Interpelacja w sprawie rozbieżności interpretacyjnych przepisów dotyczących obowiązku zapewnienia doświetlenia przejść dla pieszych na drogach publicznych przebiegających przez teren gminy w kontekście doświetlenia jako urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego

Szanowny Panie Ministrze,

w odpowiedzi na prośbę grupy samorządowców składam interpelację w sprawie rozbieżności interpretacyjnych przepisów dotyczących obowiązku zapewnienia doświetlenia przejść dla pieszych na drogach publicznych przebiegających przez teren gminy w kontekście doświetlenia jako urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

W praktyce samorządowej coraz częściej pojawiają się wątpliwości co do tego, na kim spoczywa obowiązek doświetlenia przejść dla pieszych – czy na gminie jako jednostce odpowiedzialnej za finansowanie oświetlenia, czy na zarządcy drogi jako podmiocie odpowiedzialnym za bezpieczeństwo ruchu drogowego.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach urządzeniami bezpieczeństwa ruchu drogowego są m.in. elementy infrastruktury technicznej zwiększające bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego. W świetle orzecznictwa i stanowisk ekspertów doświetlenie przejścia dla pieszych, szczególnie w miejscach o dużym natężeniu ruchu i wysokim ryzyku wypadków, spełnia przesłanki urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Tym samym, zgodnie z ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz ww. rozporządzeniem, obowiązek ich instalowania, utrzymywania i finansowania spoczywa na zarządcy danej drogi.

Jednocześnie jednak art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 lit. c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 266) nakłada na gminy obowiązek finansowania oświetlenia ulicznego, w tym również oświetlenia dróg powiatowych, wojewódzkich i krajowych, jeżeli przebiegają przez teren gminy.

Taka konstrukcja przepisów prowadzi do istotnych wątpliwości interpretacyjnych:

• gmina finansuje doświetlenie przejść dla pieszych na drogach, którymi nie zarządza, co może być traktowane jako realizowanie zadań innych jednostek bez wyraźnej podstawy prawnej – co kwestionują m.in. regionalne izby obrachunkowe,
• zarządcy dróg wyższych kategorii (powiatowych, wojewódzkich, krajowych) nie czują się zobowiązani do podejmowania działań na rzecz doświetlenia przejść, mimo że wpływa to bezpośrednio na bezpieczeństwo pieszych,
• brak jednoznacznych wytycznych i rozproszenie odpowiedzialności skutkuje brakiem inwestycji zwiększających bezpieczeństwo ruchu drogowego, szczególnie w tzw. miejscach niebezpiecznych lub wypadkowych.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy doświetlenie przejścia dla pieszych kwalifikuje się jako urządzenie bezpieczeństwa ruchu drogowego w rozumieniu ustawy o drogach publicznych i wskazanego wyżej rozporządzenia?
2. Czy w świetle powyższego obowiązek zapewnienia doświetlenia przejść dla pieszych spoczywa na zarządcy drogi?
3. Czy art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. b i pkt 3 lit. c ustawy – Prawo energetyczne należy interpretować jako nakładający na gminę wyłącznie obowiązek finansowania typowego oświetlenia ulicznego, bez uwzględniania specjalistycznych urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego (tj. doświetlenia przejść dla pieszych)?
4. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań legislacyjnych, które jednoznacznie określą zakres odpowiedzialności poszczególnych jednostek za doświetlenie przejść dla pieszych, zwłaszcza w kontekście bezpieczeństwa niechronionych uczestników ruchu?

Z wyrazami szacunku

Ewa Kołodziej
Poseł na Sejm RP