Interpelacja w sprawie wykorzystania i dostaw dronów dla Sił Zbrojnych RP, udziału polskiego przemysłu cywilnego w ich produkcji oraz sposobu organizacji rynku i zamówień

Szanowny Panie Premierze,

w związku z rosnącym znaczeniem bezzałogowych systemów powietrznych (BSP, pot. dronów) w nowoczesnych działaniach zbrojnych oraz intensyfikacją ich użycia w bieżących konfliktach zbrojnych, zwracam się z interpelacją w sprawie obecnego stanu rynku dronów w Polsce, sposobu organizacji dostaw dla Sił Zbrojnych RP oraz możliwości udziału krajowego przemysłu – w tym podmiotów cywilnych – w tych procesach.

Coraz więcej państw dostosowuje swoje procedury zakupowe do dynamicznie rozwijającego się rynku BSP, umożliwiając elastyczne, rozproszone i przyspieszone formy zamówień – szczególnie w segmencie małych i średnich dronów, które mogą być produkowane przez firmy nieposiadające statusu tradycyjnych wykonawców uzbrojenia. W Polsce natomiast – według licznych sygnałów płynących z rynku – proces zakupowy nadal pozostaje w dużym stopniu scentralizowany, oparty o czasochłonne procedury i wymagania formalne, które skutecznie eliminują wielu innowacyjnych, polskich producentów z rynku.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:

1. W jakim stopniu obecnie Siły Zbrojne RP korzystają z krajowych bezzałogowych systemów powietrznych?
   a. Jaki jest procentowy udział polskich firm w całkowitych zamówieniach BSP?
   b. Jakie kategorie dronów (rozpoznawcze, bojowe, amunicja krążąca, logistyczne itd.) są dostarczane przez podmioty krajowe?
2. Czy istnieje w Polsce zdefiniowany standard wojskowy lub techniczny dla dronów, który umożliwia tworzenie interoperacyjnych, skalowalnych i kompatybilnych rozwiązań przez różne podmioty, w tym sektor cywilny?
   a. Jeśli tak – czy ten standard jest dostępny publicznie dla firm chcących projektować zgodnie z wymaganiami wojska?
3. Czy dopuszczono możliwość tzw. rozproszonego zamówienia lub szybkiej ścieżki dostaw, np. dla dronów o ograniczonym zasięgu i niewielkiej masie, które mogą być produkowane seryjnie przez firmy cywilne lub w ramach lokalnych inicjatyw wojskowo-przemysłowych?
   a. Czy MON dopuszcza model hybrydowy współpracy z samorządami, uczelniami technicznymi i startupami technologicznymi w celu przyspieszenia dostaw BSP?
4. W jaki sposób polski przemysł cywilny może dziś legalnie oferować swoje rozwiązania dla wojska?
   a. Czy wymagane są szczególne pozwolenia, licencje, certyfikaty, np. koncesje na obrót bronią lub certyfikaty bezpieczeństwa przemysłowego?
   b. Czy istnieją programy wspierające firmy w zdobywaniu takich pozwoleń lub przechodzeniu procesów certyfikacji?
5. Czy planowane są zmiany legislacyjne lub proceduralne w zakresie zamówień na drony – np. na wzór procedur pilnych zakupów operacyjnych, wdrożonych np. w Wielkiej Brytanii, Estonii czy Ukrainie – które pozwolą na szybkie pozyskiwanie dronów produkcji krajowej?
6. Czy ministerstwo rozważa stworzenie otwartej platformy dla polskich producentów BSP, która pozwalałaby na:
   a. rejestrowanie gotowych produktów lub prototypów,
   b. testowanie ich w warunkach wojskowych,
   c. otrzymanie szybkiej informacji zwrotnej i – w przypadku pozytywnej oceny – wdrożenie do służby?

W obliczu szybko zmieniającego się pola walki, dywersyfikacja źródeł dostaw oraz włączenie innowacyjnych, lokalnych producentów do łańcucha dostaw dronów wydaje się koniecznością, nie tylko z punktu widzenia efektywności wojskowej, ale również bezpieczeństwa państwa, niezależności technologicznej i wspierania polskiego przemysłu.

Z poważaniem

Michał Woś
Poseł na Sejm RP