Interpelacja w sprawie wpływu tzw. tablicy alimentacyjnej na system świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz przewidywane skutki społeczne i finansowe

Szanowna Pani Minister,

Ministerstwo Sprawiedliwości zaprezentowało niedawno tzw. tablicę alimentacyjną – narzędzie orientacyjne, które ma ułatwiać orzekanie wysokości alimentów. Pomimo zapewnień o jej pomocniczym charakterze, pojawiają się poważne wątpliwości, że tablica ta może prowadzić do zasądzania alimentów w wysokości przekraczającej realne możliwości finansowe osób zobowiązanych.

W praktyce może to skutkować wzrostem liczby nieskutecznych egzekucji alimentów, a tym samym – wzrostem liczby świadczeniobiorców korzystających ze środków funduszu alimentacyjnego. Może to również zwiększyć liczbę osób uciekających do szarej strefy, rezygnujących z legalnego zatrudnienia, co z kolei podważa skuteczność systemu alimentacyjnego i obciąża budżet państwa.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zostało poinformowane lub włączone w proces konsultacji międzyresortowych dotyczących wdrożenia tablicy alimentacyjnej przez Ministerstwo Sprawiedliwości?
   (Brak współpracy między resortami w sprawie mogącej mieć wpływ na budżet funduszu alimentacyjnego budzi poważne wątpliwości.)

2. Czy ministerstwo przewiduje, że w wyniku wdrożenia tablicy nastąpi wzrost liczby rodziców, którzy przestaną być w stanie regulować alimenty zgodnie z wyrokiem sądu i będą musieli zostać objęci wsparciem ze strony funduszu alimentacyjnego?
   (Zwiększenie wysokości zasądzanych alimentów bez analizy zdolności płatniczej może prowadzić do niewypłacalności zobowiązanych.)

3. Czy ministerstwo posiada aktualne dane na temat liczby osób uprawnionych i faktycznie korzystających z funduszu alimentacyjnego według stanu na dzień złożenia interpelacji?

4. Czy prowadzone są analizy dotyczące tego, ilu rodziców celowo unika płacenia alimentów, przechodząc do pracy w szarej strefie lub nie ujawniając dochodów?
   (To zjawisko podważa efektywność systemu i wpływa na bezpieczeństwo finansowe dzieci.)

5. Czy resort przewiduje konieczność zwiększenia progu dochodowego uprawniającego do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, który od 1 października 2024 r. wynosi 1209 zł netto na osobę w rodzinie?
   (Wzrost kosztów życia oraz wysokości zasądzanych alimentów może sprawić, że wiele rodzin zostanie pozbawionych prawa do świadczenia mimo realnej potrzeby.)

6. Czy rozważane jest także zwiększenie maksymalnej kwoty świadczenia z funduszu alimentacyjnego, która obecnie – zgodnie z obowiązującymi przepisami – nie może przekroczyć 1000 zł miesięcznie?
   (W sytuacji, gdy tablica sugeruje alimenty sięgające kilku tysięcy złotych, obowiązująca kwota świadczenia z FA może nie zapewniać dziecku nawet podstawowego zabezpieczenia potrzeb.)

7. Czy ministerstwo posiada dane lub prowadzi prognozy dotyczące możliwego wpływu tablicy na całkowity koszt funkcjonowania funduszu alimentacyjnego w perspektywie najbliższych 2-3 lat?

8. Czy resort analizuje, w jaki sposób wprowadzenie tablicy wpłynie na motywację osób zobowiązanych do alimentacji do pozostawania w legalnym zatrudnieniu?

9. Jak ministerstwo ocenia ryzyko, że część zobowiązanych do alimentacji zrezygnuje z legalnego zatrudnienia w obawie przed nadmiernym obciążeniem egzekucją komorniczą opartą na tablicy, a nie na realnych możliwościach płatniczych?
   (Takie zjawisko może prowadzić do wtórnego ubóstwa i długoterminowego uzależnienia rodzin od systemu świadczeń.)

10. Jakie działania informacyjne planuje ministerstwo, aby uświadomić świadczeniobiorcom, że świadczenia z FA nie są pełnym ekwiwalentem zasądzonych alimentów, a jedynie formą wsparcia w razie bezskutecznej egzekucji?
    (Wzrost wysokości alimentów może rodzić fałszywe oczekiwania co do poziomu świadczeń faktycznie wypłacanych przez państwo.)

11. Czy resort posiada dane, ilu świadczeniobiorców z FA otrzymuje tylko częściowe świadczenia, ponieważ zasądzone alimenty przekraczają maksymalną kwotę wypłacaną z funduszu?
    (To ważne dla oceny realnej skuteczności systemu w zabezpieczaniu potrzeb dzieci.)

12. Jakie mechanizmy koordynacji działań pomiędzy resortem sprawiedliwości a resortem rodziny są planowane lub funkcjonują obecnie, aby przeciwdziałać rozbieżnościom pomiędzy wysokością alimentów zasądzanych a wysokością świadczeń wypłacanych z funduszu?
    (Brak synchronizacji między resortami może prowadzić do narastających napięć i nieporozumień społecznych.)

Zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na każde pytanie osobno, z zachowaniem numeracji. Zależy mi na rzetelnej i przejrzystej analizie sytuacji, zanim pojawią się realne skutki społeczne i finansowe, które mogą dotknąć zarówno rodziny, jak i budżet państwa.

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP