Interpelacja w sprawie implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2831 w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform

Szanowna Pani Ministro,

1 grudnia 2024 r. weszła w życie dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2831 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform („dyrektywa”). Każde z państw członkowskich Unii Europejskiej ma obowiązek wdrożyć postanowienia dyrektywy do krajowego porządku prawnego do 1 grudnia 2026 r. Dyrektywa stanowi reakcję na pojawienie się nowego rodzaju przedsiębiorców i usług, świadczonych według zupełnie nowych modeli biznesowych, opartych w znacznej mierze na wykorzystaniu nowych technologii. Dyrektywa dotyczy bowiem drobnych usług życia codziennego (jak dostawa jedzenia, transport osobowy), świadczonych na żądanie, za pośrednictwem specjalnych platform cyfrowych (w tym udostępnianych konsumentom aplikacji) organizujących i zarządzających znaczną częścią obszaru takich usług (sektor „gig economy”). Tego typu usługi stanowią nadal jeszcze relatywną nowość nie tylko na rynku europejskim, ale i światowym, a zatem dotąd nie podlegały żadnym szczególnym regulacjom. Celem dyrektywy jest poprawa warunków pracy osób świadczących te nowe, specyficzne usługi za pośrednictwem infrastruktury zapewnianej przez platformy cyfrowe, w szczególności poprzez wprowadzenie domniemania, że umowa między cyfrową platformą pracy a osobą wykonującą pracę za pośrednictwem platformy poprzez tę platformę jest stosunkiem pracy, w przypadku gdy okoliczności faktyczne wskazują na istnienie kierownictwa i kontroli.

W ostatnim czasie organizacje przedsiębiorców wyrażają obawy, że polska implementacja dyrektywy, wbrew jej pierwotnym założeniom, zostanie rozciągnięta również na sektor transportu, spedycji i logistyki („TSL”), w tym w szczególności na podmioty świadczące usługi kurierskie, ekspresowe i pocztowe („KEP”), których działalność w sposób zasadniczy różni się od działalności cyfrowych platform pracy i które są już kompleksowo uregulowane. Nieprzypadkowo ten sektor zwany jest powszechnie „krwioobiegiem gospodarki” i zmaga się on już dziś z licznymi wyzwaniami, w tym z niedoborem kierowców, a objęcie go dodatkowymi wymogami w zakresie zatrudnienia mogłoby doprowadzić do upadku wielu firm, powodując m.in. wydłużenie i zakłócenie łańcuchów dostaw oraz spadek konkurencyjności polskich przedsiębiorców KEP i TSL wobec ich zagranicznych konkurentów. Przykładowo w słynącej powszechnie od lat ze szczególnej ochrony praw pracowniczych Szwecji przewoźnicy, spedytorzy i operatorzy pocztowi nie zostali zakwalifikowani jako cyfrowe platformy pracy, ani nawet nie rozważa się możliwości rozszerzonej implementacji dyrektywy w stosunku do tej kategorii przedsiębiorców.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:

1. Z uwagi na pojawiające się niejasne sygnały dotyczące potencjalnego przyjęcia w ramach wdrożenia dyrektywy do polskiego porządku prawnego szerokich kryteriów odnoszących się do reklasyfikacji i domniemania stosunku pracy - co może oznaczać szersze wdrożenie dyrektywy niż jej pierwotny zamysł (uregulowanie sektora „gig economy”) - proszę o wyjaśnienie, jaka jest intencja ministerstwa w tym zakresie i czy projektowane jest objęcie domniemaniem stosunku pracy także osób świadczących usługi na rzecz podmiotów z branży KEP lub TSL, w szczególności kurierów i kierowców?
2. Czy ministerstwo monitoruje sposób wdrożenia dyrektywy w innych krajach UE, w szczególności pod kątem zakresu podmiotowego wdrażanych regulacji, a jeśli tak – to jakie wyciąga z tego wnioski?
3. Czy ministerstwo, pracując nad wdrożeniem dyrektywy, ocenia i bierze pod uwagę wpływ planowanej implementacji na gospodarkę polską oraz potrzeby społeczne, w szczególności wpływ na dostępność (w tym ceny) towarów i usług, konkurencyjność gospodarki, a jeśli tak – to jakie wyciąga z tego wnioski?
4. Czy ministerstwo analizuje ryzyka związane z ewentualnym (szeroko pojętym) outsourcingiem usług KEP i TSL do krajów UE, które wdrożyły dyrektywy w sposób zgodny z jej zakresem podmiotowym (a nie poszerzony o przedsiębiorców niebędących cyfrowymi platformami pracy), a jeśli tak – to jakie wyciąga z tego wnioski?

Z wyrazami szacunku