Interpelacja w sprawie dramatycznie niezrównoważonej struktury wydatków budżetu państwa - Polska zdecydowanie nie inwestuje w swoją przyszłość

Szanowny Panie Premierze,

z coraz większym niepokojem obserwuję kierunek, w jakim podąża polityka budżetowa państwa polskiego. Analiza struktury wydatków budżetu państwa na lata 2024 i 2025 – a także ich porównanie z budżetami krajów rozwiniętych – prowadzi do wniosku, że Polska zdecydowanie nie inwestuje w swoją przyszłość.

Z danych przedstawionych przez Ministerstwo Finansów, Najwyższą Izbę Kontroli oraz zestawień międzynarodowych jasno wynika:

DRAMATYCZNA SKALA ZANIEDBAŃ:

Kategoria wydatków	Polska	Niemcy	Czechy	Szwecja
Edukacja i oświata	7,5%	10%	9%	11%
Nauka i innowacje	2%	5%	4%	6%
Infrastruktura i inwestycje	3,3%	6%	5%	4%
Obsługa długu publicznego	7,8%	3%	3%	2%

Oznacza to, że w sytuacji geopolitycznego zagrożenia, rosnącej konkurencji globalnej, rewolucji technologicznej i katastrofy demograficznej:

• Polska wydaje na naukę i badania mniej niż większość krajów rozwiniętych o połowę lub więcej.
• Wydatki na edukację – podstawową, średnią i wyższą – są relatywnie niższe niż w Czechach, Niemczech i krajach skandynawskich, które wiedzą, że przyszłość narodów buduje się przez kompetencje i kapitał ludzki.
• Tymczasem ok. 8% dochodów budżetu państwa jest przeznaczane na samą obsługę zadłużenia – czyli na spłatę odsetek, a nie na rozwój. To więcej niż wydajemy na sądy, rolnictwo, innowacje, ochronę środowiska czy nawet cały wymiar sprawiedliwości razem wzięte!

W związku z powyższym należy zapytać wprost: czy rząd ma zamiar w przyszłości zastąpić edukację masowym eksportem taniej siły roboczej, skoro dzieci uczone przez niedofinansowanych nauczycieli, w zrujnowanych szkołach, bez dostępu do nowoczesnych laboratoriów i języków obcych, mają konkurować z krajami inwestującymi wielokrotnie więcej w kapitał ludzki?

Czy zamierzacie państwo wysyłać młodych Polaków na szparagi i do montowni w Niemczech i Holandii, zamiast dać im realne szanse budowania przyszłości w kraju – jako naukowcy, inżynierowie, specjaliści nowoczesnych technologii?

Nie da się budować nowoczesnego, bezpiecznego i suwerennego państwa bez inwestycji w młodych ludzi, edukację, naukę i rozwój technologiczny. Jeżeli struktura budżetu wygląda tak, jak dziś – to znaczy, że rząd świadomie wybiera stagnację zamiast rozwoju, import taniej siły roboczej zamiast wychowywania elit i uzależnienie od długu zamiast gospodarczej suwerenności.

Taka polityka nie jest błędem – to zdrada interesu przyszłych pokoleń.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:

1. Dlaczego wydatki na naukę, innowacje i szkolnictwo wyższe w Polsce są najniższe wśród krajów UE o porównywalnym PKB?
2. Dlaczego w Polsce na obsługę długu publicznego wydaje się więcej niż na całe inwestycje infrastrukturalne?
3. Czy rząd planuje zwiększenie udziału wydatków na edukację i naukę w budżecie na rok 2026 i lata kolejne?
4. Jakie środki są przeznaczone na rozwój nowoczesnej infrastruktury edukacyjnej (cyfryzacja szkół, laboratoria, programy STEM)?
5. Czy istnieje strategia zmniejszania kosztów obsługi długu publicznego – czy też będzie on narastał w tempie niekontrolowanym?
6. Czy rząd planuje wprowadzenie realnych zachęt do współpracy sektora nauki z przemysłem – zamiast mnożenia pozornych projektów grantowych?
7. Ile środków z KPO i funduszy unijnych zostało realnie przeznaczonych na trwały rozwój edukacji, nauki i infrastruktury badawczej w Polsce?
8. Dlaczego Polska nie przyjęła standardu krajów skandynawskich, który zakłada stały obowiązek reinwestowania w kapitał ludzki na poziomie co najmniej 10–12% budżetu?