Interpelacja w sprawie obowiązujących przepisów podatkowych dotyczących sprzedaży nieruchomości nabytej w drodze spadku

Szanowny Panie Ministrze,

zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 2024 poz. 2260 ze zm.) przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub jej części, jeżeli zbycie następuje przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Co istotne, z opodatkowania można się zwolnić, o ile przychód ze sprzedaży zostanie przeznaczony – w terminie trzech lat – na tzw. własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ww. ustawy. Należą do nich m.in. zakup innego mieszkania, domu lub remont. Brak przeznaczenia środków w tym celu skutkuje obowiązkiem zapłaty 19% podatku dochodowego.

W praktyce oznacza to, że spadkobiercy, którzy chcą sprzedać odziedziczoną nieruchomość w okresie krótszym niż pięć lat od daty nabycia spadku (liczonego od śmierci spadkodawcy), są zmuszeni do reinwestycji w nieruchomości, nawet jeśli nie mają takiej potrzeby ani możliwości. Zjawisko to budzi liczne kontrowersje społeczne i bywa oceniane jako nadmierna ingerencja państwa w swobodę dysponowania legalnie odziedziczonym majątkiem.

Szczególnie trudna sytuacja dotyka osób starszych, samotnych lub już posiadających nieruchomość, które nie potrzebują kolejnego lokalu mieszkalnego ani remontu, a jedynie chciałyby wykorzystać środki na inne cele: zabezpieczenie przyszłości dzieci, poprawę sytuacji finansowej, spłatę zobowiązań lub poprawę jakości życia na emeryturze. Obecna regulacja może w ich przypadku prowadzić do niepotrzebnych kosztów, presji inwestycyjnej i poczucia niesprawiedliwości.

Warto również zauważyć, że liberalizacja obecnych przepisów mogłaby mieć pozytywny wpływ na sytuację mieszkaniową w kraju. W czasie kryzysu dostępności mieszkań ułatwienie spadkobiercom sprzedaży nieruchomości bez warunku reinwestycji mogłoby zwiększyć podaż mieszkań na rynku wtórnym. Zamiast zmuszać obywateli do zatrzymywania niepotrzebnych im lokali lub przeprowadzania kosztownych remontów, państwo mogłoby dopuścić możliwość ich sprzedaży na wolnym rynku, wspierając tym samym mobilność mieszkaniową i dostępność lokali dla młodych rodzin czy osób w trudnej sytuacji mieszkaniowej.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega społeczne i ekonomiczne skutki obowiązującego przepisu, które ograniczają swobodę dysponowania środkami ze sprzedaży odziedziczonej nieruchomości?

2. Czy są planowane zmiany legislacyjne umożliwiające większą elastyczność w dysponowaniu środkami uzyskanymi ze sprzedaży nieruchomości nabytej w drodze spadku bez ryzyka obciążenia podatkiem dochodowym?

3. Czy w ocenie resortu obecne przepisy realizują założoną funkcję fiskalną i społeczną w sposób sprawiedliwy i adekwatny do rzeczywistych potrzeb obywateli?

4. Czy jest rozważane wprowadzenie wyjątku od obowiązku reinwestowania w cele mieszkaniowe – w szczególności dla osób starszych, samotnych, schorowanych lub w trudnej sytuacji życiowej?

5. Czy Ministerstwo Finansów analizowało wpływ obecnych przepisów dotyczących opodatkowania sprzedaży nieruchomości nabytych w drodze spadku na rynek mieszkaniowy – w szczególności w kontekście ograniczania podaży mieszkań dostępnych na rynku wtórnym? Czy resort dostrzega możliwość wsparcia mobilności mieszkaniowej i zwiększenia dostępności lokali przez złagodzenie obowiązku reinwestycji w cele mieszkaniowe jako warunku zwolnienia z podatku?

Zwracam się z prośbą o szczegółowe stanowisko w tej sprawie. Przedmiotowy problem dotyka tysięcy obywateli, a jego rozwiązanie wymaga w mojej ocenie wnikliwej analizy i ewentualnej korekty przepisów z uwzględnieniem zasady sprawiedliwości podatkowej.

Z wyrazami szacunku

Iwona Krawczyk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej