Interpelacja w sprawie rozporządzenia z dnia 26 maja 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności

Szanowna Pani Ministro!

W dniu 26 marca 2025 r. Pan Łukasz Krasoń, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, opublikował przełomowe wytyczne dla zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności. Dało to nadzieję wielu osobom, które spodziewały się dobrych zmian. Gdy ogłoszono rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 maja 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2025 r., poz. 682) spodziewaliśmy się wszyscy, że będzie to dokument, który zrealizuje wytyczne Pana Łukasza Krasonia i da osobom z niepełnosprawnościami wytchnienie.

Rozporządzenie wprowadza szereg zmian, w tym również takie, które nie poprawiają sytuacji na lepsze, a wręcz ją pogarszają. Jak pokazują analizy nowe rozporządzenie MRPiPS wprowadza istotne różnice względem wcześniejszych wytycznych pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych. Dzieci poniżej 16. roku życia, których niepełnosprawność nie jest związana z żadną z 208 chorób rzadkich ani zespołem Downa, zyskują prawo do orzeczenia o niepełnosprawności na co najmniej 3 lata. Dla osób powyżej 16. roku życia:

• w przypadku zespołu Downa, rozporządzenie po raz pierwszy przewiduje orzeczenie o stopniu niepełnosprawności na minimum 7 lat, co należy ocenić pozytywnie;
• w przypadku jednej z 208 rzadkich chorób genetycznych – zgodnie z rozporządzeniem, orzeczenie może być wydane na co najmniej 7 lat, ale nie jest już obligatoryjnie stałe, jak sugerowały wytyczne z marca br.

W konsekwencji osoby z chorobami genetycznymi o niezmiennym przebiegu traktowane są inaczej niż te, u których stwierdzono inny powód powstania niepełnosprawności, co można interpretować jako przejaw nierównego traktowania ze względu na stan zdrowia. I mogą być zobowiązane do ponawiania procedury orzeczniczej co kilka lat – mimo braku perspektyw na poprawę stanu zdrowia.

W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Z czego wynika rozbieżność pomiędzy wytycznymi pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych z marca 2025 r. a treścią opublikowanego rozporządzenia MRPiPS?

2. Dlaczego zrezygnowano z obligatoryjnego przyznawania orzeczeń na stałe osobom powyżej 16. roku życia z rzadkimi, trwałymi chorobami genetycznymi, mimo że wytyczne jednoznacznie przewidywały takie rozwiązanie?

3. Czy ministerstwo planuje nowelizację rozporządzenia w kierunku wdrożenia zapisów wytycznych z marca br., w tym szczególnie przyznawania orzeczeń na stałe osobom z chorobami o nieodwracalnym przebiegu?

4. Jakie działania podejmie ministerstwo, aby ograniczyć konieczność wielokrotnego przechodzenia przez procedurę orzeczniczą przez osoby, u których nie istnieje szansa na poprawę stanu zdrowia?