?
4. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie rozwiązania gwarantującego określonej wysokości minimalne świadczenie dla osób, niespełniających kryterium stażowego dla uzyskania najniższej emerytury, które będzie procentowo uzależnione od kwoty najniższej emerytury (np. stanowiącego 50% najniższej emerytury)?
5. Czy rozważane są przez władze resortu rozwiązania mające na celu zmianę zasad wypłaty najniższych świadczeń emerytalnych, w tym możliwość zastąpienia tzw. emerytur groszowych innym mechanizmem wsparcia?
6. W jaki sposób rozwiązana zostanie kwestia składek odprowadzonych na ubezpieczenie społeczne, przez osoby, które nie osiągnęły stażu koniecznego dla uzyskania uprawnienia do pobierania najniższej emerytury, jeśli tzw. emerytury groszowe zostałyby zastąpione innym mechanizmem wsparcia?

Z poważaniem

dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP