Interpelacja w sprawie nieuwzględnienia w projektowanej ustawie "przeliczeniowej" grupy ubezpieczonych, którzy przeszli na wcześniejszą emeryturę po ogłoszeniu ustawy z 11 maja 2012 r., lecz przed jej wejściem w życie

Szanowna Pani Minister,

w związku z prowadzonymi przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracami nad tzw. ustawą przeliczeniową, mającą na celu wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), uprzejmie proszę o udzielenie informacji dotyczących zakresu podmiotowego projektowanych rozwiązań.

Zgodnie z wyrokiem trybunału, art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631, z późn. zm.) został uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim odnosi się do osób, które przed dniem 6 czerwca 2012 r. (tj. przed dniem ogłoszenia ustawy zmieniającej z 11 maja 2012 r.) skorzystały z prawa do wcześniejszej emerytury.

W ślad za wyrokiem trybunału ministerstwo opracowuje projekt ustawy, który – według informacji zawartych w Wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów (poz. UD204) – ma objąć osoby, które do 6 czerwca 2012 r. przeszły na wcześniejszą emeryturę. Z projektu wyłączona jest jednak grupa osób, które przeszły na emeryturę w okresie od 6 czerwca do 31 grudnia 2012 r., tj. po ogłoszeniu ustawy, ale przed jej wejściem w życie (od 1 stycznia 2013 r.).

Zwracam uwagę, że osoby te, w momencie podejmowania decyzji o przejściu na wcześniejszą emeryturę nie miały świadomości skutków prawnych wejścia w życie art. 25 ust. 1b, ponieważ nie obowiązywał on jeszcze w dacie składania przez nich wniosku ani nie znalazł się w treści decyzji ZUS. Oznacza to, że ich sytuacja faktyczna i prawna była zbieżna z sytuacją osób objętych wyrokiem trybunału, choć formalnie zostali zakwalifikowani poza jego zakresem.

W tej sytuacji projektowana ustawa – choć słusznie zmierza do naprawienia skutków niekonstytucyjnego przepisu – może być niewystarczająca z punktu widzenia zasady równości wobec prawa, zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz ochrony praw nabytych.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo planuje objęcie projektowaną ustawą również osób, które przeszły na wcześniejszą emeryturę w okresie od 6 czerwca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. – a więc po ogłoszeniu ustawy zmieniającej z 11 maja 2012 r., ale przed wejściem w życie art. 25 ust. 1b?

2. Czy ministerstwo przeanalizowało sytuację tej grupy w kontekście konstytucyjnych zasad zaufania obywateli do państwa, równości wobec prawa i ochrony praw nabytych?

3. Czy przewidziane są jakiekolwiek rekompensaty lub dodatkowe mechanizmy ochrony dla emerytów, którzy – mimo braku realnej możliwości dostosowania się do zmiany przepisów – zostali objęci mechanizmem pomniejszania podstawy emerytury?

4. Czy ministerstwo dopuszcza możliwość zmiany zakresu ustawy w toku dalszych prac legislacyjnych – tak, aby zapewnić sprawiedliwe i równe traktowanie wszystkich ubezpieczonych, których dotknęło działanie art. 25 ust. 1b w okresie przejściowym?

Zwracam się z prośbą o rozważenie tej kwestii w toku prac legislacyjnych. Nierówne traktowanie osób znajdujących się w porównywalnej sytuacji prawnej i faktycznej może prowadzić do masowych roszczeń, co podważy zaufanie do systemu emerytalnego i efektywność całego procesu naprawczego.

Z wyrazami szacunku

Patryk Jaskulski
Poseł na Sejm RP